Avrupa'da 4 temel gıdada alım gücü sıralaması: Almanya zirveyi kaybetti
Avrupa’da un, süt, yumurta ve tereyağının alım gücünü ölçen yeni araştırma, 28 ülkede büyük farklar ortaya koydu. Almanya 10 yılda en sert kaybı yaşarken zirvenin el değiştirdiği sıralamada gelir ile fiyatlar arasındaki makas dikkat çekti.
Araştırmada 280 gram un, 700 mililitre süt, dört yumurta ve 50 gram tereyağıyla hazırlanan 10 pankeklik standart bir tarif kullanıldı. Her ülkede günlük medyan kullanılabilir gelirin yüzde 5'iyle kaç pankek yapılabileceği karşılaştırıldı. Veriler tahmini bir göstergedir.
Slovenya'da 2026 için belirlenen alım gücü göstergesi 12,5 pankek oldu. Ülkenin aynı gelir payıyla hazırlayabileceği miktar 2016'ya kıyasla yüzde 20,2 arttı. Slovenya ilk 10'un son basamağında yer alsa da dört malzemede alım gücü son 10 yılda iyileşen ülkeler arasında.
Belçika'da günlük medyan kullanılabilir gelirin yüzde 5'iyle 13,25 pankek hazırlanabiliyor. Bu miktar 2016'ya göre yüzde 2,9 daha düşük. Ülke 2026 sıralamasında dokuzuncu sırada; on yıllık dönemde fiyat ve gelir artışının farkı alım gücünü hafifçe geriletti.
Finlandiya'da aynı bütçe payı 13,5 pankeke karşılık geliyor. 2016 ile karşılaştırıldığında alım gücü yüzde 11 geriledi. Ülke sıralamanın sekizinci sırasında bulunuyor; dört temel ürünün maliyetindeki artış, kullanılabilir gelirdeki artışın üzerine çıktı.
İsveç'te standart malzemeler için ayrılan tutarla 14 pankek hazırlanabiliyor. Bu sayı 2016'ya göre yüzde 3,9 daha düşük. İsveç 28 ülke arasında yedinci sırada olsa da araştırma, yüksek gelirli ekonomilerde de mutfak alım gücünün gerileyebildiğini gösteriyor.
Norveç'in 2026 göstergesi 14,75 pankek. 2016'ya göre yüzde 4'lük düşüş kaydedildi. Ülkenin ilk 10'daki konumu, gelir seviyesinin yüksek olmasının dört temel malzeme üzerindeki fiyat baskısını tamamen ortadan kaldırmadığını ortaya koyuyor.
İsviçre'de günlük medyan kullanılabilir gelirin yüzde 5'iyle hazırlanan standart pankek sayısı 15 olarak tahmin edildi. Bu, 2016'ya kıyasla yüzde 6,8 daha az. İsviçre ilk beşte yer almasına rağmen fiyatlar ve gelir arasındaki ilişki alım gücünü aşağı çekti.
Hollanda'da aynı gelir payıyla 15,25 pankek hazırlanabiliyor. 2016'ya göre yüzde 10,7'lik gerileme görüldü. Böylece ülke 2026 karşılaştırmasında dördüncü sıraya yerleşti. Sonuç, gelir düzeyi yüksek ülkelerde de gıda maliyetinin baskı oluşturduğunu gösteriyor.
2016'da listenin başında bulunan Almanya, 2026'da 16,75 pankekle üçüncü sıraya geriledi. Araştırmaya göre dört malzemenin fiyatı 10 yılda yüzde 68,4, kullanılabilir gelir yüzde 40,1 yükseldi. Böylece bu ürünlerde alım gücü yüzde 16,8 azalarak en sert düşüşü kaydetti.
İrlanda'da gösterge 16,75 pankekle Almanya'yla aynı yuvarlatılmış seviyede. Ancak İrlanda'nın dört malzemeye yönelik alım gücü 2016'dan bu yana yüzde 21 arttı. Ülke, 2026 karşılaştırmasında ikinci sıraya yerleşerek farklı bir on yıllık eğilim sergiledi.
Avusturya, 2026'da 18,25 pankekle 28 ülke arasında ilk sıraya yükseldi. Kullanılabilir gelirin aynı payıyla alınabilen malzeme miktarı 2016'ya göre yüzde 19,3 arttı. Böylece araştırmanın önceki lideri Almanya'yı geride bırakan Avusturya, yeni zirvenin sahibi oldu.
Karşılaştırmada son sırayı 2,75 pankekle Kuzey Makedonya aldı. Lider Avusturya'da aynı gelir payıyla 18,25 pankek yapılabiliyor. Bu fark, ülkeler arasındaki gelir düzeyi ve ürün fiyatlarının birlikte belirlediği satın alma gücü uçurumunu gösteriyor.
Bir üründeki fiyat artışı, kullanılabilir gelir daha hızlı yükseliyorsa satın alma gücünü mutlaka azaltmıyor. Araştırmada Avusturya ve İrlanda'nın göstergeleri iyileşirken Almanya, Hollanda ve Finlandiya'da geriledi. Bu nedenle yalnızca etiket fiyatlarına bakmak yeterli değil.
Araştırma, ülkelerin içinde en yüksek ve en düşük gelirli beşte birlik grupları da karşılaştırdı. Dört malzemeye ilişkin alım gücü farkı dokuz ülkede genişledi, 16 ülkede daraldı, üç ülkede büyük ölçüde aynı kaldı. Bu gösterge genel gıda sepetinin tamamını kapsamıyor.