Bakır yükseldi, demir cevheri 100 doların altında kaldı

Bakır Çin’de daralan stoklarla beş haftalık zirveye yönelirken demir cevheri 100 doların altında kaldı. Alüminyum, çinko, nikel ve kalayda arz kesintileri ile Orta Doğu kaynaklı lojistik riskler fiyatlamayı yeniden ayrıştırdı

Küresel metal piyasaları 22 Temmuz sabahında büyük ölçüde yükseliş eğilimi gösterdi. Londra Metal Borsası’nda bakır yüzde 1,91, alüminyum yüzde 0,81, çinko yüzde 0,94, nikel yüzde 1,12 ve kalay yüzde 1,53 değer kazandı.

Şanghay piyasasında da benzer bir görünüm oluştu. Bakır yüzde 1,69, alüminyum yüzde 0,56, çinko yüzde 0,55, nikel yüzde 0,77 ve kalay yüzde 1,02 yükseldi.

Demir cevheri ise baz metallerden ayrıştı. Çin’de işlem gören en aktif vadeli kontrat yüzde 1 gerileyerek ton başına 741,5 yuana inerken gece seansındaki düşüş yüzde 0,13 olarak kaydedildi.

Bakırda Çin stokları hızla eridi

Bakır fiyatı salı günü yüzde 3’e yakın yükselerek beş haftanın en yüksek seviyesine çıktı. Londra piyasasında fiyat ton başına 13 bin 850 dolar çevresine ulaşırken ABD vadeli işlemlerinde libre başına 6,49 dolar seviyesi görüldü.

Fiziki piyasadaki sıkışma yükselişi destekledi. Çin’in rafine bakır ithalatı haziranda dokuz ayın en yüksek düzeyine çıktı. İthalat talebini gösteren Yangshan primi ise ton başına 100 dolara yükselerek 14 ayın zirvesini gördü.

Şanghay Vadeli İşlemler Borsası depolarındaki bakır stoku 79 bin 909 tona geriledi. Stoklar mart ortasından bu yana yüzde 80’den fazla azaldı.

Londra Metal Borsası stokları da mayıs sonundan bu yana yüzde 24 düşerek 295 bin 275 tona indi. Mevcut stokun yüzde 56’sının teslimat için ayrılması, piyasaya hemen sunulabilecek metal miktarının daha düşük olduğuna işaret etti.

Şili’de üretim riski büyüdü

Şili’de etkili olan sert hava koşulları madenler ve limanlardaki faaliyetleri aksattı. Codelco, Antofagasta ve diğer üreticiler bazı tesislerde güvenlik önlemlerini artırdı.

Antofagasta’nın ilk yarı bakır üretimi yüzde 9,5 azalarak 285 bin tona geriledi. BHP de Şili’deki üretimin gelecek mali yılda düşebileceği uyarısında bulundu.

Çin’de azalan stoklar ile Şili’deki üretim kesintileri aynı anda fiyatlanıyor. ABD’nin bakır ithalatına yönelik olası tarife kararı da metalin Amerika ile diğer piyasalar arasındaki fiyat farkını artırıyor.

Alüminyumda Hürmüz riski bitmedi

Alüminyum fiyatı ton başına 3 bin 166 dolar çevresinde işlem görüyor. Metal son bir ayda yüzde 5,8 gerilemesine rağmen geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19’un üzerinde değer kazandı.

Londra piyasasındaki alüminyum stokları Eylül 2022’den bu yana en düşük seviyelerde bulunuyor. Nakit kontratın üç ay vadeli kontratın üzerinde işlem görmesi, yakın vadede fiziki metal bulunabilirliğinin sıkı kaldığını gösteriyor.

Emirates Global Aluminium, üç buçuk aylık kesintinin ardından Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Al Taweelah alümina rafinerisini yeniden çalıştırdı. Şirket üretimin kısa sürede yüzde 50 kapasiteye ulaşmasını, tam kapasitenin ise yıl sonuna kadar sağlanmasını hedefliyor.

Endonezya’daki yeni üretim hatlarının ihracata başlaması arz tarafını rahatlatabilir. Buna karşılık dünya birincil alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 9’unu sağlayan Körfez bölgesindeki sevkiyatlar, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik risklerine bağlı kalmayı sürdürüyor.

Çinko dört yıllık zirveye yakın

Çinko ton başına 3 bin 555 dolar çevresinde seyrediyor. Metal son bir yılda yaklaşık yüzde 24 yükseldi ve dört yıllık zirvesine yakın kalmayı sürdürdü.

Güney Kore’deki bir çinko izabe tesisinin sülfürik asit ünitesinde çıkan yangın, kısa vadeli arz kaygılarını artırdı. Kazakistan’daki Kazzinc tesisinde kapasitenin düşük kalması ve Peru’daki Cajamarquilla tesisinin yangın sonrası kademeli üretime dönmesi de piyasayı destekledi.

Çin’in rafine çinko üretiminin mayıs ayında yıllık yüzde 9,4 yükselmesi ise arz açığını sınırlayabilecek unsur olarak öne çıktı. Çin’deki üretim artışı ile Çin dışındaki tesis sorunları fiyatın yönü üzerinde karşıt baskı oluşturuyor.

Nikelde Endonezya kotası izleniyor

Nikel fiyatı ton başına 17 bin 150 dolar çevresinde hareket ediyor. Fiyat son bir ayda yatay kalırken yıllık artış yüzde 10 seviyesinde bulunuyor.

Endonezya’nın maden üretim kotalarını daraltması ve yeni referans fiyatlama sistemi, cevher maliyetlerini yükseltti. Ülke küresel nikel üretiminin yaklaşık yüzde 60’ını sağladığı için kota kararları piyasada doğrudan etkili oluyor.

Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık sorunları, Endonezyalı üreticilerin ihtiyaç duyduğu kükürt tedarikini de zorlaştırıyor. Endonezya, nikel işlemede kullandığı kükürdün yaklaşık dörtte üçünü Orta Doğu’dan alıyor.

Yüksek maliyet ve kota sınırlamaları nikel fiyatını destekliyor. Buna karşılık paslanmaz çelik ve batarya sektöründeki arz fazlası, yükselişin daha güçlü bir harekete dönüşmesini engelliyor.

Kalay yıllık kazançta önde

Kalay fiyatı yeniden ton başına 53 bin dolar bandına yerleşti. Londra piyasasında gece seansındaki yükseliş yüzde 1,53’e ulaşırken Şanghay’da fiyat yüzde 1,02 arttı.

Metal yılın ilk yarısını yüzde 27 yükselişle tamamlayarak Londra Metal Borsası’ndaki ana metaller arasında en güçlü performansı gösterdi. Yıllık fiyat artışı yüzde 56 seviyesine yaklaştı.

Kalay, elektronik cihazlarda kullanılan lehim malzemelerinin temel girdileri arasında yer alıyor. Yapay zekâ sunucuları, yarı iletkenler ve elektronik üretimindeki talep artışı tüketimi destekliyor.

Sınırlı maden arzı ve üretimin az sayıda ülkede yoğunlaşması fiyat oynaklığını yükseltiyor. Kalay ocak ayında 59 bin 40 dolarla rekor kırmış, ardından 53 bin dolar çevresine çekilmişti.

Demir cevheri 100 doların altında

Demir cevherinin Çin limanlarına teslim fiyatı ton başına 98,65 dolar seviyesinde bulunuyor. Fiyat son bir ayda yüzde 2,1 geriledi ve 100 dolar sınırının altında kalmayı sürdürdü.

Çin’in haziran ayındaki demir cevheri ithalatı 112 milyon 690 bin tonla altı ayın en yüksek düzeyine çıktı. İlk yarı ithalatı yüzde 6,3 artarak 628 milyon 870 bin tona ulaştı.

İthalat artışında Çin’deki düşük cevher üretimi ve çelik fabrikalarının stok yenilemesi etkili oldu. Liman stokları mart ortasındaki 166 milyon 900 bin tonluk rekor seviyeden 156 milyon 600 bin tona geriledi.

Mevcut stok miktarı geçen yılın aynı döneminin yüzde 19,6 üzerinde bulunuyor. Avustralya ve Brezilya’daki güçlü sevkiyatlara Gine’deki Simandou projesinden gelen yeni arzın eklenmesi, fiyatın yükseliş alanını sınırlıyor.

Çin’in inşaat krizi cevheri baskılıyor

Çin’in çelik üretimi haziranda yıllık yüzde 0,4 artarak 83 milyon 670 bin tona çıktı. İlk yarı üretimi ise yüzde 3 azalarak 499 milyon 950 bin tona geriledi.

Çelik talebinin yaklaşık üçte birini oluşturan inşaat sektöründe zayıflık sürüyor. İlk yarıda gayrimenkul yatırımları yüzde 18, yeni inşaat başlangıçları yüzde 23,4 ve satılan alan yüzde 11,6 düştü.

Demir cevheri ithalatının güçlü kalması ile nihai çelik talebinin zayıflaması stok riskini artırıyor. Pekin yönetiminin yeni teşvikler açıklaması halinde cevher fiyatı destek bulabilir. Arz artışının devam etmesi durumunda ise 100 dolar seviyesi direnç olarak kalabilir.

Metallerin yönünü üç başlık belirleyecek

Piyasa Çin’in imalat ve gayrimenkul verilerini, ABD’nin metal tarifelerine ilişkin kararlarını ve Orta Doğu’daki taşımacılık koşullarını izleyecek.

Fed’in politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutacağı beklentisi, dolar ve tahvil faizleri üzerinden metal fiyatlarını etkileyebilir. Petrol fiyatlarının yüksek kalması ise madencilik, eritme ve lojistik maliyetlerini artırabilir.

Bakır ve çinko fiziki arz sıkışıklığıyla desteklenirken, nikel ve demir cevherinde yüksek üretim kapasitesi fiyatları sınırlıyor. Alüminyum ile kalay ise düşük stoklar ve bölgesel arz riskleri nedeniyle daha oynak bir görünüm taşıyor.