Ford CEO’sundan Çin alarmı: Avrupa için artık çok geç

Çinli otomobil üreticilerinin küresel pazarlardaki hızlı büyümesi, Batılı üreticilerin gündemindeki en büyük risklerden birine dönüşüyor. Ford CEO’su Jim Farley, Avrupa’nın Çinli markaların yükselişine karşı müdahalede geç kaldığını belirterek ABD’nin aynı hatayı yapmaması gerektiğini söyledi.

Bir otomotiv konferansında konuşan Farley, Çinli üreticilerin Avrupa’daki ilerleyişi için “artık çok geç” değerlendirmesinde bulundu. Farley’in açıklaması, Çin’in otomobil ihracatının birkaç yıl içinde dört katına yaklaşarak 2026’da 12 milyon adede ulaşmasının beklendiği bir dönemde geldi.

Avrupa’daki değişim Türkiye açısından da yakından izleniyor. Türkiye otomotiv sektörünün ana ihracat pazarı Avrupa olurken, AB son dönemde Çinli üreticilerin Türkiye üzerinden Avrupa pazarına erişebilmesi ihtimalini de yeni sanayi politikalarının merkezindeki başlıklardan biri haline getirdi.

Çin 4 yılda 3 milyondan 12 milyon araca gidiyor

Çin’in küresel otomotiv pazarındaki büyümesini en açık gösteren rakamlardan biri ihracat.

Ülkenin otomobil ihracatı 2022’de yaklaşık 3 milyon adet düzeyindeyken 2026’da 12 milyon adede ulaşması bekleniyor. Böylece yalnız dört yılda yaklaşık dört katlık bir büyüme ortaya çıkıyor.

Artışın arkasında yalnız elektrikli otomobiller bulunmuyor. Çinli üreticiler elektrikli araçların yanı sıra plug-in hibritler ve içten yanmalı motorlu modellerle Avrupa, Güney Amerika, Asya ve Orta Doğu’daki paylarını büyütüyor.

BYD, Geely, Chery, SAIC ve diğer Çinli üreticiler yeni pazarlara girerken fiyat avantajını teknoloji, hızlı model geliştirme ve geniş ürün yelpazesiyle birleştiriyor.

Çinli şirketlerin yeni bir modeli pazara çıkarma süresinin bazı durumlarda Batılı rakiplerinden çok daha kısa olması, geleneksel otomobil üreticilerinin rekabet baskısını daha da artırıyor.

Farley’in uyarısının merkezinde de bu hız bulunuyor. Ford CEO’suna göre ABD, Çinli üreticilerin Avrupa’da yakaladığı ivmenin benzerini kendi pazarında yaşanmadan önce önlem almak zorunda.

Ford Çin’le hem rekabet ediyor hem işbirliği yapıyor

Ford’un yaklaşımındaki dikkat çekici nokta ise Çinli şirketlerle ilişkilerin yalnız rekabet üzerinden ilerlememesi.

Şirket bir taraftan Çinli otomobil üreticilerini küresel rekabet açısından ciddi tehdit olarak görürken diğer taraftan Çin teknolojisinden yararlanabileceği alanlarda ortaklıklara açık bir politika izliyor.

Bunun en önemli örneklerinden biri batarya üretimi. Ford, Michigan’daki batarya tesisinde Çinli CATL’nin teknolojisini lisanslayarak kullanıyor.

Şirket ayrıca Geely ile Avrupa pazarı için elektrikli otomobiller konusunda işbirliğini genişletiyor. Geely’nin Ford’un Avrupa’daki üretim altyapısından yararlanması ve iki grubun ortak araç geliştirme olanaklarını değerlendirmesi gündemde.

Bu yaklaşım ABD’de siyasi tartışmalara da neden oluyor. Washington’da bazı isimler Amerikan otomotiv şirketlerinin Çinli üreticilere teknoloji ve tedarik zinciri açısından fazla bağımlı hale gelebileceğini savunuyor.

Farley ise Çin teknolojisini tamamen dışlamak yerine, şirketin çıkarına olduğu alanlarda işbirliği yapılması gerektiğini ancak Çinli üreticilerle rekabette koruma mekanizmalarının da sürdürülmesi gerektiğini düşünüyor.

Avrupa vergi koydu ama Çinli markalar durmadı

Avrupa Birliği, Çin’de üretilen elektrikli otomobillere karşı ek gümrük vergileri uygulayarak yerli otomotiv sanayisini korumaya çalışıyor.

Ancak bu önlemler Çinli şirketlerin Avrupa stratejisini durdurmak yerine değiştirdi.

Elektrikli otomobillere getirilen ek vergilerin ardından Çinli üreticiler plug-in hibrit modellere daha fazla ağırlık vermeye başladı. Çin’den Avrupa’ya hibrit otomobil sevkiyatındaki hızlı artış, Brüksel’de yeni önlemlerin tartışılmasına yol açtı.

Aynı zamanda Çinli üreticiler Avrupa içerisinde üretim kurarak gümrük engellerini aşmanın yollarını arıyor. BYD’nin Macaristan yatırımı ve farklı Çinli grupların Avrupa’daki üretim ortaklıkları bu stratejinin parçaları haline geldi.

Geely’nin Ford’un İspanya’daki üretim kapasitesinden yararlanması için yürütülen çalışmalar da bu eğilimin önemli örneklerinden biri.

Böylece Avrupa’nın karşı karşıya olduğu sorun yalnız Çin’den yapılan otomobil ithalatı olmaktan çıkıyor. Çinli üreticiler giderek Avrupa’nın kendi üretim altyapısının içine yerleşiyor.

Farley’in “Avrupa için artık çok geç” değerlendirmesi de bu dönüşüme dayanıyor.

Türkiye için rekabet daha da kritik hale geliyor

Çinli otomobil üreticilerinin Avrupa’da güçlenmesi Türkiye açısından iki ayrı cephede önem taşıyor.

Türkiye’nin otomotiv ihracatının ana pazarı Avrupa. Çinli üreticilerin Avrupa’daki payını artırması, Türk otomotiv üreticilerinin de doğrudan daha yoğun rekabetle karşılaşması anlamına geliyor.

Diğer taraftan Çinli şirketlerin Avrupa’ya yakın üretim merkezleri kurma arayışı Türkiye’ye yönelik yatırımları da stratejik hale getiriyor.

Ancak Avrupa Birliği bu konuda temkinli davranıyor. AB’nin yeni sanayi politikasında Türkiye’de üretilen araçların Avrupa menşeli kabul edilmesine yönelik görüşmeler yürütülürken, Brüksel’in önemli çekincelerinden biri Çinli şirketlerin Türkiye’de üretim yaparak Avrupa pazarına avantajlı erişim sağlayabilmesi.

Bu nedenle Çin’in otomotiv yükselişi artık yalnız Çin, ABD ve Avrupa arasındaki bir rekabet olmaktan çıkmış durumda.

Çin’in 2026’da 12 milyon araç ihracatına ulaşması halinde küresel otomotiv sektöründeki kapasite ve fiyat rekabetinin daha da sertleşmesi bekleniyor. Avrupa’nın bu rekabete vereceği cevap ise Türkiye’de üretim yapan otomotiv şirketlerinin yatırım, ihracat ve tedarik zinciri planlarını doğrudan etkileyebilecek.