Borsada düşüşten korkanlar dikkat! 106 yıllık veriden dikkat çeken sonuç
BIST 100 yükselişini sürdürürken küresel piyasalarda tahvil faizleri, petrol ve enflasyon kaynaklı riskler düşüş endişelerini canlı tutuyor. Peki sert bir satış dalgası gelirse yatırımcı ne yapmalı? S&P 500'ün 106 yıllık geçmişi ile Borsa İstanbul'un büyük krizlerde verdiği tepkiler dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, önceki günkü yüzde 2,53'lük yükselişin ardından yeni güne yüzde 0,19 artışla 12.271,92 puandan başladı.
Küresel piyasalarda ise yükselen tahvil faizleri ve petrol fiyatlarının artırdığı enflasyon endişeleri risk iştahını baskılıyor. Yatırımcıların gözü ABD tarım dışı istihdam verisine çevrilirken, merkez bankalarının daha sıkı para politikasına yönelebileceği beklentisi de belirsizliği artırıyor.
Peki borsalarda sert düşüş endişesinin arttığı dönemlerde yatırımcı nasıl hareket etmeli?
Düşüş korkusuyla piyasadan çıkmak çözüm mü?
Geçmiş piyasa hareketleri, borsanın zirve ve dip noktalarını önceden tahmin etmenin oldukça güç olduğunu gösteriyor. Düşüş beklentisiyle piyasadan erken çıkan yatırımcılar olası kayıplardan korunabilirken, yükselişin devam etmesi halinde önemli getirileri de kaçırabiliyor.
ABD piyasalarında iki çarpıcı örnek
ABD piyasaları bunun çarpıcı örneklerini barındırıyor. 2023'te resesyon beklentilerinin güçlendiği dönemin ardından S&P 500 yaklaşık yüzde 82 yükseldi.
2008 küresel finans krizinde ise 2007 sonunda S&P 500'e yatırım yapanlar takip eden iki yılda yüzde 50'yi aşan kayıpla karşılaştı. Buna karşın endeks sonraki 10 yıllık dönemde yüzde 100'den fazla yükseldi.
Benzer döngü Borsa İstanbul'da da yaşandı
Benzer sert döngüler Borsa İstanbul'da da görüldü. 2008 küresel krizinde o dönemki adıyla İMKB 100, yılı yüzde 51'i aşan kayıpla 26.864 puandan tamamladı. Ancak endeks 2009'da yüzde 90'ın üzerinde yükselerek güçlü bir toparlanma gösterdi.
2000-2001 ikiz krizi ve muazzam toparlanma
Daha sert hareketlerden biri 2000-2001 döneminde yaşandı. Dot-com krizinin Türkiye'deki 2001 ekonomik kriziyle aynı döneme denk gelmesiyle BIST 100 dolar bazında yüzde 70'e yakın değer kaybetti. Endeks, takip eden 2002-2007 döneminde ise dolar bazında 10 kat (yüzde 900) artarak dünya finans tarihinin en büyük toparlanma rallilerinden birine imza attı.
106 yıllık veri ne söylüyor?
Crestmont Research'ün analizine göre de 1919-2025 arasında S&P 500'ün 20 yıllık dönemlerinin tamamı pozitif toplam getiriyle sonuçlandı. Geçmiş performans gelecekte aynı sonucun alınacağını garanti etmese de bu veri, yatırım süresi uzadıkça kısa vadeli sert dalgalanmaların etkisinin azalabildiğini gösteriyor.
Yatırımcı için altın kural: Enflasyon ve döngü takibi
S&P 500 ile BİST 100 döngülerinde kritik fark ise para birimi ve enflasyon etkisi.
S&P 500’deki uzun vadeli artışlar büyük oranda reel büyümeyi temsil ederken, Borsa İstanbul'un TL bazındaki yükselişlerinde yüksek enflasyon ve döviz kurundaki değişimler önemli rol oynayabiliyor. Bu nedenle BİST 100'ün uzun vadeli performansını değerlendirirken TL bazındaki seviye kadar, dolar bazlı ve enflasyondan arındırılmış getiriye de bakılması gerekiyor.
Bu nedenle Borsa İstanbul'daki gerçek döngüsel başarıyı ölçmek için analistler yatırımcılara Dolar Bazlı BİST 100 Grafiği üzerinden strateji kurmayı tavsiye ediyor.
Tarihsel örnekler de piyasanın dip ve zirvelerini kusursuz biçimde tahmin etmeye çalışmak yerine yatırım süresi, portföy kalitesi ve risk yönetiminin uzun vadeli sonuçlarda önemli olduğunu gösteriyor.