Fed'in risk anketinde yapay zekâ ilk sırada
Fed’in 13 Kasım tarihli raporunda 23 piyasa temsilcisinin yüzde 87’si yapay zekâyı finansal istikrar riski olarak gösterdi. İlkbaharda yüzde 50 olan oran hızla yükselirken, listede faiz, borç ve siber saldırılar da öne çıktı.
Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!
ABD Merkez Bankasının (Fed) 13 Kasım'da yayımladığı Finansal İstikrar Raporu, önümüzdeki 12–18 ayın olası finansal şoklarını ele aldı. New York Fed'in eylül ve ekimde görüştüğü 23 piyasa temsilcisinin yanıtları, en çok dile getirilen 11 risk başlığını ortaya koydu.
Yapay zekâ bağlantılı riskler yüzde 87 ile ilk sırada. İlkbahar anketinde bu oran yüzde 50'ydi. Altı ayda 37 puanlık artış, teknoloji hisselerinin değerlemeleri, siber tehditler ve karmaşık finansman modelleriyle ilgili kaygıları yansıtıyor.
Riskli varlıklarda sert fiyat düzeltmesi ihtimalini dile getirenlerin oranı yüzde 52. Katılımcılar, büyük yapay zekâ harcamalarının beklenen getiriyi sağlamaması durumunda teknoloji hisselerinden diğer varlıklara yayılabilecek satışlardan endişe ediyor.
Uzun vadeli faizlerin daha da yükselmesini risk olarak görenlerin oranı yüzde 48. Bu başlık ilkbaharda yüzde 20 düzeyindeydi. Artan enerji fiyatları, ABD'nin borçlanma görünümü ve tahvillere yönelik yabancı talebindeki düşüş olası tetikleyiciler arasında.
Siber saldırılar yüzde 43 ile listede. Piyasa temsilcileri, yapay zekânın karmaşık saldırıları kolaylaştırmasının ödeme, takas ve işlem sistemlerini aksatabileceğini düşünüyor. Bu başlıkta ilkbaharda verilen yanıtların oranı yüzde 20'ydi.
ABD kamu borcunun sürdürülebilirliği yüzde 43 ile siber saldırılarla aynı sırada. Uzayan bütçe açıkları ve yoğun tahvil ihracının faizleri düzensiz biçimde yükseltmesi, borçlanma maliyetleri ve finansal sistem üzerindeki temel kaygı.
Yüksek enerji fiyatlarını risk olarak gösterenlerin oranı yüzde 39. Orta Doğu'daki çatışmaların petrol arzını yeniden kesintiye uğratması, enerji maliyetlerini yükseltebilir. Böyle bir şok, zayıflayan büyümeye rağmen faizleri yüksek tutma baskısı yaratabilir.
Enflasyonun kalıcı biçimde yüksek seyretmesi yüzde 35 ile listede yer aldı. Fiyat baskısının zayıflamaması, merkez bankalarının faizleri beklenenden uzun süre yüksek tutmasına neden olabilir; bu da şirketlerin ve hanehalkının finansman maliyetlerini artırabilir.
Jeopolitik riskleri dile getirenlerin oranı yüzde 30. Savaş ve diplomatik gerilimlerin büyümesi, enerji arzından tedarik zincirlerine kadar birçok kanaldan finans piyasalarına yansıyabilir. Ankette bu başlık olası şoklardan biri olarak ölçüldü.
Özel kredi piyasasındaki gelişmeler yüzde 22 ile risk listesinde. Banka dışı fonların şirketlere sağladığı kredilerde değerleme, geri ödeme ve likidite sorunlarının büyümesi, ekonomik bir yavaşlamada finansal kayıpları artırabilecek unsurlar arasında.
Enflasyon beklentilerinin kontrolden çıkması yüzde 13 ile listede. Buradaki risk, yalnızca fiyatların yükselmesi değil; şirketlerin ve tüketicilerin yüksek enflasyonun uzun süre süreceğine inanarak fiyat ve ücret kararlarını buna göre vermesi.
Ekonomi politikalarına ilişkin belirsizliği risk olarak gösterenlerin oranı yüzde 13. Vergi, ticaret ve düzenleme kararlarına dair öngörü eksikliği, yatırımcıların risk alma isteğini azaltabilir ve şirketlerin yatırım planlarını geciktirebilir.
Raporda veri merkezleri ve gelişmiş hesaplama altyapısı için 2026'nın ekimine kadar 680 milyar doları aşan borç ihracı hesaplandı. Bu tutar 2023'ün tamamındaki 130 milyar doların yaklaşık beş katı. Yapay zekâ yatırımlarının finansmanı hızla büyüyor.
Gelişmiş hesaplamayla bağlantılı piyasada dolaşımdaki kamuya açık borç stoku 1,1 trilyon doları aşıyor. Ayrıca henüz başlamamış kira yükümlülükleri 1 trilyon doları, garanti ve sözleşme taahhütleri 2 trilyon doları geçiyor; bunlar doğrudan borçla aynı değil.
Yapay zekâ en fazla belirtilen risk olsa da katılımcılar, gerçekleşmesi halinde en ağır sonuçları doğurabilecek başlıklar olarak siber saldırıları ve kamu borcunun sürdürülebilirliğini öne çıkardı. Sonuçlar gerçekleşmiş bir kriz değil, olası şoklara ilişkin görüşler.