15 yaş altına sosyal medya yasağı yarın başlıyor: Kimlik değil yaş doğrulanacak

Hamide HANGÜL

Türkiye’de 15 yaş altı çocuklara sosyal medyayı sınırlandıran yasal düzenlemenin uygulaması yarın başlıyor. Yeni sistemde, 1 Kasım’dan itibaren 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmayacak. Ebeveynin izin vermesi de bu sonucu değiştirmeyecek. Yaş doğrulamasında 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kişinin yeni hesap açma talebi reddedilecek. Mevcut hesabı ise kendisine bilgi verilerek kapatılacak. Oyunlarda ise kural farklı olacak. Örneğin 12 yaşındaki bir çocuk Instagram hesabı açamayacak, ancak oyun oynayabilecek. Her oyunun bir yaş etiketi olacak. Ebeveynler, çocuğun oyun içi harcamasını kontrol edebilecek. Kullanıcı e-Devlet üzerinden bir ‘yaş doğrulama belirteci’ oluşturacak ve bunu ilgili platforma yükleyecek. Belirteç, kişinin adını, TC kimlik numarasını veya doğum tarihini platforma aktarmayacak.

Çocuk 15-17 yaş grubundaysa, takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara gösterilmeyecek. Hesaplar başkalarına takip önerisi olarak sunulamayacak. Canlı yayın özelliği kullanılamayacak ve kişiselleştirilmiş reklam gösterilemeyecek. Platformların, çocukların paylaşımlarından ekran görüntüsü alınmasını engelleyici teknik tedbir alması gerekecek. Platformların da ailelere kontrol araçları sunması gerekecek. Buna göre aileye, çocuğun kullanım süresini izleme, sınırlama, satın alımlar için onay ve harcama limiti koyma, konum paylaşımını yönetme ve hesap ayarlarını kontrol etme imkanı sağlanması şart. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 6-15 yaş arasındaki çocukların yüzde 66,1’i, 11- 15 yaşın ise yüzde 79’u sosyal medya kullanıyor. Bu da 6-15 yaşta 12,67 milyon çocuğunun 8,3 milyonunun sosyal medya kullandığına işaret ediyor. Mevcut hesaplar da 31 Mart 2027’ye kadar en az bir kez doğrulamadan geçecek.

Sahte mesajlara dikkat edilmeli

Uygulama öncesi en çok merak edilen e-Devletten giriş konusunda DÜNYA’ya bilgi veren uzmanlar, dolandırıcılık olaylarına karşı da uyardı. Sahte platformlar üzerinden ‘hesabın kapanacak, hemen yaşını doğrula’ veya ‘ebeveyn onayı için bu bağlantıya tıkla’ mesajlarına karşı dikkatli olunması gerektiğini söyleyen uzmanlar, “Çocuk, hesabını korumaya çalışırken şifresini, kimlik bilgilerini veya ailesine ait verileri saldırganlara teslim edebilir” dedi. Siber güvenlik alanında faaliyet gösteren Cyberarts’ın CEO’su Erdem Eriş, “Aileler çocuklarına, ‘bağlantıya tıklamadan veya ödeme yapmadan önce birlikte kontrol edelim’ mesajı vermeli. Çocuğun yardım istemekten çekinmemesi, bu dönemde önemli bir güvenlik katmanı” dedi.

Yeni sistemde 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamayacağını, ebeveyn izninin sonucu değiştirmeyeceğini söyleyen Kurt Gürler Kurucu Ortağı Kıdemli Avukat Özlem Kurt, “Yaş doğrulamasında 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kişinin yeni hesap açma talebi reddedilecek. Mevcut hesabı ise kendisine bilgi verilerek kapatılacak. Kapatılan hesabın verileri silinecek” bilgisini verdi. Yeni sistem, sosyal medya kullanan 15 yaş altındaki çocuğa veya ebeveynine yeni bir para cezası getirmiyor, ancak platformlara sorumluluk yüklüyor.

Kurt, şu bilgileri verdi:

“Kurallara aykırılıkhalinde platformlara bir önceki takvim yılındaki küresel cirolarının yüzde 3’üne kadar idari para cezası uygulanabilecek. İhlalin devamında reklam yasağı ve bant genişliğinin yüzde 90’a kadar daraltılması gündeme gelebilecek. Ayrıca günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcıların, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen belirli erişim kararlarını en geç bir saat içinde uygulaması gerekiyor.” 

Üç yaş grubu, üç farklı kural

15 yaşından küçükler:
-Sosyal medya hesabı yaş doğrulamasında kapatılacak.
-Yeni hesap açamayacak. Hesap açma talebi reddedilecek.
-Kapatılan hesabın verileri silinecek.
-e-Devletten yaş doğrulaması için belirteç oluşturulacak.
-Bu belirteç de platforma yüklenecek.

15-17 yaş grubu:
-Hesaplar ‘çocuk hesabı’na dönüşecek, özellikleri sınırlandırılacak.
-Canlı yayın yapılamayacak. Reels-TikTok tarzı sonsuz akış olmayacak.
-Takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara gösterilmeyecek.
-Yalnızca çocuğun takip ettiği hesaplar doğrudan mesaj gönderebilecek.
-Görsellerde kaydırma, dokunma benzeri ardışık özellikler bu hesaplarda kullanılmayacak.
-Platformlar da çocukların paylaşımlarının ekran görüntüsü almasını engelleyici tedbirlerden sorumlu tutulacak.

18 yaş üstü:
-Hesap açık kalacak, bir kere e-Devlet üzerinden hesap doğrulaması yapılacak.