Yargıtay’dan emsal karar: Yüz binlere EYT yolu açıldı
Yargıtay’dan çıkan emsal karar, yıllardır emeklilik hayali kuran yüzbinlerce vatandaşı yeniden umutlandırdı. SGK kayıtlarında görünmeyen bazı prim kesintileriyle ilgili dikkat çeken detay, EYT konusunda yeni bir kapıyı araladı. İşte detaylar...
Eski SGK Başmüfettişi İsa Karakaş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun verdiği emsal niteliğindeki kararı değerlendirdi. Karara göre, geçmişte tarım ürünlerinden prim kesintisi yapılan ancak SGK’ya kaydı yapılmayan vatandaşlar, ellerindeki müstahsil makbuzlarıyla sigorta başlangıçlarını geriye çekebilecek. EYT kapsamı dışında kalan yüzbinlerce kişiye umut kapısı olacak.
Karakaş’ın Türkiye Gazetesi'ndeki köşesinde aktardığına göre süreç, 1994 yılında bir çiftçinin sattığı pamuk üzerinden prim kesintisi yapılmasına rağmen SGK tescilinin gerçekleştirilmemesiyle başladı. Çiftçi, ürün satışında yapılan tevkifatı belgeleyen makbuzu mahkemeye sunarak sigorta giriş tarihinin 1994 olarak kabul edilmesini talep etti. Talebin kabul edilmesi halinde vatandaşın EYT kapsamında yaş şartı olmadan emekli olabileceği ifade edildi.
Yerel mahkeme çiftçiyi haklı buldu
İlk derece mahkemesi, sosyal güvenlik hakkının anayasal ve vazgeçilmez bir hak olduğuna dikkat çekerek, ürün bedelinden prim kesintisi yapılmasının kişinin sigortalı olma iradesini ortaya koyduğunu belirtti. Mahkeme, SGK’nın bu kesintiye dayanarak kişiyi resen tescil etmekle yükümlü olduğuna hükmetti.
Ancak SGK’nın itirazı sonrası dosya Bölge Adliye Mahkemesi’ne taşındı. İstinaf mahkemesi ise kesilen primlerin SGK hesaplarına aktarılmadığını gerekçe göstererek yerel mahkeme kararını bozdu.
Yargıtay’dan dikkat çeken değerlendirme
Dosyanın Yargıtay’a gitmesiyle birlikte 10. Hukuk Dairesi, istinaf kararını “eksik inceleme” nedeniyle bozdu. Son sözü söyleyen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise çiftçi lehine karar vererek önemli değerlendirmelerde bulundu.
Kurul kararında, vatandaşın yapılan prim kesintisinin SGK’ya yatırılıp yatırılmadığını denetlemekle yükümlü olmadığı vurgulandı. Kesintiyi yapıp SGK’ya aktarmayan şirketlerin sorumluluğunun bulunduğu belirtilirken, SGK’nın da denetim görevini yerine getirmesi gerektiği ifade edildi.
Kararda ayrıca, ürün satışı sırasında prim kesintisini kabul eden vatandaşın sosyal güvenlik sistemine dahil olma iradesini açıkça ortaya koyduğu kaydedildi. Bu nedenle primin SGK kayıtlarına geçmemesinin sigorta tesciline engel oluşturamayacağına hükmedildi.
EYT dışında kalanlar için yeni umut
Kararın, özellikle 8 Eylül 1999 ve öncesinde tarım ürünlerinden prim kesintisi yapılan ancak sigorta başlangıcı sisteme işlenmeyen vatandaşlar açısından kritik önemde olduğu değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre, ellerinde müstahsil makbuzu bulunan çok sayıda çiftçi ve tarım emekçisi, bu emsal karar doğrultusunda sigorta başlangıç tarihlerini geriye çektirerek EYT kapsamında emeklilik hakkı elde edebilir. Böylece daha önce emekliliği iptal edilen ya da yaş şartına takılan yüzbinlerce vatandaş için yeniden emeklilik yolu açılabilir.