Taşıt kredisi yeni yıla da düşük devirde başladı

Ali YILDIRIM/İSTANBUL
ali.yildirim@dunya.com

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TC­MB) politika faizin­de hızlı bir düşüş serisine gir­di. 2024’ün ilk toplantısında yüzde 43,5 olan politika fai­zi Ocak 2026’da yüzde 35,5’e kadar düşürüldü. Fakat mer­kez kredilerindeki bu hızlı dü­şüş serisine rağmen bankacı­lık sektörü kredilerin iplerini aynı oranda gevşetmedi. Faiz­lerdeki sınırlı düşüş karşısın­da kredi hacimlerindeki zayıf seyir devam etti. Faiz tarafın­da gerçekleşen bu gevşeme sürecine karşı kredi maliyet­lerinde ve kredi iştahında be­lirgin bir genişleme yaşanma­ması, finansman tarafındaki temkinli duruşun sürdüğünü ortaya koydu. Bu tablo, özel­likle taşıt kredilerinde net şekilde kendini yeni yılda da göstermeye devam etti. Baş­ta kredi limitlerinde sınırla­ma olmak üzere yüksek faiz yeni yılda artan satışlara rağ­men krediyi yine düşük devir­de başlattı.

Kredide 4 haftada 1,2 milyarlık daralma

TCMB verilerine göre, ban­kacılık sektöründe taşıt kre­disi hacmi (lira ve yabancı pa­ra) 16 Ocak 2026 haftasında 49 milyar 384 milyon TL dü­zeyindeydi. Taşıt kredisi hac­minde düşüş kademeli ola­rak sürdü. 23 Ocak haftasın­da 49 milyar lira seviyesine, 30 Ocak haftasında da 49 milyar liranın altına düştü. 6 Şubat 2026’da da 48,3 milyar liraya kadar geriledi. 13 Şubat 2026 itibarıyla 48 milyar 169 mil­yon TL’ye kadar düşüş göster­di. Dört haftalık toplam daral­ma yaklaşık 1 milyar 215 mil­yon TL’ye ulaştı. Faiz indirimi sürecine rağmen kredi sto­kunda artış değil, aksine düşüş yaşanması dikkat çekerken, özellikle 6 Şubat – 13 Şubat haftasında hacim 144 milyon TL daha azaldı. Yaşana bu tab­lo, bankacılık sektö­rünün Merkez Bankası’nın indirimlerine tam anlamıyla kredi genişlemesiyle karşılık veremediği ve aynı zamanda taşıt kredisinde BDDK sınır­lamasının etkisini gösterdiği­ne işaret ediyor.

Vade yapısı değişmedi uzun finansman zaten yok

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) taşıt kredisiyle ilgili geçtiği­miz yıllarda bir takım düzen­lemeler yaptı. Bunun birkaç kere güncelledi. Fakat şim­dilik yeni yılda bir değişiklik gerçekleştirmedi. Bu süreçte sıfır araç fiyatları arttı, ÖTV oranlarında fiyat kaynaklı değişiklikler oldu. Yapılacak olan yeni düzenleme sade­ce faiz ve vade konusu değil, aynı zamanda kullanılabile­cek kredi miktarı ile araç fiya­tı ilişkili olması gerekiyor. Bu yüzden araçlarda kredi kulla­nımı sınırlı olarak ger­çekleşiyor. Vadeler de kısa tu­tulmak zorunda kalıyor. 13 Şubat itibarıyla Merkez Ban­kası verilerine göre, bankacı­lık sektöründe taşıt kredileri­nin vade dağılımı; 1 yıla kadar 21 milyar 67 milyon TL, 1-5 yıl arası 27 milyar 90 milyon TL, 5 yıl üzeri: 11,5 milyon TL olarak gerçekleşti. 1 yıla kadar olan kredilerde düşüş 1,2 mil­yar TL olarak gerçekleşti. Kre­di hacminin büyük bölümü 1-5 yıl vadede yoğunlaştığı görül­dü. Sıkı finansman koşulların­da uzun vadeli krediler yok de­necek seviyede kaldı.

En son (BDDK), Türkiye’de üretilen elektrikli motor­lu taşıtların satın alınması­na yönelik kredi vadelerinde ve kredi kullanım oranların­da artışa gitmişti. Buna göre kredili yerli elektrikli araç sa­tışla­rında; 2,5 milyon TL ve altındaki araç­lar için 48 ay, 2,5-5 milyon TL arasındaki araçlar için 36 ay, 5- 6,5 milyon TL arasındaki araçlar için 24 ay, 6,5-7,5 mil­yon TL arasındaki araçlar için 12 ay vade kullandırılabi­lecek. Düzenleme kapsamın­da kredi kullanım oranları ise; 2,5 milyon TL ve altında­ki araçlar için yüzde 70, 2,5-5 milyon TL arasındaki araçlar için yüzde 50, 5-6,5 milyon TL arasındaki araçlar için yüz­de 30, 6,5-7,5 milyon TL ara­sındaki araçlar için yüzde 20 şeklinde yeniden belirlendi. 7,5 milyon TL’nin üzerinde­ki araçlar için ise kredi imkâ­nı sunulmayacak. Ayrıca, bu kapsamda yeniden yapılandı­rılan kredilerde, ilk kullandı­rım tarihindeki vade sınırları geçerli olacak.

400 bin liranın geri ödemesi 620 bin lira

Şubat ayında güncel hesaplamalar dikkate alındığında limitler dahilinde 400 bin liraya kadar çekilen taşıt kredisinde vade 24 aya kadar oluyor. Taşıt kredilerinde yaygın vade aralığı 3 – 48 ay olarak sunulurken, faiz oranları bankalar bazında genellikle yüzde 2,8’den başlayıp, yüzde 6’ya kadar çıkıyor. Bankalar arasında faiz ve toplam maliyet açısından farklı teklifler de sunulanlar arasında. Bir katılım bankasından 24 ay vade ile 400 bin liralık bir taşıt kredisi çekildiğinde ortalama faiz oranı yüzde 3 seviyesinde gerçekleşiyor. Bunun toplam geri ödemesi 620 bin lirayı geçiyor. Banka toplam kâr payı olarak 220 bin liraya yakın bir bedel oluyor. Aylık taksitler de 24 ay boyunca 25 bin 750 lira seviyesinde gerçekleşiyor. Yıllık maliyet ise hemen hemen yüzde 57’nin üzerinde.

Finansman şirketleri de iştahsız

Bankaların ardından otomotiv markalarının finansman şirketleri tarafında da TCMB verilerine göre, kredi hacmi zayıf seyrediyor. Finansman şirketlerinde taşıt kredisi hacmi 16 Ocak haftasında 17 milyar 159 milyon TL seviyesindeyken, 13 Şubat haftasında 16 milyar 261 milyon TL’ye geriledi. Dört haftalık düşüş yaklaşık 898 milyon TL oldu. Son haftadaki daralma ise 476 milyon TL’ye ulaştı. Burada 5 yıldan uzun vadeli kredi ise kullanılmıyor. Fakat 13 Şubat itibarıyla 1 yıla kadar vadeli krediler 13 milyar 617 milyon TL, 1-5 yıl arası 2 milyar 644 milyon TL olarak Merkez Bankası kayıtlarına geçmiş.

Takipteki borç parada sınırlı yükseliş

TCMB verilerine göre, taşıt kredisinde takipteki alacak oranı da yükseliş gösterdi. Henüz sistemik bir bozulma sinyali bulunmasa da kredi genişlemesinin olmadığı bir ortamda takip oranlarındaki artış dikkat çekti. Bankacılık sektöründe takipteki taşıt kredileri 16 Ocak’ta 344 milyon 534 bin TL düzeyindeyken, 13 Şubat itibarıyla 356 milyon 544 bin TL’ye çıktı. Yaklaşık 12 milyon TL’lik artış, kredi hacmi daralırken risk tarafında sınırlı bir yükselişe işaret etti.

Satışların büyük bir ağırlığı nakit dönüyor

Yeni yılın ilk haftalarında veriler taşıt kredilerinin düşük tempoda seyrettiğini ortaya koydu. Merkez Bankası faiz indirimi sürecini başlatmış olsa da bankaların kredi verme iştahı ve kredi maliyetlerindeki gerileme henüz talebi canlandıracak düzeye ulaşmadı. Finansman şirketleri tarafında da benzer bir temkinli duruş hakim. Bu durum, otomotiv pazarında kredi destekli talebin zayıf kaldığını ve satışların daha çok nakit veya alternatif finansman modelleriyle gerçekleştiğini gösteriyor. Sektör temsilcileri de satışların ağırlıklı olarak nakit döndüğünü ifade ediyor. Faiz indirimlerinin kredi hacmine yansımasının gecikmeli olabileceği belirtilirken, önümüzdeki haftalarda bankacılık sektörünün kredi büyümesi performansı otomotiv sektörü açısından belirleyici olacak.