AB'den Türkiye'ye 430 milyon euroluk destek: Fonların kullanımında kritik tarihler
Türkiye ile Avrupa Komisyonu arasındaki IPARD III finansman değişikliği onaylandı. Kırsal kamusal altyapı yatırımlarında bütçe uygulama yetkisi Türkiye'ye devredilirken, 2023 yılı fonları için 31 Aralık 2026 sınırı dikkat çekti.
Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasında tarım ve kırsal kalkınma yatırımlarını kapsayan IPARD III programında önemli bir adım atıldı. 21 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla, 2021-2027 dönemine ilişkin finansman anlaşmasını değiştiren düzenleme onaylandı. Karar, kırsal altyapı yatırımlarının yönetiminden Avrupa Birliği kaynaklarının kullanım takvimine kadar bir dizi hüküm içeriyor.
Kırsal altyapı yatırımlarında yetki Türkiye'ye devrediliyor
12012 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan anlaşmanın en önemli değişikliği, IPARD III programının altıncı tedbiri olan kırsal kamusal altyapı yatırımlarını kapsıyor. Avrupa Komisyonu, bu alandaki bütçe uygulama görevlerinin Türkiye'ye devredilmesini anlaşmaya ekledi.
Söz konusu düzenleme, kırsal kamu altyapısına yönelik yatırımların finansal yönetiminin Türkiye'deki yetkili kurumlar üzerinden yürütülmesine ilişkin hukuki çerçeveyi oluşturuyor. Programın uygulanmasında IPARD Yönetim Otoritesi, IPARD Ajansı, Ulusal Yetkilendirme Görevlisi ve diğer ilgili denetim birimleri görev alacak.
Programın toplam büyüklüğü 1 milyar euroyu aşıyor

Anlaşmanın ekinde, 2021-2027 dönemindeki IPARD III programının Avrupa Birliği, Türkiye'nin ulusal katkısı ve özel sektör katkıları dahil toplam gösterge niteliğindeki maliyeti 1 milyar 12 milyon 554 bin 622 euro olarak yer aldı. Bu tutarın 430 milyon eurosu Avrupa Birliği'nin program için öngördüğü katkıdan oluşuyor.
Avrupa Birliği katkısının 2026 ve 2027 yıllarındaki yıllık tutarı 75'er milyon euro olarak belirlendi. Ancak açıklanan toplam program büyüklüğü bugün tahsis edilmiş yeni bir kaynak değil; Avrupa Komisyonunun Eylül 2025'te kabul ettiği program değişikliğinde belirlenen tutarın finansman anlaşmasına yansıtılması niteliğinde.
30 milyon euroluk taahhütte kritik tarih
Yeni finansman metninde, Avrupa Birliği bütçe taahhütlerinin kullanılabileceği son tarihler de yer aldı. Buna göre 2023 yılına ait 30 milyon euroluk AB bütçe taahhüdü için belirlenen son tarih 31 Aralık 2026 oldu.
Anlaşmada yer alan kurala göre, ilgili süre içerisinde kullanılmayan ve gerekli ödeme işlemlerine konu edilmeyen kaynakların kullanılmayan kısmı Avrupa Komisyonu tarafından taahhütten çıkarılabiliyor. Komisyonun kabul ettiği uygun gerekçelerin bulunması halinde süre, ilgili anlaşma hükümleri çerçevesinde uzatılabiliyor.
Bu nedenle yıl sonu takvimi, programın mali uygulaması açısından önem taşıyor. Ancak 30 milyon euronun tamamının halen kullanılmamış olduğu veya tamamının kaybedileceği yönünde anlaşmada herhangi bir tespit bulunmuyor.
Harcamalarda son tarih 2030

Finansman anlaşmasına göre 2024 yılı bütçe taahhütlerinin kullanım süresi 31 Aralık 2027'de, 2025 yılı taahhütlerinin süresi 31 Aralık 2028'de sona erecek. 2026 yılı için belirlenen tarih 31 Aralık 2029, 2027 yılı içinse 31 Aralık 2030 olacak.
IPARD III programı kapsamında harcamaların uygun kabul edilebileceği son tarih de 31 Aralık 2030 olarak düzenlendi. Bununla birlikte anlaşma, finansman koşullarına uyulmaması halinde Avrupa Komisyonunun ödemeleri durdurma, askıya alma veya mali düzeltme yapma yetkilerini ortadan kaldırmıyor.
Yeni hibe başvurusu anlamına gelmiyor
19 Haziran 2026'da Ankara'da imzalanan değişiklik anlaşmasının onaylanmasına ilişkin Cumhurbaşkanı kararı 20 Kasım'da alındı ve 21 Kasım'da Resmî Gazete'de yayımlandı. Anlaşmanın kendi yürürlük hükmüne göre ise taraflardan sonuncusunun iç onayını diğer tarafa yazılı olarak bildirdiği tarihte yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Düzenleme, IPARD III programının mali yönetim ve uygulama koşullarını ilgilendiriyor. Bu nedenle bugün yayımlanan karar, çiftçiler ve kırsal yatırımcılar için yeni bir hibe başvurusunun açıldığı veya yeni bir ödeme takviminin ilan edildiği anlamına gelmiyor.