Dükkanlar kapanmasın diye bedava devrediliyor: Tek bir şartları var
Japonya'da yaşlanan nüfus ve işletmeleri devralacak gençlerin azalması, küçük işletmelerin geleceğini tehdit ediyor. Emekli olmak isteyen bazı işletme sahipleri, yıllarca emek verdikleri iş yerlerini kapatmamak için ücretsiz devretmeye bile razı oluyor. Ülkedeki iki ilan platformunda devredilmeye hazır 42 binden fazla işletme listelenirken sayının daha da artacağı tahmin ediliyor.
Japonya'da nüfus hızla yaşlanırken emeklilik yaşına gelip iş yerlerini devredecek birini bulamayan işletme sahipleri, yıllarca emek verdikleri dükkanları kapatmamak için farklı çözümler arıyor. Bazıları işletmelerini düşük bedellerle satarken bazıları da faaliyetlerini sürdürmeleri şartıyla genç girişimcilere ücretsiz devrediyor.
Kafeyi tek kuruş ödemeden devraldı
Hiroşima'da yaşayan ve uzun zamandır kendi kafesini açmayı hayal eden 31 yaşındaki Kengo Ohama da işletme devir platformu Relay'de karşılaştığı bir ilan sonrası bu hayaline kavuştu.
Emekli olmak isteyen yaşlı bir çift, işlettikleri Country Road adlı kafeyi Ohama'ya mobilyalar, mutfak ekipmanları, tarifler ve tedarikçi bilgileriyle birlikte hiçbir bedel ödemeden devretti. Tek şartları ise kafenin açık kalmasıydı.
Eski sahiplerinin tek şartı vardı
Kafenin bulunduğu bina için aylık 50 bin Japon yeni (15 bin 774 TL) kira ödeyen Ohama, eşiyle birlikte işlettiği kafede kahve kavurmaktan müşteri servisine kadar birçok işi üstleniyor. Çift mesaiye sabah 6'da başlarken bazı günler evlerine ancak gece 23.00'te dönebiliyor.
Japonya'da işletmeler neden devrediliyor?
Japonya'da düşük doğum oranı ve yaşlanan nüfus, küçük işletmelerin devamlılığını zorlaştırıyor. İşletme sahiplerinin çocukları olmayabiliyor ya da çocukları aile işini sürdürmek yerine farklı meslekleri tercih edebiliyor.
Japonya Finans Kurumunun 2023 tarihli araştırmasına göre küçük ve orta ölçekli işletmelerin yüzde 57,4'ü, mevcut sahiplerinin ayrılması durumunda kapanmayı bekliyor. Bu oran 2019'da yüzde 52,6 seviyesindeydi.
Binlerce işletme yeni sahibini bekliyor
İşletme sahipleriyle girişimcileri buluşturan Relay ve BATONZ gibi platformlar, Japonya'da giderek daha fazla kullanılıyor. Relay bugüne kadar yaklaşık 900 işletmeyi listeledi. Bunlardan yaklaşık 350'sinin ilanı aktif durumda.
BATONZ ise Mart 2026 itibarıyla 42 binden fazla işletmeyi listeledi ve 3 bin 421 alıcı-satıcı eşleşmesine aracılık etti. İşletmelerini devretmek isteyenler çoğunlukla 60-70 yaşlarındayken yeni sahipler genellikle 30-40 yaş grubunda bulunuyor.
Genç girişimci pansiyonu satın aldı
Bu fırsatlardan yararlanan bir diğer isim de 29 yaşındaki Kota Fujisawa oldu. Tokyo'daki danışmanlık işinden ayrılan Fujisawa, çocukluk arkadaşlarıyla birlikte Nagano'da faaliyet gösteren bir pansiyonu devraldı. İşletmenin internet sitesi, rezervasyon sistemi ve diğer faaliyet unsurları için 10 milyon Japon yeninden daha az ödeme yaptılar. Pansiyonun adını Local Knot Backpackers olarak değiştiren Fujisawa, memleketindeki turizme katkı sağlamayı hedefliyor.
Devlet memurluğunu bıraktı, çiftçi oldu
29 yaşındaki Takayuki Otawara ise tarım deneyimi olmamasına rağmen çiftçilik yapmaya karar verdi. Devlet memurluğundan ayrılan Otawara, Relay üzerinden faaliyetlerini küçültmek isteyen bir çiftçi ailesine ulaştı. Sera ve sulama ekipmanlarını 3 milyon Japon yenine satın alarak kendi çiftliğini kurdu. Bugün kakao, çilek, muz ve pirinç yetiştiriyor.
Yaşlanan nüfus gençlere yeni kapılar açıyor
Japonya'da işletme devirleri, bir yandan kapanma riskiyle karşı karşıya kalan küçük işletmelerin faaliyetlerini sürdürmesini sağlarken diğer yandan gençlere girişimcilik fırsatı sunuyor. Ancak her işletme ücretsiz devredilmiyor. Devir bedeli, kira ve diğer koşullar işletmeden işletmeye değişiyor.