İngiltere-AB ticaret anlaşmasına öğrenim ücreti engeli
Brüksel'de gıda ticareti, karbon piyasaları ve gençlerin dolaşımı konusunda uzlaşan İngiltere ve AB, üniversite öğrenim ücretleri nedeniyle anlaşmaları henüz yürürlüğe koyamadı. Gıda ticaretinden yıllık 5,1 milyar sterlinlik katkı bekleniyor.
İngiltere ile Avrupa Birliği (AB) arasında Brexit sonrası ekonomik ilişkileri güçlendirmeyi amaçlayan yeni anlaşma paketi, son aşamada üniversite öğrenim ücretlerine ilişkin anlaşmazlığa takıldı. Brüksel'de 20 Kasım'da düzenlenen zirvede gıda ticaretindeki engellerin azaltılması ve karbon piyasalarının birbirine bağlanması konusunda uzlaşma sağlanırken, anlaşmaların resmileştirilmesi için yeni bir koşul ortaya çıktı. AB, İngiltere'de eğitim görecek Avrupalı öğrencilerin ödeyeceği ücretler üzerinde mutabakata varılmasını istiyor.
Gıda ticaretinde uzlaşma sağlandı

İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın Brüksel'de AB liderleriyle gerçekleştirdiği görüşmelerde, gıda ve tarım ürünlerinin ticaretini kolaylaştıracak düzenleme üzerinde uzlaşmaya varıldı. Ancak AB yetkilileri, anlaşma paketinin resmen tamamlanmasını öğrenim ücretleri konusundaki görüşmelerin sonuçlandırılmasına bağladı.
Yeni düzenleme, Brexit sonrasında hayvan ve bitki kökenli ürünlerin ticaretinde uygulanan rutin sınır kontrollerini, sertifika zorunluluklarını ve bürokratik işlemleri büyük ölçüde kaldırmayı hedefliyor. Et, süt ürünleri, sebze, meyve ve diğer tarım ürünlerinin iki taraf arasında daha düşük maliyetle taşınması amaçlanıyor.
Anlaşmanın uygulanabilmesi için İngiltere'nin gıda güvenliği, hayvan sağlığı ve bitki sağlığı alanlarında AB standartlarıyla uyum sağlaması gerekiyor. Düzenlemenin yürürlüğe girişine ilişkin önceki taslaklarda Mart 2028 takvimi öngörülüyordu.
Öğrenim ücretlerinde altı aylık süre

Görüşmelerdeki temel anlaşmazlık, AB vatandaşlarının İngiliz üniversitelerinde ödeyeceği öğrenim ücretlerinden kaynaklanıyor. AB, kendi vatandaşlarının İngiltere'de eğitim alırken yerli öğrencilerle aynı veya daha avantajlı ücret koşullarından yararlanmasını istiyor.
İngiltere ise uluslararası öğrencilerden alınan daha yüksek ücretlerin düşürülmesinin üniversitelerin mali yapısını olumsuz etkileyebileceğinden endişe ediyor. Bu nedenle taraflar ücretlerin hangi seviyeye indirileceği konusunda henüz ortak bir karara ulaşamadı.
AB yetkililerine göre İngiltere ile öğrenim ücretleri konusunda uzlaşmaya varılması için altı aylık yeni bir müzakere dönemi öngörülüyor. Bu süreç tamamlanmadan gıda ticareti, karbon piyasaları ve gençlerin karşılıklı dolaşımına ilişkin düzenlemelerin uygulamaya geçmesi beklenmiyor.
Yıllık 5,1 milyar sterlinlik katkı beklentisi

İngiliz hükümeti, gıda ve içecek ticaretindeki engellerin azaltılmasının ekonomiye yılda 5,1 milyar sterline kadar katkı sağlayabileceğini tahmin ediyor. Bu tutar kesinleşmiş bir kazancı değil, anlaşmanın uygulanmasıyla uzun vadede elde edilebilecek potansiyel ekonomik faydayı ifade ediyor.
Brexit sonrasında sınır kontrolleri ve sertifika zorunlulukları, özellikle küçük ve orta ölçekli gıda üreticilerinin ihracat maliyetlerini artırmıştı. İngiliz şirketleri, 2023 yılından bu yana AB ile ticarette bir milyondan fazla ihracat sağlık sertifikası almak zorunda kaldı.
Yeni düzenlemeyle bu işlemlerin büyük bölümünün kaldırılması, ürünlerin sınır geçişlerinin hızlandırılması ve işletmelerin maliyetlerinin azaltılması hedefleniyor. İngiliz hükümeti, söz konusu kolaylıkların market fiyatları üzerindeki baskıyı da hafifletebileceğini belirtiyor.
Karbon piyasaları ve sanayi de etkilenecek

Zirvede ele alınan bir diğer önemli konu, İngiltere ile AB'nin karbon emisyon ticaret sistemlerinin birbirine bağlanması oldu. İngiliz hükümeti bu düzenlemenin ekonomiye yıllık 3,8 milyar sterline kadar katkı sağlayabileceğini öngörüyor.
Karbon piyasalarının bağlantılı hale getirilmesi, İngiliz çelik ve alüminyum üreticilerinin AB'nin sınırda karbon düzenlemesinden kaynaklanabilecek ilave maliyetlerini azaltabilecek. Hükümete göre yaklaşık 6,5 milyar sterlinlik ihracat bu tür maliyetlerden korunabilir.
Taraflar ayrıca gençlere yönelik karşılıklı çalışma, eğitim ve seyahat programında da uzlaşmaya yaklaştı. Öngörülen sistem, belirli yaş sınırları ve kotalar dahilinde İngiliz ve AB vatandaşlarına karşılıklı hareketlilik imkânı sunacak.
Ancak Brüksel zirvesinde elde edilen uzlaşmanın ekonomik sonuçları, anlaşmaların resmen tamamlanmasına ve uygulanma takviminin kesinleşmesine bağlı bulunuyor. Önümüzdeki altı aylık müzakereler, İngiltere ile AB arasındaki ticari yakınlaşmanın ne zaman somut sonuç vereceğini belirleyecek.