Pamuk ekim alanlarında sert düşüş bekleniyor

Özlem SARSIN

İzmir Ticaret Borsası Baş­kan Yardımcısı Bülent Uçak, pamuk ekim dönemi­nin yaklaştığı bu günlerde üre­ticinin pamuk ekimi ve üreti­mi konusunda hiçbir motivas­yonunun olmadığını söyledi. Uçak, ekim alanlarında da dü­şüş olmasını beklediklerini vur­guladı.

Bülent Uçak, küresel pamuk ticaretinin çırçırlanmış lif pa­muk üzerinden yürütülmesi nedeniyle diğer tarımsal ürün­lerde görülen korumacılık po­litikalarından büyük ölçüde et­kilenmediğini, bu durumun da yurtiçi ve dünya fiyatları arasın­da güçlü bir korelasyon oluştur­duğunu belirtti.

Mevcut sezonda fiyatların 60-65 cent bandında dalga­landığını, Ortadoğu’daki sava­şın etkisiyle 70 cent seviyesine yükseldiğini dile getiren Uçak, Türkiye’de mahlıç pamuk fiyat­larının genel olarak dünya fiyat­larını takip ettiğini ancak Ma­yıs 2022’den bu yana ortalama yüzde 7 daha düşük oluştuğunu kaydetti. İklim koşulları nede­niyle daha düşük kaliteli (42 ve 52 renk) pamuk üretiminin art­masının yurtiçi ve yurtdışı fiyat farkını Türkiye aleyhine daha da açtığını vurgulayan Uçak, ge­çen sezon ortalama 23 lira olan çiğitli pamuk fiyatının bu sezon yüzde 11 artışla 25,5 liraya yük­seldiğini, buna karşın üretim maliyetinin 35 liraya ulaşması nedeniyle üreticinin kilogram başına yaklaşık 10 lira zarar et­tiğini ifade etti.

“Son 15 yılın en düşük seviyesindeyiz”

Bülent Uçak, Türkiye’de pa­muk ekim alanlarının 2022 yı­lında 5,7 milyon dekar ile son 20 yılın zirvesine ulaştığını, ancak geçtiğimiz yıl 4,7 milyon dekara gerilediğini belirterek, önümüz­deki ay başlayacak ekim döne­minde bu düşüşün daha da derin­leşmesini beklediklerini ifade et­ti. Uçak, 2022 yılında 227 bin ton ile son 20 yılın rekorunun kırıl­dığını, geçen sezon ise üretimin 200 bin ton seviyesine geriledi­ğini aktardı. Yeni sezona ilişkin ilk rekolte tahminlerinde, fiyat­lardaki düşüş ve kuraklığa bağlı sulama sorunları nedeniyle üre­timin 160 bin ton civarında öngö­rüldüğünü dile getiren Uçak, ik­lim koşullarındaki olumsuzluk­lar nedeniyle bu tahminin daha da aşağı çekildiğini ve üretimin 130-140 bin ton aralığında ger­çekleştiğini kaydetti. Bu seviye­nin son 15 yılın en düşük üretimi olduğuna işaret eden Uçak, üreti­cilere geçen yıl için verilmesi ge­reken dekara yaklaşık 1400 lira­lık desteğin de henüz tam olarak ödenmediğini vurguladı.

Yüksek maliyet, düşük verim ve beklentilerin altında kalan fi­yatlar nedeniyle üreticinin se­zonu zararla kapattığını belirten Uçak, hasat sonrası kilo başına prim desteği beklentisinin kar­şılanmadığını da ifade etti. Mev­cut koşullar altında üreticinin pamuk ekimine yönelik motivas­yonunun kalmadığını söyleyen Uçak, bölgede pamuk yerine buğ­day, mısır, sanayi tipi domates ve ayçiçeği gibi alternatif ürünlere yönelim olduğunu dile getirdi.

Piyasa koşulları ve kış yağışları­nın etkisiyle nisan ayında başla­yacak ekimlerde pamuk alanla­rının geçen yıla göre belirgin şe­kilde azalmasının beklendiğini kaydeden Uçak, sahadan gelen verilerin de bu öngörüyü doğru­ladığını sözlerine ekledi. Bu yıl­ki üretimin en iyi ihtimalle 100- 110 bin ton, en kötü ihtimalle 80-90 bin tona kadar gerileyebi­leceğini ifade eden Uçak, “Kötü senaryo ile karşılaşmamak için yeni destekleme modelinin ver­diği imkânda dikkate alınarak, devletimiz tarafından geçen yıl­ki pamuk üretimine verilmek üzere kilo da en az 4-5 lira prim desteğinin acil olarak açıklan­ması çok uygun olacaktır. Aksi durumda pamuk üretimindeki düşüşten sadece tekstil ve kon­feksiyon sektörlerimiz etkilen­meyecek” dedi.