‘Ningbo Girişimi’ yeşil ekonomiyi yeniden yazacak

Başak Nur GÖKÇAM/ÇİN
basaknur.gokcam@dunya.com

Küresel ekonomi, bir yandan jeopolitik ge­rilimlerin gölgesinde enerji güvenliğini sağlamaya çalışırken, diğer yandan iklim değişikliğinin yıllık trilyon­larca dolarlık potansiyel ma­liyetiyle yüzleşiyor. Birleş­miş Milletler 2030 hedefle­rine ulaşma yolunda yaşanan gecikmeler, çok taraflı iş bir­liği modellerini hiç olmadı­ğı kadar kritik hale getirmiş durumda. İşte bu atmosferde, 28-30 Nisan tarihleri arasında Çin’in Zhejiang eyaletine bağlı Ningbo’da düzenlenen ‘Şang­hay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Ye­şil ve Sürdürülebilir Kalkınma Forumu’, Avrasya’nın ekono­mik ve çevresel geleceğine dair yeni bir yol haritası çizdi.

300’den fazla katılımcının yer aldığı forum, sadece dev­let temsilcilerini değil; bilim insanlarını, teknoloji devle­rini ve finansörleri bir ara­ya getirerek disiplinlerarası bir güç birliği sergiledi. Foru­mun ana eksenini oluşturan üç temel sütun, yeşil devlet­ler arası etkileşim, biyolojik çeşitliliğin çok taraflı yöne­timi ve teknolojik yenilik ola­rak belirlendi. Özellikle ya­pay zekâ ve dijital çözümlerin çevre gündemine entegras­yonu, yeşil dönüşümün artık sadece politik değil, teknolo­jik bir yarış olduğunu da ka­nıtlar nitelikteydi.

Siyasetin ötesinde bir zorunluluk: Ekonomik direnç

Forumun açılışında konu­şan ŞİÖ Genel Sekreter Yar­dımcısı Sohail Khan’ın çizdi­ği tablo, sürdürülebilirliğin önündeki engellerin sade­ce teknik değil, aynı zaman­da ekonomik ve yapısal oldu­ğunu ortaya koydu. Khan; fon yetersizliği, karbon piyasala­rındaki korumacı engeller ve ulusal çıkarların farklılaşma­sı gibi sorunların yeşil günde­min evrenselleşmesini zor­laştırdığını vurguladı. Ancak bu zorluklara rağmen 2025 yılını ‘Sürdürülebilir Kalkın­ma Yılı’ ilan ederek başlattığı hamleyi, 2026 yılında Ning­bo Girişimi ile bir üst seviye­ye taşıdığını açıkladı.

Özellikle küçük ada devlet­leri için durum bir kalkınma meselesinden öte, bir hayat­ta kalma mücadelesi oldu. Bu konuyla ilgili forumda konu­şan Maldivler Devlet Baka­nı Mohamed Faiz de, toprak­larının yüzde 80'inin deniz seviyesinden bir metreden daha az yükseklikte olan bir ülke için iklim eylemi, doğru­dan ekonomik direnç ve in­san refahı anlamına geldiği­ni söyledi. Faiz, özellikle tek­noloji transferi ve okyanus temelli ‘mavi ekonomi’ çö­zümlerinin önemine dikkat çekerek, küresel güneyin ih­tiyaçlarına duyarlı bir yöne­tişim çağrısında bulundu.

Ningbo girişimi: Kâğıttan eyleme geçiş

Konferansın en somut çık­tısı, oybirliğiyle kabul edilen ‘Ningbo Girişimi’ oldu. Bu belge, sadece temenni içeren bir metin değil, çevre mev­zuatlarının uyumlaştırıl­masından, ortak araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) plat­formlarının kurulmasına ka­dar bir dizi operasyonel adım içeriyor. Girişim kapsamın­da, Çin-ŞİÖ Ekoloji ve Çev­re İnovasyon Üssü temel alı­narak, düşük karbonlu tekno­lojilerde stratejik ortaklıklar kurulması kararlaştırıldı.

Bunun yanı sıra, karbon pi­yasalarının geliştirilmesi ve uluslararası finans kuruluşla­rının yeşil projelere dahil edil­mesi, bölgedeki sermaye akı­şının yönünü de değiştirecek gibi görünüyor. Forumda sergi­lenen temiz enerji, rüzgâr tür­binleri ve enerji depolama ala­nındaki son teknolojik veriler, bölge ülkelerinin bu dönüşümü sadece bir yük olarak değil, yeni bir sanayi devrimi fırsatı ola­rak gördüğünü gösteriyor.

2026’da somut projeler önceliklendirilecek

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), sürdürülebilirliği kağıt üzerindeki bir strateji olmaktan çıkarıp takvime bağladı. Bu kapsam ŞİÖ 2025 yılını ‘Sürdürülebilir Kalkınma Yılı’ ilan ederek başlattığı hamleyi, 2026 yılında Ningbo Girişimi ile bir üst seviyeye taşıdığını duyurdu. Bu dönemde çevre koruma, biyolojik çeşitlilik, yoksulluğun azaltılması ve yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik somut projeler önceliklendirilecek. Bu karar, örgütün sadece güvenlik odaklı bir yapıdan, ekonomik ve sosyal adalet temelli bir iş birliği modeline evrildiğinin en güçlü göstergesi oldu.

Biyoçeşitlilikte Kunming- Montreal etkisi

Ningbo Girişimi, sadece karbon emisyonlarına odaklanmıyor. Aynı zamanda Kunming- Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi'nin uygulanmasını hızlandırmayı taahhüt ediyor. Doğal kaynakların izlenmesi ve yönetimi için dijital çözümlerin geliştirilmesi, ekosistemlerin korunmasında pratik deneyim paylaşımı ve uluslararası programların ortak icrası, girişimin biyolojik çeşitlilik ayağındaki temel sütunlarını oluşturuyor.

Yeşil dijitalleşme ve Ar-Ge üsleri

Forumda öne çıkan en kritik başlıklardan biri, ‘Yeşil Dönüşümün İtici Gücü Olarak Bilim’ oldu. Ningbo Girişimi ile birlikte, üye ülkeler arasında çevre teknolojileri ve dijital çözümler için ortak araştırma platformları kurulması hedefleniyor. Özellikle Çin-ŞİÖ Ekoloji ve Çevre İnovasyon Üssü, hava kirliliği kontrolünden karbon yönetimine kadar geniş bir alanda ‘standart paylaşımı’ ve teknoloji transferi için merkez üssü olarak konumlandırılıyor