ABD’den Türkiye’ye tarihi iade! “Çingene Kızı” mozaiğinin kayıp parçası yıllar sonra geri döndü
Gaziantep’in simgesi haline gelen ve dünyanın en ünlü mozaikleri arasında gösterilen “Çingene Kızı” eserinin kayıp parçalarından biri daha Türkiye’ye getirildi. ABD’de ortaya çıkan mozaik panel, bilimsel incelemeler ve diplomatik girişimlerin ardından ait olduğu topraklara döndü.
Türkiye’nin yurt dışına kaçırılan tarihi eserleri geri kazanma çalışmaları sürerken, Zeugma Antik Kenti’nin en önemli eserlerinden biri olan “Çingene Kızı” mozaiğiyle ilgili dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Amerika Birleşik Devletleri’nde ortaya çıkan mozaik paneli, yürütülen bilimsel incelemeler ve uluslararası iş birlikleri sonucunda Türkiye’ye getirildi. Böylece daha önce iadesi sağlanan 12 parçanın ardından büyük kompozisyonun bir eksik bölümü daha tamamlanmış oldu.
Bakan Ersoy’dan dikkat çeken açıklama
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, gelişmeyi sosyal medya hesabından duyurdu. Ersoy, “Çingene Kızı mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha ülkemize kazandırdık” ifadelerini kullanırken, Türkiye’nin kültürel mirasına sahip çıkmayı sürdüreceğini vurguladı.
Bakan Ersoy açıklamasında, panelin bilimsel araştırmalar ve diplomatik temaslar sonucunda yeniden Türkiye’ye getirildiğini belirterek, “Bu topraklara ait her eserin izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye devam edeceğiz” mesajını verdi.
Zeugma’nın kayıp parçası nasıl bulundu?
Gaziantep’in Gaziantep kentindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında dev bir taban mozaiği ortaya çıkarılmıştı. Yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki bu kompozisyon içerisinde yer alan ve kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen Maenad figürü, yıllar içinde Türkiye’nin en tanınan tarihi eserlerinden biri haline geldi.
Yeni getirilen panelin izi ise uluslararası bilimsel çalışmalar sayesinde sürüldü. Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yapılan araştırmalarda, eserin büyük kompozisyona ait olabileceği değerlendirildi. Daha sonra panelin çevrim içi bir müzayede platformunda satışa çıkarıldığı bilgisi Türk yetkililere ulaştırıldı.
Bilimsel inceleme Türkiye’nin elini güçlendirdi
Kültür ve Turizm Bakanlığı uzmanları tarafından yapılan incelemelerde panelin tessera renkleri, geometrik bordür yapısı, kompozisyon düzeni ve sökülme izleri bakımından “Çingene Kızı” mozaiğiyle büyük benzerlik taşıdığı tespit edildi. Elde edilen bilimsel veriler, ABD makamlarına sunuldu.
Türkiye’nin talebi üzerine Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi devreye girerken, daha önce Bowling Green Üniversitesinden iadesi sağlanan 12 parçanın bulunması da hukuki süreci Türkiye lehine güçlendirdi.
Eser yeniden Zeugma’ya kavuşacak
Soruşturmanın tamamlanmasının ardından mozaik paneli Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edildi ve Turkish Airlines ile Turkish Cargo aracılığıyla Türkiye’ye getirildi.
Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edilen eser, işlemlerin tamamlanmasının ardından Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenecek. Böylece “Çingene Kızı” mozaiğinin eksik parçalarından biri daha yıllar sonra ait olduğu kompozisyona yeniden kavuşmuş olacak.