İş dünyasında roller değişti: Dün aranan mesleklerde şimdi çalışan fazlası var

Dünyanın birçok ülkesinde iş arayan milyonlarca insan bulunurken işverenler bazı pozisyonları doldurmakta güçlük çekiyor. Üstelik sorun yalnızca yeterli sayıda çalışan olmaması değil; iş arayanların sahip olduğu becerilerle şirketlerin ihtiyaçları arasındaki fark giderek büyüyor.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), 14 Ekim 2026'da yayımladığı 82 sayfalık araştırmada 38 ülkenin iş gücü piyasasını mercek altına aldı. Araştırma, hangi mesleklerde çalışan açığının sürdüğünü, hangi alanlarda ise iş gücü fazlası oluştuğunu ortaya koydu.

OECD'nin güncellenen Skills for Jobs veri tabanına dayanan araştırması, iş gücü piyasasındaki dengesizliği yalnızca açık iş ilanlarına bakarak ölçmüyor.

Ücretlerdeki değişim, çalışma saatleri, istihdam artışı, işsizlik oranları, çalışanların yeterlilik düzeyleri ve çevrim içi iş ilanları birlikte değerlendiriliyor.

Araştırmada Türkiye de bulunuyor. Ancak ülkelerin verileri aynı yıla ait değil. Çoğu ülke için 2024, Türkiye için 2023, Avustralya ve Yeni Zelanda için 2025 verileri kullanılıyor. Dolayısıyla sonuçlar Ekim 2026'daki açık iş ilanlarının sayısını değil, mesleklerdeki yapısal iş gücü dengesini gösteriyor.

Araştırmada en belirgin çalışan açığı yaşanan alanlardan biri sağlık sektörü oldu. Sağlık uzmanları ve yardımcı sağlık mesleklerinde, OECD ülkeleri genelinde uzun süredir devam eden iş gücü açığı dikkat çekiyor.

Bu durumun temel nedenleri arasında nüfusun yaşlanması, sağlık hizmetlerine yönelik talebin artması ve mevcut çalışanları sektörde tutmanın zorlaşması yer alıyor.

Özellikle ağır çalışma koşulları ve personel devir hızının yüksek olması, ihtiyaç duyulan çalışan sayısının karşılanmasını güçleştiriyor. Bazı ülkelerde kırsal bölgelerdeki personel açığı büyük şehirlerden daha belirgin hale geliyor.

OECD verilerinde öğretmenlik, çalışan açığının yıllardır devam ettiği meslek grupları arasında bulunuyor.

Avustralya, Fransa, İngiltere ve ABD'de öğretmen ihtiyacının kalıcı bir sorun haline geldiği belirtiliyor. Yaşlanan öğretmen kadrolarının emekli olması da önümüzdeki dönemde yeni personel ihtiyacı yaratabilecek gelişmeler arasında.

Öte yandan bazı ülkelerde okul çağındaki nüfusun azalması, öğretmen talebini sınırlayabilir. Buna karşılık yetişkin eğitimi, meslek değiştirme programları ve çalışanların yeni beceriler kazanmasına yönelik eğitimler, öğretmen ve eğitmen ihtiyacını destekleyebilir.

Bilgi ve iletişim teknolojileri uzmanları, OECD genelinde çalışan açığının belirgin olduğu meslekler arasında yer alıyor.

Dijitalleşme ve yapay zekâ yatırımları, bilgisayar ve elektronik bilgisine sahip çalışanlara yönelik talebi artırıyor. Ancak araştırma, teknoloji alanındaki iş gücü ihtiyacının bütün ülkelerde aynı yönde ilerlemediğini gösteriyor.

Bazı ülkelerde şirketler ihtiyaç duydukları uzmanları bulmakta zorlanırken bazılarında çalışan arzı talebin üzerine çıkmış durumda. Bu farklılık, teknoloji sektöründe kariyer planlayanlar açısından ülkelerin iş gücü piyasalarını ayrı ayrı değerlendirmenin önemini gösteriyor.

Araştırmanın en şaşırtıcı sonuçlarından biri Avustralya ve İngiltere'den geldi.

Avustralya'da bilgi ve iletişim teknolojileri uzmanları 2021 yılında belirgin çalışan açığı yaşanan meslekler arasındaydı. Ancak 2025 verilerinde aynı meslek grubunda iş gücü fazlası görüldü.

İngiltere'de de teknoloji uzmanları, iş gücü talebiyle arzının büyük ölçüde dengede olduğu durumdan iş gücü fazlasına geçti.

Buna karşılık Fransa ve ABD'de aynı meslek grubunda çalışan açığı devam ediyor. Böylece teknoloji uzmanlarına olan ihtiyaç ülkeden ülkeye belirgin biçimde farklılaşıyor.

Bilim ve mühendislik alanındaki uzmanlar da çalışan bulmanın güç olduğu meslek grupları arasında bulunuyor.

Araştırma, özellikle yüksek bilgi ve uzmanlık gerektiren işlerde personel ihtiyacının devam ettiğini gösteriyor. Matematik, bilgisayar ve elektronik bilgisi gibi alanlarda yaşanan beceri açığı da bu tabloyu destekliyor.

Bununla birlikte teknik mesleklerdeki ihtiyaç yalnızca üniversite mezunlarıyla sınırlı değil. Avustralya'da bina, metal, makine ve elektrik işleriyle bağlantılı bazı meslekler önceki yıllarda dengede veya iş gücü fazlası durumundayken son dönemde çalışan açığı görülen alanlara dönüştü.

Araştırmada yüksek beceri gerektiren mesleklerin aksine, daha düşük beceri gerektiren bazı işlerde çalışan arzının talebin üzerinde olduğu belirlendi.

Özellikle yemek hazırlama yardımcıları ile sokak satıcılığı ve bağlantılı satış-hizmet işlerinde OECD ortalamasında iş gücü fazlası dikkat çekiyor.

Ancak bu sonuç, söz konusu mesleklerde hiç iş bulunmadığı anlamına gelmiyor. Araştırma, iş gücü fazlasını diğer meslek gruplarına kıyasla ölçüyor. Ayrıca düşük ücretler, ağır çalışma koşulları ve çalışanların sık iş değiştirmesi, iş gücü fazlası görülen sektörlerde bile işverenlerin eleman bulmasını zorlaştırabiliyor.

OECD araştırması, geleceğin iş gücü ihtiyacının yalnızca bilgisayar kullanmayı veya yazılım geliştirmeyi bilmekten ibaret olmadığını da gösteriyor.

Eleştirel düşünme, okuduğunu anlama, etkin dinleme ve akıl yürütme gibi beceriler, birçok meslekte ihtiyaç duyulan yetkinlikler arasında öne çıkıyor.

Sosyal beceriler açısından da önemli açıklar görülüyor. İletişim, ikna, müzakere, koordinasyon ve başkalarına eğitim verme gibi yeteneklere yönelik ihtiyaç sürüyor. OECD, teknolojinin yaygınlaşmasının otomasyonu zor olan insan ilişkilerine dayalı becerilerin önemini artırabileceğine dikkat çekiyor.

Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri de yazılım becerileriyle ilgili. Bilişim uzmanlarında çalışan açığı görülmesine rağmen programlama ve teknik sorun giderme gibi belirli yazılım becerileri, OECD'nin genel göstergesinde büyük ölçüde dengede görünüyor.

Bu çelişkinin nedeni, meslek açığıyla tek bir beceriye yönelik ihtiyacın aynı şekilde ölçülmemesi. Yazılım becerileri belirli mesleklerde çok önemli olsa da tüm meslekler üzerinden hesaplanan göstergede daha sınırlı ağırlık taşıyabiliyor. Bu nedenle sonuç, yazılım uzmanlarına ihtiyaç kalmadığı biçiminde yorumlanmamalı.

Türkiye de araştırmada

Türkiye, OECD'nin meslek ve beceri dengesini karşılaştırdığı 38 ülke arasında bulunuyor.

Ancak raporda Türkiye için kullanılan en son meslek verileri 2023 yılına ait. Avustralya ve Yeni Zelanda için 2025, birçok Avrupa ülkesi için ise 2024 verileri bulunuyor.

Bu nedenle araştırmanın genel sonuçlarını Türkiye'de bugün en fazla açık bulunan mesleklerin kesin sıralaması olarak sunmak doğru değil.

Çalışma, Türkiye açısından iş gücü piyasasındaki beceri uyumsuzluğunu uluslararası karşılaştırmalarla değerlendirmeye imkân sağlıyor. Ancak güncel meslek açıkları için daha yeni ulusal istihdam ve iş ilanı verilerinin de incelenmesi gerekiyor.