Araç kiralamada kurallar değişti: Yaş, kilometre ve depozitoya yeni sınır

Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtı kiralama sektörüne yönelik kuralları yeniden düzenledi. Resmi Gazete’de yayımlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik” ile kiralık araçlara yaş ve kilometre sınırı getirilirken, işletmelere yetki belgesi zorunluluğu, filolara asgari araç şartı ve tüketicilere depozito ile rezervasyon konusunda yeni haklar tanımlandı.

Bakanlık, düzenlemenin sektörde hizmet kalitesini artırmak, kayıt dışılığı ve haksız rekabeti önlemek, tüketici haklarını daha etkin korumak amacıyla hazırlandığını bildirdi.

Yönetmelik, tüketiciler tarafından gerçekleştirilen araç kiralamalarını kapsayacak. Kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, uzun süreli kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları ise kapsam dışında kalacak.

Araç kiralamada yetki belgesi zorunlu olacak

Yeni düzenlemeye göre ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması gerekecek. İşletmelerin meslek odasına kayıtlı ve vergi mükellefi olması şartı aranacak.

İşletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirlenen suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı "Seviye 4" mesleki yeterlilik belgesine sahip olması da zorunlu olacak.

Kiralama faaliyetleri ile araçların takip ve kontrolü için Ticaret Bakanlığı tarafından Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak. Sistemin 1 Ocak 2027’ye kadar devreye alınması planlanırken, yetki belgesi işlemleri de buradan yürütülecek.

6 yaşını geçen araçlar kiralanamayacak

Yönetmelikle kiraya verilebilecek araçlara yaş ve kilometre kriteri getirildi. Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçların kiralanmasına izin verilmeyecek.

Kilometre sınırı ise içten yanmalı ve diğer araçlarda 180 bin, elektrikli araçlarda 300 bin kilometre olacak. Bu sınırları aşan araçlar kiralama faaliyetinde kullanılamayacak.

Periyodik bakımları zamanında yapılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçların da kiraya verilmesi yasak olacak.

Kiralama şirketlerine asgari filo şartı

İşletmelerin filolarındaki araç sayısı için de alt sınır belirlendi. Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin, en az 5’i kendi adına tescilli olmak üzere toplam en az 10 araca sahip olması gerekecek.

Nüfusu 30 bini aşmayan ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde ise en az 2’si işletme adına kayıtlı toplam 5 araç şartı aranacak.

Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini geçen ilçelerdeki işletmeler ayrıca filolarında en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli araç bulunduracak. Bu araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması gerekecek.

Depozitoya üst sınır getirildi

Yeni düzenlemenin tüketicileri doğrudan ilgilendiren maddelerinden biri depozito uygulaması oldu. Buna göre 1 ila 6 günlük kiralamalarda alınabilecek depozito en fazla 3 günlük kira bedeli olacak.

7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise depozito en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlandırılacak. Araç teslim edildikten sonra depozitonun en geç 7 gün içerisinde tüketiciye iade edilmesi gerekecek.

Ön ödemeli rezervasyonlarda da tüketiciye yeni bir hak tanındı. Aracın teslimine 24 saatten az süre kalmamış olması şartıyla tüketici, herhangi bir gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan rezervasyonunu değiştirebilecek veya iptal edebilecek.

Normal yıpranma için ücret alınamayacak

Aracın olağan kullanımından kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar nedeniyle tüketiciden ücret talep edilemeyecek ve bu gerekçeyle depozitodan kesinti yapılamayacak.

İşletmeler, mevsim koşulları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda kış lastiği sağlamakla yükümlü olacak.

Sigorta güvenceleri de kiralama ücretine dahil edilecek. Kiracının sigortadan yararlanması ek ücret veya başka bir koşula bağlanamayacak.

İşletme ile kiracının anlaşması dışında, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar olmadan araçtaki değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan ücret talep edilemeyecek.

Kiralama şirketleri ayrıca hasar ve arıza durumlarında müşterilerin her an ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturacak.

İnternetten araç kiralamaya da yeni kurallar

Yönetmelik, aracı ve ilan platformlarına da yeni yükümlülükler getiriyor. Platformlar, ilan veren kiralama işletmelerinin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmek zorunda olacak.

Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve kiralık araç ilanı yayımlaması engellenecek. Aracı ve ilan platformlarının haksız ticari uygulamalarda bulunmasına da izin verilmeyecek.

Yeni dönem 1 Ocak 2027’de başlayacak

Yönetmelik 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Halen faaliyet gösteren işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027’ye kadar süre verilecek.

İşletmelerin asgari araç sayısı ve araçların niteliklerine ilişkin yeni şartları ise 1 Ocak 2028’e kadar yerine getirmesi gerekecek.

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce aracı ve ilan platformları ile kiralama işletmeleri arasında imzalanmış sözleşmelerin de 1 Temmuz 2027’ye kadar yeni düzenlemeye uygun hale getirilmesi zorunlu olacak.

Ticaret Bakanlığı, düzenlemeyle kiralama işlemlerinde şeffaflığın artırılmasını, tüketici haklarının güçlendirilmesini, kiralık araçların teknik standartlarının yükseltilmesini ve sektörde kayıt dışı faaliyetlerle haksız rekabetin önlenmesini hedefliyor.