Trump imzaladı: Türkiye için yüzde 100 tarife riskinde kritik takvim
ABD Başkanı Donald Trump’ın imzaladığı yeni yaptırım yasası, Rus petrolü ve doğal gazının büyük alıcılarına yüzde 100’e kadar ek tarife uygulanmasının yolunu açtı. Türkiye’ye bugün otomatik bir vergi gelmedi ancak Washington’ın kullanacağı yetki için kritik 30 günlük süreç başladı.
Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!
Risk artık tasarı değil, yasa
Hafta ortasında Kongre aşamasında izlenen düzenleme, Donald Trump’ın imzasıyla artık resmî olarak yasalaşmış durumda. Böylece daha önce “geçer mi, ertelenir mi?” diye izlenen süreç geride kaldı; piyasa ve dış ticaret çevreleri için yeni başlık yasanın nasıl uygulanacağına döndü.
Paket yalnızca Rusya’dan ABD’ye giden malları hedeflemiyor. Rus enerji gelirlerini desteklediği düşünülen ülkelerin de Amerikan pazarına satışını pahalılaştırabilecek bir çerçeve kuruluyor. Bu nedenle mesele, enerji ticaretinin ötesine geçen daha geniş bir dış ticaret riskine dönüşmüş durumda.
30 günlük takvim neden önemli?
Yasanın kritik hükümlerinin bir bölümü için imza tarihinden sonra 30 günlük bir uygulama penceresi bulunuyor. Bu süre, Washington’ın hem teknik hazırlıklarını tamamlaması hem de hangi ülkelerin kapsam içine girebileceğine ilişkin değerlendirmesini netleştirmesi açısından önem taşıyor.
Türkiye açısından bu takvim, belirsizliğin yoğunlaştığı dönem anlamına geliyor. Çünkü risk hemen bugün devreye girmese de, birkaç hafta içinde ABD yönetiminin nasıl bir ülke listesi çıkaracağı, hangi oranları konuşacağı ve muafiyet kapısını ne ölçüde açık bırakacağı daha görünür hale gelecek.
Yüzde 100 tarife nasıl işleyecek?
Yasa, son 12 ayda Rusya’dan en fazla ham petrol veya doğal gaz ithal eden ülkeler arasına giren ve yeni alımları sürdüren ülkelere yüzde 100’e kadar ek tarife uygulanabilmesine imkân veriyor. En önemli ayrıntı ise bu oranın mevcut gümrük vergilerinin yerine değil, onların üzerine eklenebilmesi.
Bu da olası etkinin yalnızca enerji faturasına sıkışmayacağı anlamına geliyor. Washington bir ülkeyi kapsam içine alırsa, o ülkeden ABD’ye giden daha geniş ürün grupları ek maliyetle karşılaşabilir. Yani konu, ham petrol ticaretinden çok daha fazla sektörün rekabet gücünü ilgilendiren bir dış ticaret başlığına dönüşebilir.
Türkiye neden yakından izliyor?
Türkiye yasa metninde açık biçimde hedef ülke olarak yazılmıyor. Ancak Rusya, Türkiye’nin enerji tedarikinde hâlâ çok güçlü bir ağırlığa sahip. Son resmî verilere göre Rusya, Türkiye’nin ham petrol ve petrol ürünü ithalatında ilk sırada yer almayı sürdürüyor.
Temmuz verilerinde Rusya’dan yaklaşık 1,66 milyon ton petrol ve petrol ürünü ithal edildi; toplam ithalattaki pay da yüzde 36,69 seviyesinde gerçekleşti. Bu tablo, Washington’ın “en büyük alıcılar” hesabında hangi veri setini esas alacağı sorusunu Türkiye açısından kritik hale getiriyor. Ankara için risk, tam da bu sıralamanın içine girip girmeyeceği noktasında büyüyor.
Asıl etki ihracatta hissedilebilir
Türkiye açısından en dikkat çekici risk, Rus petrolünün daha pahalı hale gelmesinden çok ABD’ye yapılan ihracatın yeni bir gümrük baskısıyla karşılaşması. Yüksek oranlı ek vergiler, Türk ürünlerinin Amerikan pazarındaki fiyat avantajını zayıflatabilir ve özellikle dış talebe duyarlı sektörlerde baskı yaratabilir.
Bununla birlikte bugün itibarıyla Türkiye’ye uygulanmış kesinleşmiş bir yüzde 100 tarife bulunmuyor. Son söz yine Washington’da olacak. ABD yönetimi, oran belirleme ve belirli koşullarda muafiyet tanıma yetkisine sahip. Bu nedenle önümüzdeki dönemde hem Türkiye’nin Rus enerji alımlarının seyri hem de Beyaz Saray’ın uygulama tercihleri yakından izlenecek.