Kentsel ısı adalarına doğa dostu kalkan

Karadeniz Havzası’nda ‘Akıllı ve Dirençli Kent­ler İçin İklim Değişikliği­ne Adaptasyonda Yeşil Çözümler’ projesi kapsamında yeşil alan, yağ­mur bahçeleri ve su toplama alan­ları geliştiriliyor. Beton ve asfalt yüzeylerin yoğun olduğu kentler­de, yapılaşmanın etkisiyle sıcaklık çevredeki kırsal alanlara göre da­ha yüksek seviyelere çıkabiliyor.

Kentsel ısı adası olarak adlandırı­lan bu durum, sıcak hava dalgaları­nın etkisini artırarak kentlerde ya­şayanların yaşam koşullarını daha da zorlaştırıyor. Kentlerin bu tür iklim kaynaklı risklere karşı daha dirençli hale getirilmesi amacıyla Avrupa Birliği tarafından destek­lenen ve Karadeniz Havzası’nda iklim değişikliğine uyumu hedef­leyen proje 2024’te hayata geçi­rildi. Toplam 1,29 milyon euroluk bütçeyle yürütülen proje kapsa­mında Türkiye, Bulgaristan, Yu­nanistan ve Gürcistan’daki kent­lerde çalışmalar yürütüldü.

Kentler hava alamıyor

Türkiye’deki üniversite ortaklı­ğını İstanbul Üniversitesi-Cerrah­paşa’nın yürüttüğü projede, Bulga­ristan’dan Sozopol, Yunanistan’dan Kavala, Gürcistan’dan Batum ile Türkiye’den Edirne’nin Uzunköp­rü Belediyesi proje ortakları arasın­da yer aldı. Konuyla ilgili açıklama­da bulunan projenin yürütücüsü İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlı­ğı Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nilüfer Kart Aktaş, projenin temel amacının bilimsel araştırmalarla elde edilen verileri yerel yönetimle­rin uygulayabileceği çözümlere dö­nüştürmek olduğunu söyledi.

İklim krizine doğa tabanlı çö­zümlerle katkı sağlamanın, kent­sel ısı adası etkisinin azaltılmasına da katkı sunduğuna dikkati çeken Aktaş, “Yoğun yapılaşma, kentle­rin betona gömülmesi, geçirimsiz yüzeyler, hem kent çeperinde hem kent içerisindeki yeşil alanların gittikçe azalmış olması... Kentlerde hava koridorları kalmadı, hava ala­mıyor kentler. Dolayısıyla ısınıyor” dedi. Aktaş, proje kapsamında fark­lı kentlerde iklim farkındalığı eği­timleri düzenlediklerini belirterek, termal kameralar, kestrel cihazla­rı ve termal kameralı dronlarla yü­zey sıcaklığı ölçümleri yaptıklarını söyledi. Kentlerde termal konforun da incelendiğini aktaran Aktaş, ter­mal konfor yürüyüşleri gerçekleş­tirdiklerini, elde edilen veriler doğ­rultusunda kentlere özgü çözüm önerileri geliştirildiğini ifade etti.

Proje kapsamında Uzunköprü’de su toplama alanları, yağmur ve top­luluk bahçelerinin bulunduğu bir park inşa edildiğini anlatan Aktaş, doğa tabanlı çözümlerin insanların dinlenip vakit geçirebileceği gün­lük kullanıma açık bir park alanıyla bütünleştirildiğini ifade etti.

Aktaş, proje kapsamında Sozo­pol ve Kavala’da hayata geçirilen pi­lot yeşil alan uygulamalarıyla, iklim uyumlu kentsel tasarım yaklaşım­larının yerel ölçekte test edilmesi­nin amaçlandığı bilgisini verdi.

Projenin hem Türkiye hem de Karadeniz Havzası açısından kap­samlı bir araştırma altyapısı sun­duğunun altını çizen Aktaş, “Bizim için en önemli çıktısı gerçekten çok güzel donanımlı bir laboratuvar ku­rulmasıydı. ‘Landscape Research Laboratory’ dedik yani peyzaj araş­tırmaları laboratuvarı. Hem ülke­mizde hem de Karadeniz Havza­sı içerisindeki ilk ve tek bu derece kapsamlı bir laboratuvar oldu. Gü­zel çalışmalar yapabileceğimiz bel­ki bundan sonrası için de çok güzel çalışmalar üretebileceğimiz dona­nıma sahip” diye konuştu.

Vatandaşların sürece katılımı önemli

İklim değişikliğine uyum çalışmalarında vatandaşların sürece dahil edilmesinin önemini vurgulayan Aktaş, yalnızca yerel yönetimlerin uygulamalarının yeterli olmayacağını aktardı. Aktaş, projenin aralık ayında tamamlanmasının planlandığını belirterek, proje kapsamında belediyelerin kendi iklim ve ekolojik koşullarına göre kullanabileceği yol haritaları ve rehberler hazırlandığını sözlerine ekledi.