İran'dan Hürmüz için 7 günlük teklif: Petrol 100 doların altına indi

Petrol piyasasında sabah saatlerinde görülen yükseliş, İran’dan gelen yeni Hürmüz mesajının ardından tersine döndü. Tahran’ın ABD’nin askeri baskıyı azaltması halinde boğazı yeniden açabileceğine yönelik teklifi, arz endişelerinin kısa sürede hafiflemesini sağladı.

Brent 102 doların üzerinden hızla geriledi

Brent petrol güne Orta Doğu’daki çatışmalar ve sevkiyat risklerinin desteğiyle yükselişle başlamış, kasım vadeli kontrat günün ilk bölümünde 102 doların üzerine çıkmıştı.

Ancak İran’dan gelen yeni mesaj sonrasında fiyatlamalar kısa sürede tersine döndü. Brent gün içinde yüzde 2’yi aşan kayıpla 98 dolar çevresine kadar gerilerken, Batı Teksas türü ham petrolde de sert satış görüldü.

Böylece petrol piyasası aynı işlem günü içinde önce arz kesintisi riskini, ardından Hürmüz üzerinden sevkiyatın yeniden artabileceği ihtimalini fiyatladı.

Sabah saatlerinde fiyatları yukarı taşıyan jeopolitik risk primi, diplomasi ihtimalinin güçlenmesiyle önemli ölçüde geri verildi.

İran yedi günlük takvim sundu

Üst düzey İranlı bir yetkilinin aktardığı teklife göre Tahran, ABD’nin askeri baskıyı azaltmaya başlaması ve İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması halinde Hürmüz Boğazı’nı yedi gün içinde yeniden açmaya hazır.

Teklifin arabulucular üzerinden Washington’a iletildiği ve taraflar arasında kalıcı bir anlaşmaya yönelik görüşmelerin yeniden başlatılmasının amaçlandığı belirtiliyor.

İran tarafı diplomatik sürecin ilerleyebilmesi için ABD’den somut adım beklerken, henüz tarafların üzerinde uzlaştığı bir anlaşma bulunmuyor.

Bu nedenle petrol piyasasındaki sert düşüş, Hürmüz’ün açılmasının kesinleşmesinden çok, uzun süredir fiyatlara yön veren arz riskinin azalabileceğine ilişkin beklentiyi yansıtıyor.

Hürmüz Boğazı’nın önemi ise petrol piyasasındaki tepkinin neden bu kadar hızlı olduğunu açıklıyor. Normal koşullarda bölge, küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri konumunda bulunuyor.

Suudi hattının dönüşü arz baskısını azalttı

Petrolü aşağı çeken tek gelişme İran’dan gelen Hürmüz teklifi olmadı.

Suudi Arabistan’ın daha önce saldırılar nedeniyle aksayan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nda yeniden akış sağlaması ve Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu terminalinden ihracatı artırabileceğine ilişkin beklenti de piyasadaki arz endişelerini azalttı.

Hürmüz’e alternatif sevkiyat kapasitesinin yeniden güçlenmesi, petrol piyasasında son haftalarda oluşan risk priminin bir bölümünün çözülmesine katkı sağlıyor.

Bununla birlikte Orta Doğu’daki enerji altyapısına yönelik saldırı riski tamamen ortadan kalkmış değil. Deniz taşımacılığında yaşanabilecek yeni kesintiler veya diplomatik temasların sonuçsuz kalması, fiyatlarda yeniden hızlı yükselişe neden olabilecek başlıca riskler arasında bulunuyor.

Türkiye için ilk kanal akaryakıt ve enflasyon

Brent petrolün 100 doların altına gerilemesi Türkiye açısından da yakından izleniyor.

Türkiye’nin enerji ithalatçısı olması nedeniyle petrol fiyatlarındaki kalıcı düşüş, enerji ithalat maliyetleri ve cari denge açısından destekleyici bir unsur oluşturabilir. Ham petrol fiyatlarının gerilemesi aynı zamanda akaryakıt maliyetleri üzerinden enflasyon baskısının hafiflemesine katkı sağlayabilir.

Ancak Brent’teki düşüşün pompa fiyatlarına aynı hızla yansıması garanti değil.

Döviz kuru, uluslararası motorin ve benzin fiyatları, rafineri marjları, dağıtım maliyetleri ve vergiler Türkiye’deki nihai akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde etkili olmaya devam ediyor.

Özellikle motorin piyasasında küresel rafine ürün arzının halen sıkı olması, ham petroldeki düşüşün tüketici fiyatlarına sınırlı veya gecikmeli yansımasına neden olabilir.

Petrol piyasasında iki gelişme belirleyici olacak

Piyasanın bundan sonraki yönünde ilk kritik başlık, İran’ın teklifine Washington’dan verilecek karşılık olacak.

ABD’nin liman ablukası ve askeri operasyonlar konusunda atacağı olası adımlar, Hürmüz’ün yeniden tamamen açılmasına ilişkin beklentileri doğrudan değiştirebilir.

İkinci önemli başlık ise Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat kapasitesinin ne kadar hızlı normalleşeceği.

Hürmüz’den geçen ticaretin artması ile Doğu-Batı hattının yeniden devreye girmesinin aynı anda gerçekleşmesi halinde küresel petrol arzındaki sıkışıklık belirgin şekilde hafifleyebilir.

Buna karşılık diplomatik girişimlerin sonuçsuz kalması veya bölgede enerji altyapısını hedef alan yeni saldırıların yaşanması, petrol piyasasında bugün çözülen risk priminin yeniden fiyatlara dönmesine yol açabilir.