Lojistikçiler çözüm umudunu yitirdi: Vize krizinde ‘mütekabiliyet’ adımının atılması isteniyor
Brüksel ile haftalardır süren bakanlık ve sektör temaslarından somut bir sonuç çıkmaması, uluslararası karayolu taşımacılığında umutları tüketti. Vize ve geçiş belgesi kıskacında operasyonları kilitlenen lojistik dünyası, “Biz gidemiyorsak, onlar da gelmemeli” diyerek mütekabiliyetin devreye alınmasını istiyor.
Aysel YÜCEL
aysel.yucel@dunya.com
Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki 217,6 milyar euroluk dış ticaret hacmini sırtlayan karayolu lojistiği, Schengen vizesi engelleri, 90/180 gün kuralı ve geçiş belgesi kotaları nedeniyle tarihinin en ağır krizlerinden birini yaşıyor. Hem ilgili bakanlıkların hem de Uluslararası Nakliyeciler Derneği’nin (UND) Brüksel nezdinde haftalardır sürdürdüğü yoğun diplomatik ve sektörel temaslardan somut bir adım çıkmaması, sektörde bardağı taşırdı. D vizesi ve mesleki muafiyet beklentisinden umudunu kesen taşımacılar, artık savunmada kalmak yerine Türkiye’nin elindeki kozları masaya koyacağı radikal adımlar bekliyor.
Can Baydarol: Kısa süreli ve pahalı vize şart
Konuyu Dünya Gazetesi’ne değerlendiren AB Uzmanı Can Baydarol, Türkiye’nin AB ile ilişkilerinde yıllardır süren “edilgen” tutumun lojistikte haksız rekabet yarattığını vurguladı. Mevcut tabloda sadece klasik anlamda mütekabiliyet (karşılıklılık) ilkesini uygulamanın tek başına yeterli olmayabileceğine dikkat çeken Baydarol, şu çarpıcı öneriyi getirdi: “Türkiye’ye ya da Türkiye üzerinden taşımacılık yapan AB işletmelerinin şoförlerine vize uygulanması gündeme alınmalı. Ancak aynı sürelerde vizenin sorunu çözmeyeceği aşikar. Türk şoförü Avrupa yollarında ortalama 10-15 günlük sefer yaparken, Bulgar ya da Romen şoförün Türkiye’de kalış süresi 3-4 günü geçmiyor. Bu nedenle Avrupalı şoförlere yönelik çok kısa süreli ve yüksek ücretli vize uygulaması yapılmalı. Uygulamasak bile ‘kazan-kazan’ ilişkisi doğrultusunda bunu müzakere masasına sert bir şekilde koymakta yarar var.” Baydarol ayrıca, vize nedeniyle sefere çıkamayan şoför maliyetlerinin taşınan mala yansıdığını, bunun da Gümrük Birliği’ne aykırı şekilde “miktar kısıtlaması ile eş etkili önlem” oluşturduğunu hatırlattı.
Bilen: Biz gidemiyorsak, onlar da gelmemeli
UND İkinci Başkanı Ergun Bilen de sınır kapılarındaki uzun beklemeler ve vize engellerine karşı mütekabiliyetin somut biçimde uygulanması gerektiğini belirterek, “Türk taşımacısı kendi geleceğinin seyircisi olmayacak” dedi. Bilen, “Türk taşımacısına hangi şartlar uygulanıyorsa, ilgili ülkelerin taşımacılarına da aynı şartlar uygulanmalıdır. Bizim araçlarımızın önüne geçiş belgesi engeli çıkaran, sürücülerimizi geri çeviren ülkeler, kendi taşımacıları için Türkiye’de tek taraflı kolaylık beklememelidir. Biz gidemiyorsak, onlar da gelmemeli” ifadelerini kullandı. Pandemi ve Hırvatistan depremi gibi zor günlerde Avrupa tedarik zincirini Türk sürücülerin ayakta tuttuğunu hatırlatan Bilen, tüm paydaşlara ortak eylem çağrısı yaptı.
“Gecikmeler yıl sonuna kadar sürebilir”
Krizin Avrupa tedarik zincirine vurduğu darbe, küresel lojistik devlerinin raporlarına da yansıdı. Alman lojistik devi DHL, Türk nakliyecilerini ve ihracatçıları ilgilendiren kritik bir uyarı yayımlayarak, sınır kapılarındaki bekleme süresinin 10 güne kadar çıktığını bildirdi. DHL, sınır geçişlerindeki tıkanıklık ve vize kaynaklı gecikmelerin yıl sonuna kadar devam edebileceği uyarısında bulundu.
Sınır kapılarında 248 saati bulan beklemeler ve geri çevrilen şoförler nedeniyle vize randevusu bulamayan veya 90 gün kuralına takılıp sınır dışı edilen sürücüler yüzünden araçlar garajda yatarken, bekleme ve ek vize giderleri navlun maliyetlerini katlıyor. Uluslararası hatta çalışamayan veya sürücü bulamayan filoların yarattığı dengesizlik yurt içi taşımacılıkta da araç tedarik sorununu tetiklerken, hammadde ve ara malı ithalatında yaşanan gecikmelerin yanı sıra ihracatta termin sürelerinin tutturulamaması Avrupa pazarında kalıcı müşteri ve pazar kaybı riskini doğuruyor.
“Sorunun çözümü zor, Türk şoförler AB’ye kaçıyor”
Lojistik Strateji Danışmanı E. Levent Özkuşçu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın Ocak-Ekim 2026 verilerini analiz ederek çarpıcı bir tabloya dikkat çekti. Avrupa’ya ihracat seferlerinde her 3 araçtan 1’inin (yüzde 36,8), Ro-Ro taşımalarındaki yabancı plakalı araç oranının ise yüzde 5,5 seviyesine ulaştığına işaret eden Özkuşçu, “Kısa vadede kalıcı bir çözüm beklemiyorum” dedi. AB’nin 15 Temmuz 2025 tarihli çok girişli vize kolaylığından Türk TIR sürücülerini hariç tuttuğunu hatırlatan Özkuşçu, şu uyarılarda bulundu: “Sefer kapısı daralırken AB’de çalışma kapısı genişliyor. Polonya işgücü piyasası testini Türkler için kaldırdı, Almanya Kod 95 sınavını Türkçe yapıyor. Sürücümüz sefer yapmak yerine AB firmasında bordrolu çalışmaya yöneliyor; giden sürücünün dönme ihtimali düşük.”