Hürmüz'de savaş, piyasalarda alarm! Petrol kritik eşiğin üzerine yükseldi

ABD ile İran arasında yeniden başlayan çatışmaların etkisiyle küresel piyasalarda haftaya temkinli bir görünümle girildi. Hürmüz Boğazı yakınındaki gelişmeler petrol fiyatlarını yukarı taşırken, ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh'ın şahin açıklamaları eylülde faiz artışı beklentisini güçlendirdi. Yatırımcıların gözü, hafta boyunca açıklanacak ABD istihdam ve imalat verilerine çevrildi.

Vadeli endekslerde gerileme

ABD'nin temmuz sonundan bu yana İran'a düzenlediği ilk saldırıları gerçekleştirdiğinin bildirilmesi, vadeli endekslerde satış baskısına yol açtı. TSİ 10.45 itibarıyla S&P 500 ve Dow Jones vadeli endeksleri yüzde 0,15 düşerken, Nasdaq 100 vadeli endeksi yatay seyir izledi.

Washington'ın son haftalarda Tahran'a yönelik ekonomik baskıyı artırdığı, Trump yönetiminin bu süreçte yaptırımları öne çıkardığı belirtiliyordu. Saldırıların Hürmüz Boğazı'ndaki Larak Adası'nda yapılması ise, jeopolitik gerilimin bölge dışına yayılabileceği ve enerji taşımacılığını etkileyebileceği endişelerini artırdı.

Hürmüz'deki gelişmeler petrol fiyatlarını yükseltti

ABD'nin Larak Adası'ndaki iki roket fırlatıcısını hedef almasının ardından İran'ın Ürdün'deki iki ABD üssüne saldırıyla karşılık verdiği bildirildi. Karşılıklı saldırılar, küresel enerji arzında aksama yaşanabileceği kaygısını yeniden canlandırdı.

Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,5 yükselişle 90,31 dolara çıkarken, ABD tipi ham petrolün (WTI) varili yüzde 2,2 artışla 85,23 dolardan işlem gördü. Larak Adası, Hürmüz Boğazı'nda stratejik öneme sahip Bandar Abbas Limanı yakınında bulunuyor. İran, daha önce küresel petrol sevkiyatının önemli bölümünün geçtiği bu su yolundaki gemi trafiğine ilişkin tehditlerde bulunmuştu.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin, yakıt ve taşımacılık maliyetleri yoluyla enflasyon üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor. Bu ihtimal, Fed'in para politikası kararları bakımından da önem taşıyor.

Fed'in eylül toplantısına ilişkin beklentiler değişti

Warsh'ın cuma günü Jackson Hole sempozyumunda yaptığı açıklamalar, piyasalardaki faiz artışı beklentisini yukarı çekti. Fed fon vadeli işlem fiyatlamaları, 16 Eylül'deki toplantıda 25 baz puanlık faiz artışı olasılığının yaklaşık yüzde 60'a ulaştığını gösterdi. Konuşma öncesinde bu ihtimal yüzde 35 civarında bulunuyordu.

Enflasyonla mücadelede hâlâ önemli bir mesafe olduğunu belirten Warsh'ın mesajları, fiyat baskılarının devam etmesi halinde Fed'in yüksek faiz politikasını koruyabileceği veya yeni bir artışa gidebileceği beklentisini destekledi.

Faizlerin yükselmesi, borçlanma maliyetlerini artırırken özellikle yüksek değerlemeli teknoloji ve büyüme hisseleri üzerinde baskı yaratabiliyor. Öte yandan, tahvil getirilerindeki yükseliş yatırımcılar açısından hisse senetlerine alternatif bir getiri imkânı sunuyor.

Gözler istihdam ve imalat verilerinde

Piyasaların bu hafta izleyeceği veriler, Fed'in eylül kararına ilişkin beklentilerin seyrinde etkili olacak. Temmuz ayı JOLTS açık iş sayısı verisi salı, ağustos ayı ADP özel sektör istihdamı ile ISM imalat sanayi endeksi çarşamba günü açıklanacak.

Cuma günü yayımlanacak ağustos ayı tarım dışı istihdam verisinin ise işe alımlardaki toparlanmaya işaret etmesi bekleniyor. Veriler, ABD iş gücü piyasasının yüksek faiz ortamındaki dayanıklılığı ve enflasyonist baskıların devamına ilişkin daha net bir tablo sunacak.

Fed yetkilileri Michael Barr ile Christopher Waller'ın hafta içinde yapacağı konuşmalar da Warsh'ın şahin duruşunun Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) içindeki karşılığını göstermesi bakımından yakından takip edilecek.

İran'a yönelik yaptırım mesajı

ABD yönetimi, askeri adımların yanında İran'a yönelik mali baskıyı da artırmayı planlıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, her hafta yeni ikincil yaptırımlar açıklanabileceğini belirterek, ilk aşamada bankaların hedef alınacağını bildirdi.

İran'la ilişki kuran kuruluşların dolar merkezli finansal sistemden dışlanabileceği uyarısında bulunan Bessent'in açıklamaları, ABD'nin Banque Misr'in Birleşik Arap Emirlikleri şubelerine İran'la mali bağlantıları bulunduğu iddiasıyla yaptırım uygulamasının ardından geldi.

Washington'ın, Tahran'ı müzakereye yöneltmek amacıyla askeri baskı ile ekonomik yaptırımları birlikte kullandığı değerlendiriliyor. Yaptırımların İran'ın petrol ihracatını sınırlaması halinde ise, çatışmalar daha geniş bir alana yayılmasa dahi küresel enerji arzı ve petrol fiyatları üzerindeki baskının sürmesi bekleniyor.