Kırmızı et neden bu kadar pahalı? Rekor fiyatların perde arkası ortaya çıktı
Kırmızı et fiyatları hem küresel pazarda hem de Türkiye'de yükselmeye devam ediyor. Ancak rekor fiyatlara rağmen üreticiden besiciye, et işleme tesislerinden restoranlara kadar sektörün hiçbir halkası beklenen kârlılığı sağlayamıyor. Ortaya çıkan tablo ise fiyatların daha uzun süre yüksek kalacağına işaret ediyor.
ABD'de sığır eti fiyatları son bir yılda yüzde 12 artarak genel enflasyonun üzerine çıktı. Ancak yükselen fiyatlara rağmen sektörün hemen her halkasında kâr marjları baskı altında kalmaya devam ediyor.
ABD pazarında yaşanan arz krizinin bir benzeri, Türkiye’de kronikleşen yüksek girdi maliyetleri ve üretim yetersizliği sarmalında da kendisini gösteriyor.
Türkiye genelinde yıl başından bu yana kırmızı et fiyatları yüzde 50'nin üzerinde zamlanırken, Ulusal Kırmızı Et Konseyi (UKON) verilerine göre dana karkas kesim fiyatları da 580 TL bandını aştı.
Kırmızı ete yüzde 28 zam
Son olarak Et ve Süt Kurumu'nun (ESK) regülasyon kapsamındaki ithal et ürünlerine yüzde 24 ila yüzde 28 oranında zam yapmasıyla serbest piyasada ortalama kıyma fiyatları 700 ila 1.000 TL, kuşbaşı fiyatları ise 850 ila 1.200 TL sınırına dayandı.
Kasaplarda ve zincir marketlerde ise fiyatlar çok daha yüksek seviyelerde.
Yerli besici artan yem, gübre ve lojistik maliyetleri altında ezildiğini ve rekor satış fiyatlarına rağmen kâr elde edemediğini belirtirken, tüketicinin alım gücünün düşmesi kasapları ve yerel restoranları da müşteri kaybı riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
Tıpkı küresel pazarda olduğu gibi Türkiye’de de kalıcı çözümün ithalata bağımlılık yerine anaç hayvan varlığının artırılması ve uzun vadeli üretim politikalarından geçtiği belirtiliyor.
Zincirin son halkasında yer alan restoranlar da maliyet baskısını tam olarak fiyatlara yansıtamıyor. Artan et fiyatları nedeniyle menü fiyatlarını daha fazla yükseltmeleri gerekse de müşteri kaybetme endişesi buna engel oluyor.
Aynı baskı besi çiftlikleri ve et işleme şirketlerinde de görülüyor. Hayvanları rekor fiyatlardan satın alan besiciler artan maliyetler nedeniyle kârlılıklarını koruyamazken, ABD'de sektör lideri Tyson Foods mali yılın ilk yarısında sığır eti faaliyetlerinden 500 milyon doların üzerinde zarar açıkladı. Küçük işleme tesisleri ise yeterli sayıda hayvan bulamadıkları için tam kapasite çalışamıyor.
Sorunun kısa vadede çözülmesi beklenmiyor
Fiyatların kalıcı olarak gerilemesi için de sığır varlığının yeniden artması gerekiyor. Ancak bir düvenin doğum yapması ve buzağının kesim ağırlığına ulaşması üç yıl sürdüğü için arzın kısa vadede toparlanması beklenmiyor. Bu da et fiyatlarındaki yüksek seyrin bir süre daha devam edebileceğine işaret ediyor.