İhracata çifte kıskaç: Sınırda çile, AB’de deport

Aysel YÜCEL

Türkiye ile Avrupa Birli­ği (AB) arasındaki 200 milyar euroyu aşan tica­ret hacmini taşıyan karayolu lo­jistiği, vize kısıtlamaları ve sınır kapılarındaki kuyrukların ya­rattığı çifte baskıyla karşı karşı­ya. Schengen coğrafyası geniş­lemesine rağmen Türk TIR sü­rücülerine 180 günde en fazla 90 gün kalış kuralının uygulanması operasyonları kilitliyor.

Sınırda beklerken, yükleme-boşaltma yaparken ve takograf gereği din­lenirken vize süresini dolduran sürücüler yeni sefere çıkamıyor; geri çevrilme, para cezası ve gi­riş yasağı yaptırımlarıyla karşı­laşıyor. Uluslararası Nakliyeci­ler Derneği (UND) öncülüğünde; UTİKAD, DEİK Lojistik İş Kon­seyi, AND, END, LİKİTDER, GAİD ve TÜMKONDER katı­lımıyla düzenlenen ortak basın toplantısında AB’ye acil çözüm çağrısı yapıldı. UND Yönetim Kurulu Başkanı Şerafettin Aras, profesyonel sürücülerin turist­lerle aynı kurallara tabi tutulma­sının ticareti aksattığını belirte­rek mesleğe özel statü istedi.

Schengen büyüdü, süre değişmedi

Schengen uygulamasının 1995’te 7 ülke ve 1,6 milyon ki­lometrekareyle başlayıp Ro­manya ve Bulgaristan’ın katılı­mıyla 29 ülke ve 4,5 milyon kilo­metrekareye ulaştığını belirten Aras, alan üç katına çıkarken, 90/180 gün kuralının değişme­diğini vurguladı. Aras, “Schen­gen’de yükleme, boşaltma, ta­kograf dinlenmesi ve sınır bek­lemelerinde süre işliyor. Yük hazır, müşteri bekliyor ama sü­rücü sınırdan geçemiyor.

TIR sürücüsü turist değildir” dedi. Özellikle Sırbistan-Hırvatistan sınırında denetimlerin sıkılaş­tığını bildiren Aras, beklemeler­den kaynaklanan 1-2 günlük ge­cikmelerde dahi sürücülerin ge­ri gönderildiğini söyledi. UND anketine göre, son 10 günde Hır­vatistan, Bulgaristan ve Alman­ya’dan geri çevrilen 150 sürücü derneğe başvurdu. Pasaporta iş­lenen giriş yasakları teslimatla­rı aksatırken, raf ömrü bulunan gıda ve acil ilaç sevkiyatlarında ciddi riskler oluşturuyor.

SRC-3 belgeli sürücüye özel statü talebi

Pilot ve gemi adamlarında ol­duğu gibi SRC-3 belgeli profes­yonel sürücülere uzun süreli vi­ze verilmesini ve 90 gün kuralın­dan muafiyet tanınmasını talep eden Aras, gri veya yeşil pasapor­tun istismarlar nedeniyle çözüm olmadığını belirtti.

AB Komis­yonu’nun 29 Ocak 2026 tarihli strateji belgesinde sürücülerin hareket ihtiyacını kabul ettiğini hatırlatarak düzenlemenin ya­salaşmasını istedi. 2025 verile­rine göre, Türkiye-AB mal tica­retinin 217,6 milyar euro olduğu­nu, Türkiye’nin AB’nin 5. büyük ortağı konumunu geldiğini akta­ran Aras, çevrilen araçların Tür­kiye’deki AB sermayeli tesislerin parçalarını da taşıdığını ifade et­ti. Türkiye’nin yılda 30 bin Avru­palı çekici satın aldığını ve AB’de 502 bin sürücü açığı olduğunu hatırlatan Aras, engellerin Avru­pa tedarik zincirine de doğrudan zarar verdiğini kaydetti.

Savaş nedeniyle geçiş belgeleri erken tükendi

Savaş sebebiyle Ukrayna güzergâhının kapanması taşımaları Macaristan’a yöneltti. Yıllık 145 binlik kotanın tükenmesi üzerine Ticaret ve Ulaştırma bakanlıklarının girişimleriyle 10 bin ek geçiş belgesi (dozvola) temin edildi. Günde 500 belge tüketen sektör için bu miktarın yetersiz olduğunu ifade eden Aras, yılsonuna kadar Macaristan’dan 10-15 bin ek kota daha beklediklerini açıkladı.

Kapıkule’de bekleme 10 günü aştı

Dış ticaret son 5 yılda yüzde 61 artarken sınır altyapısı yetersiz kaldı. Bulgaristan Kapitan Andreevo Kapısı’ndaki yenileme çalışmaları kapasiteyi günlük 250- 300 araç düşürdü. Araçların Hamzabeyli’ye yönelmesiyle kuyruklar 16 kilometreyi, bekleme süreleri 248 saati (10 gün) buldu. Araç başı günlük kayıp 200 Euro’ya ulaştı. Dereköy Kapısı 3,5 ton altı araçlara açılarak günde 100-150 araç tahliye edilirken, yalnızca TIR’lara hizmet verecek yeni sınır kapısının devreye girmesinin 2-3 yıl sürebileceği belirtildi.