Deniz taşımacılığı alarm veriyor riskler hızla tırmanıyor

Özlem SARSIN

Deniz Ticaret Odası İz­mir Şube Başkanı Yusuf Öztürk, mart ayı mec­lis toplantısında İsrail, Ameri­ka, İran arasındaki savaşın tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’yi de çok etkilediğini söyledi. Sa­vaşın dünya ve Türkiye deniz­ciliğine yansımaları olduğunu ifade eden Öztürk, “Türk turiz­mi açısından kurvaziyere bak­mamız gerekiyor. Günü birlik ve mavi yolculuk için gelen turist­lere özellikle İranlılara değin­memiz gerekiyor.

Sezon öncesi can suyu idi bu mevsimde gelen turist. Dolayısıyla özellikle ma­vi yolculuk ve günü birlik tekne­lerimizde büyük bir kaygı var. Geçmiş yıllarda olan kayıpları yeni yeni toparlarken bir de bu konu çıktı. Kurvaziyere bakar­sak olumlu ve olumsuz yönler var. Doğu Akdeniz’de turizm ha­reketliliği azalabiliriz. Öte yan­dan Orta Doğu’da çalışan kurva­ziyerlerin bir bölümü bölgemi­ze gelebilir. Kuşadası’na haftada 1 ziyaret eden bir gemi şua an Hürmüz’den geçemez vaziyet­te. Kurvaziyerde Kuşadası için büyük bir kayıp. Çeşme için de geçerli” dedi.

“İhracatçımıza kolaylık diliyorum”

Limanlarda kayıplar olacağı­na da dikkat çeken Öztürk, “Kon­teyner açısından durum kötü. 28 Şubat’ta füzeler atıldığında 1-2 gün içinde risk primleri art­tı. Müşterilere maalesef bunu bildirmek zorunda kaldık. Ve ar­dı ardına bütün hatlar açıklama yaptılar. Hatların her birinin be­lirli bir rakamları olmadı, fiks bir rakam getirilmedi maalesef. Ya­ni kimi TEU başına 1500 dolar açıkladı, kimi 2000 dolar açıkla­dı. Kimi sonradan bu rakamları düştü. Kimi ilk füze atıldığı gün­den itibaren başlattı. Yola çıkan ürünlerde geri dönün talimatları başladı.

Asıl sıkıntı navlun değil aktarma maliyetleri. İndirilen li­mandan tekrar Türkiye’ye dön­mesi gerekecek. Bir de geminin üstündeki maliyetleri düşünün. Bu nedenle ihracatçılarımıza ko­laylıklar diliyorum. Benim göz­lemlediğim şey Türk ihracatçısı­nın Orta Doğu’da iyi bir yeri var. Böyle bir pazarı kaybetmek Tür­kiye’ye darbe olur. Akdeniz’de­ki diğer limanların yoğunluktan dolayı gemileri kabul etmeme­si durumu da var. Aliağa’daki li­manlarda da aynı şey yaşandı. Transit terminal uzuyor. Bunla­rı maalesef yaşıyoruz ve bu süreç uzadığı sürece birçok insan bun­dan gerçekten ticari açıdan çok zarar görecek” dedi.

“Dünya denizciliğinde de işler karmaşıklaşıyor”

Dünya denizciliğinde işle­rin karmaşıklaştığını söyle­yen Öztürk, “Hürmüz Boğazı dünyanın en kritik enerji ge­çiş noktası. LNG tesisleri, pet­rol taşımacılığı burada. Bu du­rum zincirleme etki yaratacak ve her şey etkilenecek. Ulusla­rarası markette motorin 1500- 1800 dolara çıktı tonaj bazında. Başka maliyetler de var. Gemi­yi yürütmek için sadece mazot yetmiyor. Yakıt sırası bekleni­yor. Yakıt ikmalinde hem za­man hem de miktar konusunda zorlamalar başladı” dedi.

“Arap bölgesinin ihracatı durma noktasına gelecek”

Navlunun artmış olmasının artık kabul edilmesi gerektiği­ni belirten Öztürk, “Sadece nav­lun artmıyor, gemi kiralamala­rından dolayı da fiyatlar artıyor. Sigorta primleri de artıyor. Bizi neyin beklediğini net olarak gö­remiyoruz. Navlunların artmış olduğunu kabul etmek zorunda bırakıldık. İhracat biraz zorla­nacak gibi görünüyor. Alterna­tif bir rota yok. Arap bölgesinin ihracatı durma noktasına gele­cek. Enerji pahalılaşacak. Sa­nayiciler açısından olumsuz bir durum. Üretim olmazsa ihracat olmuyor, bu zincirleme etki de­vam ediyor. Tedarik zinciri bo­zuluyor. Deniz taşımacılığı ne­redeyse kitlenme noktasına ge­liyor” dedi.