Prometeon Geniş Avrupa Bölge CEO’su Şenocak: Adedi koruyoruz ama kârlılık eriyor
Küresel lastik pazarında maliyetlere dikkat çeken Prometeon Geniş Avrupa Bölge CEO’su Gökçe Şenocak, satış adetlerinin korunduğunu ama asıl sorunun, artan maliyetlerin kârlılık üzerindeki baskısı olduğunu söyledi. Türkiye’den 55 ülkeyi yönettiklerini belirten Şenocak, üretimin yarıdan fazlasını ihraç ettiklerini anlatarak son 10 yılda 200 milyon euroyu aşan yatırım yaptıklarını ifade etti.
Küresel lastik sektörü, artan Asya rekabeti, yükselen hammadde fiyatları ve finansman maliyetlerinin baskısı altında yeni bir döneme giriyor. Üreticiler satış adetlerini korumaya çalışırken, özellikle ticari araç lastiği pazarında fiyat rekabetinin sertleşmesi kâr marjlarını daraltıyor. Jeopolitik gelişmelerin tedarik zincirinde yarattığı belirsizlik de bu tabloya eklenince, üretim ve satış hacmindeki artış şirketlerin bilançolarına aynı ölçüde yansımıyor. Sektör hakkında DÜNYA’ya açıklamalarda bulunan Prometeon Geniş Avrupa Bölge CEO’su Gökçe Şenocak, sektörde yaşanan dönüşümü değerlendirdi. Satış adetleri ile kârlılık arasındaki ayrışmaya dikkat çeken Şenocak, 2024 ve 2025 yıllarındaki daralmanın ardından 2026'da pazarda yeniden toparlanma işaretleri görüldüğünü belirtti. Şenocak, çift haneli büyüme oranlarından memnun olduklarını dile getirerek, ancak bu hareketliliğin üreticiler açısından aynı ölçüde kazanca dönüşmediğini de vurguladı. Şenocak “Sektörün temel sorunu şu; Adedi yapıyoruz ama kârlılık eriyor” dedi.
“İleri teknolojiyle düşük fiyat sunuyorlar”
Son dönemde aynı otomobilde olduğu gibi lastik sektöründe de Asyalı üreticilerin pazardaki ağırlığı artıyor. Özellikle fiyat avantajıyla öne çıkan üreticiler, Avrupa ve çevre pazarlarda rekabeti daha sert hale getiriyor. Türkiye'nin de bu dönüşümden bağımsız kalmadığını belirten Şenocak, yeni üretim yatırımlarının Türkiye, Balkanlar ve Kuzey Afrika gibi bölgelerde gündeme gelebildiğine işaret etti. Asyalı üreticilerin yalnızca düşük fiyatla rekabet etmediğini, teknolojik açıdan da önemli ilerleme kaydettiğini belirten Şenocak, bu gelişmenin geleneksel üreticiler açısından yeni bir rekabet alanı oluşturduğunu ifade etti.

Petrol fiyatları lastik maliyetini artırıyor
Ticari araç lastiklerinde satın alma fiyatının tek başına yeterli bir karşılaştırma ölçütü olmadığını vurgulayan Gökçe Şenocak, ürünün kullanım ömrü, kilometre performansı, yakıt tüketimine etkisi ve kaplanabilirliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Şenocak, “Özellikle uluslararası taşımacılık yapan filolar için lastiğin toplam kullanım maliyeti, ilk satın alma bedelinden çok daha kapsamlı bir hesap ortaya çıkarıyor” dedi. Sektörde kârlılığı zorlayan unsurların başında finansman maliyetleri, hammadde fiyatları ve lojistik sorunları geldiğini anlatan Şenocak, doğal kauçuk ve petrol türevi girdilerdeki fiyat hareketlerinin üreticilerin maliyet yapısını doğrudan etkilediğini belirtti. Doğal kauçuk fiyatının geçmişte 1.300 seviyelerinden 2.600 seviyelerine kadar yükseldiğini, sonrasında 2.300- 2.500 bandına gerilediğini aktaran Şenocak, petrol fiyatlarındaki değişimin de lastik üretim maliyetleri üzerinde belirleyici olduğunu kaydetti.
“Bu fiyatlara aynı şekilde yansımıyor”
Detay veren Şenocak, “Maliyet artışlarının satış fiyatlarına aynı hızla yansıtılamaması, üreticilerin kâr marjlarını daraltıyor. Buna yüksek finansman giderleri de eklendiğinde, üretim ve satış adetlerini korumak şirketler için tek başına yeterli olmuyor. Tedarik zincirindeki aksaklıklar ise maliyet baskısını daha da büyütüyor. Hürmüz Boğazı çevresinde artan jeopolitik riskler ve gemilerin alternatif güzergâhlara yönelmesi, teslimat sürelerini uzatırken şirketlerin daha yüksek stokla çalışmasını gerektiriyor. Bu durum, yalnızca lojistik giderlerini değil, işletme sermayesi ihtiyacını da artırıyor. Başka bir ifadeyle şirketler, ürünlerini zamanında tedarik edebilmek için daha fazla stok taşırken bunun finansman yükünü de üstlenmek zorunda kalıyor” diye konuştu. Türkiye'deki yatırımların geleceğine ilişkin değerlendirmelerde Şenocak, fiyat istikrarı ve yerli girdi maliyetlerinin öne çıktığını anlattı. Şenocak, sanayi yatırımlarının kısa vadeli kararlarla alınmadığını, fabrikaların 20 yıllık perspektifle planlandığını vurgulayarak, bu nedenle enflasyon ve ekonomik öngörülebilirlik, yabancı yatırımcıların Türkiye'yi değerlendirirken üzerinde durduğu temel konular arasında bulunduğunu da ekledi.
İhracatın yüzde 85’i Avrupa pazarına
Prometeon'un küresel organizasyonunda Türkiye'nin üstlendiği rol, şirketin bölgesel yapılanmasının en dikkat çekici unsurlarından biri. Brezilya'da iki, Mısır'da bir ve Türkiye'de bir olmak üzere toplam dört fabrikayla üretim yapan şirket, geniş Avrupa operasyonunu Türkiye'den yönetiyor. Şenocak, 1960 yılında kurulan Türkiye fabrikasının şirketin küresel üretim ağında önemli bir konuma sahip olduğunu belirtti. Son 10 yılda kapasite, teknoloji ve Ar-Ge alanları dahil Türkiye'de 200 milyon euronun üzerinde yatırım yapıldığını aktaran Şenocak, Türkiye fabrikasında üretilen lastiklerin yüzde 50'den fazlası ihraç edildiğini anlattı. Şenocak şöyle devam etti: “İhracatın yaklaşık yüzde 85'i Avrupa pazarına yöneliyor. Şirketin organizasyon yapısında da Türkiye'nin konumu bu doğrultuda değişmiş durumda. Daha önce Orta Doğu ve Afrika ile birlikte değerlendirilen Türkiye, Avrupa operasyonlarıyla aynı yönetim çatısı altında birleştirildi. Türkiye'den yönetilen ve 55 ülkeyi kapsayan bölge, şirket içinde ‘Geniş Avrupa’ olarak adlandırılıyor. Bu yapılanma, Türkiye'nin yalnızca üretim ve ihracat noktası değil, ticari kararların ve bölgesel operasyonların koordine edildiği bir merkez olarak da konumlandığını gösteriyor.”
150 araçlık filoda 17 milyon liralık tasarruf
Lastik sektöründe rekabetin bir diğer boyutunu filo işletmeciliğinin oluşturduğunu söyleyen Gökçe Şenocak, Asyalı markalarda tam olarak burada ayrıştıklarını ifade etti. Özellikle uluslararası taşımacılık yapan şirketlerde lastik maliyetleri, araçların toplam işletme giderleri içinde önemli bir kalem haline geldiğini anlatan Gökçe Şenocak, “Prometeon da bu alanda ürün satışının yanında lastik yönetimi ve kilometre bazlı hizmet modeline odaklanıyor. 150 araçlık ve yılda yaklaşık 130 bin kilometre yapan bir uluslararası nakliye filosu düşünün. Lastiklerin düzenli kontrol edilmesi ve profesyonel biçimde yönetilmesi halinde değişim periyodunun ortalama iki yıldan üç yıla çıkabiliyor. Bu senaryoda yaklaşık 2 milyon liralık tasarruf sağlanıyor. Aynı filo için enerji verimliliği yüksek lastiklerin kullanılmasıyla da yaklaşık 250 bin litre yakıt tasarrufu ve 15 milyon lira civarında maliyet avantajı da elde ediliyor. Böylece lastik yönetimi ve yakıt verimliliği birlikte değerlendirildiğinde toplam tasarruf potansiyeli 17 milyon liraya ulaşıyor” diye konuştu.
Kaplama pazarında Türkiye Avrupa'nın gerisinde
Lastik gövdelerinin yeniden değerlendirilmesini sağlayan kaplama uygulaması da hem maliyet hem sürdürülebilirlik açısından önemi yüksek. Türkiye’de de oldukça yaygın olan sistem hakkında konuşan Gökçe Şenocak, Türkiye'de kaplama oranının yüzde 20-25 seviyelerinde olduğunu, Avrupa'da bu oranın yüzde 40'a, Kuzey Avrupa ülkelerinde ise yüzde 50'nin üzerine çıktığını anlattı. Şenocak, kaplama maliyetinin yeni bir lastiğin yaklaşık üçte biri seviyesinde olduğunu ifade ederek, her lastik gövdesinin kaplamaya uygun olmadığını da söyledi.