ABD’den iade edilen Zeugma Paneli ana vatanına döndü

Güneş DOĞDU SOYLU

ABD'den Türkiye'ye ia­desi sağlanan Zeugma kökenli 13'üncü moza­ik paneli evine kavuştu. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nu­ri Ersoy, tarihî eserin ait oldu­ğu yere yerleştirilmesi progra­mında yaptığı konuşmada, kül­tür varlıklarının korunması ve ait olduğu topraklara kazandı­rılmasına yönelik yürütülen ça­lışmaların bilimsel araştırma, hukuki süreçler ve uluslarara­sı iş birliğiyle sürdürüldüğünü söyledi.

13'üncü panelin ait olduğu yere yerleştirilmesi töreninde, Gaziantep Valisi Kemal Çeber, Gaziantep Büyükşehir Bele­diye Başkanı Fatma Şahin, AK Parti Gaziantep İl Başkanı Fa­tih Muhaddis Fedaioğlu, Mil­liyetçi Hareket Partisi Gazian­tep İl Başkanı Mehmet Sait Kı­lıç, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılık­la Mücadelede Dairesi Başkanı Zeynep Boz de yer aldı.

"Çingene Kızı" en önemli kültürel simgelerden biri”

Gaziantep'in medeniyetler tarihindeki önemine dikkati çe­ken Bakan Ersoy, halk arasında "Çingene Kızı" olarak bilinen mozaiğin koparılan parçala­rından 13'üncüsünün yeniden ait olduğu topraklara kazandı­rılmasının kültürel mirasın ko­runmasına yönelik çalışmalar açısından önemli bir örnek ol­duğunu ifade etti.

Ersoy, Zeugma'nın Doğu ile Batı'yı buluşturan önemli bir Roma kenti olduğunu, kamu­oyunda "Çingene Kızı" olarak tanınan figürün ise bugün yal­nızca Gaziantep'in değil, Türki­ye'nin dünyaya açılan en önemli kültürel simgelerinden biri ha­line geldiğini belirtti.

1960'lı yıllarda gerçekleşti­rilen kaçak kazılar sonucunda aynı kompozisyona ait çok sa­yıda panelin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığını hatırla­tan Ersoy, 2018 yılında ABD'de­ki Bovling Griin Eyalet Üniver­sitesinde bulunan aynı taban mozaiğine ait 12 panelin Tür­kiye'ye getirildiğini ve Zeugma Mozaik Müzesi'nde yeniden zi­yaretçilerle buluşturulduğunu anımsattı.

Bu iadenin ardından Gazian­tep Büyükşehir Belediyesinin katkılarıyla Gaziantepli usta­lar tarafından Fırat taşlarından hazırlanan replikaların Gazi­antep Restorasyon ve Konser­vasyon Bölge Laboratuvarında tamamlanarak 2022 yılında Bovling Griin Eyalet Üniver­sitesine teslim edildiğini akta­ran Ersoy, bunun kültürel miras üzerinden kurulan iş birliğinin anlamlı bir örneği olduğunu ifa­de etti.

Kültür varlıklarının korun­ması alanında ABD ile yürü­tülen iş birliğinin son yıllarda çok sayıda eserin ana vatanına dönmesini sağladığını belirten Ersoy, 2021 yılında imzalanan Kültür Varlıklarına İlişkin Mu­tabakat Zaptı'nın bu mücadele­de önemli bir araç olduğunu ifa­de etti. Mutabakatın bu yıl yeni bir beş yıllık dönem için uzatıl­dığını açıklayan Ersoy, bunun iki ülke arasındaki karşılıklı gü­vene dayalı iş birliğinin güçle­nerek devam ettiğinin somut göstergesi olduğunu dile getirdi.

Bakan Ersoy, New York Man­hattan Bölge Savcılığı ile ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Bi­rimiyle 2021 yılından bu yana yürütülen ortak çalışmalar sa­yesinde Boubon Antik Kenti kökenli çok sayıda eserin Tür­kiye'ye kazandırıldığını belir­terek Lucius Verus, Septimius Severus ve 65 yıllık mücadele­nin ardından iadesi sağlanan Marcus Aurelius heykelinin de bu çalışmalar kapsamında ana vatanına döndüğünü kaydetti.

13 bin 454 eser Türkiye'ye kazandırıldı

Türkiye'nin bugün kültür var­lığı kaçakçılığıyla mücadelede dünyada örnek gösterilen ülke­ler arasında yer aldığını belirten Ersoy, 2002 yılından bu yana 13 bin 454 kültür varlığının ülkeye kazandırıldığını, bunların 9 bin 139'unun son sekiz yılda ger­çekleştirildiğini açıkladı.

Ersoy, "Bizim bu mücadelede­ki asli hedefimiz; kültür varlığı kaçakçılığına karşı önleyici ve bütüncül bir mücadele anlayı­şını hem toplumsal bilinç ve far­kındalık hem kurumsal iş birliği ve uygulama noktasında ülke­mize kazandırmak; bunu kalıcı ve sürdürülebilir kılmaktır. Bu topraklardan yasa dışı yollarla çıkarılmış her kültür varlığı ait olduğu topraklara dönene kadar aynı azim, aynı inanç ve aynı ka­rarlılıkla çalışmayı sürdürece­ğiz" dedi.