Enerji iletim ve dağıtımı için 100 milyar dolarlık yatırım

Ferit PARLAK
ferit.parlak@dunya.com

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bay­raktar, Enerji Piyasa­sı Düzenleme Kurumu (EPDK) ve Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) işbirliğinde dü­zenlenen “Elektrik Dağıtım Sek­töründe 1. İnovasyon, Yaygınlaş­tırma ve Girişimcilik Günleri”ne katıldı. Burada bir konuşma ya­pan Bayraktar, “Enerji alanında­ki küresel gelişmeleri ve Türki­ye’nin gelecek ihtiyaçlarını dik­kate alarak, 2040’a uzanan yeni enerji mimarisi üzerindeki çalış­malarımızın sonuna geldikleri­ni söyledi. Bayraktar, “5 Kasım’da İstanbul’da yapacağımız bir lans­man ile Milli Enerji 2040 vizyo­numuzu kamuoyu ile paylaşaca­ğız. Sanayiden ulaşıma, binalar­dan tarıma kadar ekonomimizin bütün alanlarında elektriğin kul­lanımının artacağı yeni bir döne­me giriyoruz. Elektrikli araçların yaygınlaşması, üretim süreçleri­nin elektrikleşmesi, yapay zekâ uygulamaları ve veri merkezleri­nin büyümesi, elektrik talebinin hem miktarını arttıracak hem de niteliğini değiştirecek” dedi.

“Fazla elektrik üretmek yetmez”

Önümüzdeki dönemde yal­nızca daha fazla elektrik üret­meyeceklerini kaydeden Bayraktar şöyle devam etti: “Aynı zamanda elektriği çok daha akıllı, esnek, verimli ve dijital bir sistem içerisinde yönetmek zo­runda olacağız. Bu nedenle ener­ji politikalarımızı yeni dünyanın ihtiyaçlarına göre hazırlıyoruz. Güneş ve rüzgâr santrallerimi­zin sayısı arttıkça, elektrikli araç­lar yaygınlaştıkça ve sanayimizin elektrik ihtiyacı büyüdükçe şebe­kelerimizin de bu değişime ayak uydurması gerekiyor. Dolayısıy­la enerji dönüşümünü yalnızca santral yatırımları üzerinden de­ğerlendiremeyiz. İletim ve dağı­tım altyapımızı, depolama kapa­sitemizi, dijital teknolojilerimizi ve sistem yönetimi kabiliyetimi­zi birlikte geliştirmeliyiz. Milli Enerji 2040 kapsamında elektrik iletim ve dağıtım altyapımızda yaklaşık 100 milyar dolarlık ya­tırım öngörüyoruz” şeklinde ko­nuştu.

Enerji dönüşümünde başarı­lı olmak için yalnızca teknolo­jiyi kullanan değil, teknoloji ge­liştiren ve üreten bir ülke olma zorunluluğunun da altını çizen Bayraktar, teknoloji geliştirme kabiliyetinin,enerji bağımsızlı­ğının da önemli bir parçası oldu­ğunu dile getirdi. Elektrik dağıtı­mının yalnızca teknik bir hizmet alanı olmadığını kaydeden Bay­raktar, “Üretimin, kalkınmanın ve günlük hayatın olağan akışı­nı sağlayan en temel unsurlardan biridir. Bir vatandaşımızın evin­de güvenle elektrik kullanabil­mesi, bir fabrikada üretimin ke­sintisiz sürmesi, bir hastanenin hizmetlerine devam etmesi, bir okulun aydınlatılması, bir çiftçi­nin tarlasını sulaması güçlü bir dağıtım altyapısına bağlı. Bu ne­denle önümüzdeki dönemde da­ğıtım sektörünün sorumlulukları daha da artacak. Şebekelerimizi gerçek zamanlı izleyebilen, talebi doğru tahmin edebilen, arızala­ra daha hızlı müdahale edebilen ve mevcut kapasiteyi daha verim­li kullanabilen bir yapıya geçme­miz gerekiyor. Başka bir ifadeyle, elektrik dağıtımında yeni dönem; daha güçlü şebekelerin yanı sıra daha akıllı, daha esnek ve daha dayanıklı şebekeler dönemi ola­caktır” dedi.

Elektrifikasyon için altyapıya ihtiyaç var…

Bayraktar, 2035 yılına kadar elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını yüzde 35’e çıkarmayı amaçlayan Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü oldu­ğunu belirterek, “Elektrifikas­yon; enerji verimliliğinin artırıl­ması, yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarından daha fazla yarar­lanılması ve enerji ithalatına ba­ğımlılığın azaltılması açısından büyük önem taşıyor. Türkiye ola­rak biz de bu alanda önemli bir ilerleme kaydettik. 2002 yılın­da nihai enerji tüketimimiz içe­risinde elektriğin payı yüzde 15 seviyesindeyken bugün yaklaşık yüzde 21’e ulaşmış durumda. Sa­nayide bu oran yüzde 30’a, bina­larda ise yüzde 33’e ulaşmış bulu­nuyor” dedi.

Elektrifikasyonda hedefle­nen dönüşümü gerçekleştire­bilmemiz için güçlü bir şebeke altyapısına ihtiyaç olduğunu da vurgulayan Bayraktar, “Bu güç­lü altyapı olmadan elektrifikas­yon hedefini sağlıklı gerçekleş­tirmek mümkün olmayacak. Bu kapsamda, dağıtım şebekelerinin modernizasyonu, dijitalleşmesi, yenilenebilir enerji kaynakları­nın sisteme entegrasyonu ve şe­beke yatırımlarının finansmanı konularında uluslararası iş bir­liğini geliştirmeyi hedefliyoruz” şeklinde konuştu.

5 yılda 22 milyar dolarlık yatırım hedefi

Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) Başkanı Barış Erdeniz, son 5 yıllık dönemde, sektörün tüm zor şartlara rağmen 11.2 milyar dolar yatırım yapmayı başardığını kaydetti Erdeniz, “Önümüzdeki 5 yılda büyük planlı onarım bakımlar ve yatırımlar ile beraber yaklaşık 22 milyar dolarlık yatırım yapmayı hedefliyoruz. Önümüzdeki 10 yıllık dönemde ise dağıtım altyapısında en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı olduğunu öngörüyoruz. Özelleştirme sonrasındaki 12 yılda sektörümüz yaklaşık 20 milyar dolar yatırım yaptı. 13 milyar dolarlık özelleştirme bedeliyle birlikte, Türkiye ekonomisine toplamda 33 milyar dolarlık bir katkı sağlamayı başardık. Bununla kalmadık, 16 milyon abonenin yeni bağlantı talebini karşılamayı, müşteri memnuniyetini yüzde 75 seviyesine çıkarmayı, kayıp-kaçak oranını yüzde 18.5’ten yüzde 8.8’e indirmeyi de başardık” şeklinde konuştu.

“7 milyon sayaç uzaktan okunacak”

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Mustafa Yılmaz, elektrik dağıtım hizmetinin, sürekli yatırım ve bakım gerektiren kritik bir altyapı olduğunu söyledi. Milli Akıllı Sayaç Sistemi (MASS) kapsamında geliştirilen sayaçlar ile akıllı sayaç dönüşümünün 1 Mart 2026 tarihi itibarıyla başladığını ve eylül ayına kadar 4 milyon Akıllı Sayaç EKO ile 70 bin adet Akıllı Sayaç PRO’nun tesisinin tamamlandığını kaydeden Yılmaz, “2027 yılı sonuna kadar, yaklaşık 2,7 milyon adet Akıllı Sayaç PRO modelinin tesis edilmesi planlanmaktadır. Böylelikle iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına alınması, ayrıca şebeke izleme kapsamında da 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verilerinin izlenmesi sağlanacak” diye konuştu.