Tersane devrine yeni şart: İki yıllık izin ve kayıt yaptırımı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, tersane, tekne imal ve çekek yerlerinin faaliyetlerini düzenleyen yönetmelikte değişikliğe gitti. 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle tesislerin devri ve kiralanmasında işletme izni başvuruları yeniden düzenlendi. Daha önce izin almış tesisleri devralan veya kiralayan işletmeciler, gerekli şartları karşılamaları halinde bir defaya mahsus iki yıl geçerli kısmi işletme izni alabilecek.

Yeni düzenleme, gemi inşası ve bakım-onarım faaliyetlerinin elektronik ortamda izlenmesini de kapsıyor. Tesisler faaliyet bilgilerini ilgili sisteme kaydetmekle yükümlü olacak. Denetimlerde belirlenen eksikliklerin verilen sürede giderilmemesi halinde ise tesisin elektronik sistem kaydı askıya alınabilecek.

Devredilen tersaneye iki yıllık kısmi izin

Yeni hükümler uyarınca tersane, tekne imal veya çekek yerinin devredilmesi ya da kiralanmasının ardından yeni işletmecinin izin başvurusunda bulunması gerekiyor. Başvuru, tesisin durumuna göre işletme izni, kısmi işletme izni veya yüzer havuz bulunuyorsa yüzer havuz işletme izni için yapılabilecek. Daha önce işletme izni ya da kısmi işletme izni almış tesisler için yeniden kısmi izin talep edilebilecek.

Bu kapsamda yapılacak denetimde yönetmelik şartlarının karşılandığı belirlenirse tesise bir defaya mahsus iki yıl geçerli kısmi işletme izni düzenlenecek. Düzenleme, gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazların devri ve kiralanması durumunda da kısmi işletme izni talebine imkân tanıyor. Ancak iki yıllık izin kendiliğinden kazanılmış bir hak olmayacak; tesisin denetimden geçmesi ve gerekli şartları sağlaması gerekecek.

Eksiklik giderilmezse elektronik kayıt askıya alınacak

Tesis işletmecilerine gemi ve su araçlarının inşası, bakım-onarımı, tadilatı ve çekek faaliyetlerine ilişkin bilgileri Gemi Sanayi Veri Programı'na kaydetme yükümlülüğü getirildi. Böylece tesislerde yürütülen faaliyetlerin elektronik sistem üzerinden takip edilmesine ilişkin kurallar genişletildi.

Denetimlerde tespit edilen uygunsuzlukların veya eksikliklerin verilen süre içinde giderilmemesi durumunda tesisin sistem kaydı askıya alınacak. Kaydı askıya alınan işletmeci, ilgili tesise ilişkin sisteme yeni bilgi girişi yapamayacak. Eksikliğin giderilmesinin ardından yapılacak başvuru idarece değerlendirilecek ve uygun bulunması halinde kayıt yeniden faal duruma getirilecek.

İş güvenliği belgesinde ISO 45001 şartı

Yönetmelikte iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin belge şartı da güncellendi. Daha önce mevzuatta yer alan OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi ifadesi, TS EN ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi olarak değiştirildi. Böylece tesislerin belge yükümlülüklerinde uluslararası standartlarla uyumlu güncel sertifikasyon esas alınacak.

Başvuru belgelerine ayrıca kıyı ve dolgu yapılarının teknik durumuna ilişkin yeni bir yazı eklendi. Buna göre ilgili yapıların onaylı uygulama projelerine uygun biçimde tamamlandığını veya mevcut yapılar için vaziyet planlarının onaylandığını gösteren Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü yazısı istenecek. Bu şart, özellikle kıyı yapıları bulunan tesislerin izin dosyalarında teknik uygunluğun belgelenmesi açısından önem taşıyor.

Beş yıllık izin devam ediyor, denetim usulü değişti

İşletme izinlerinin en fazla beş yıl için düzenlenmesi uygulaması devam edecek. Ancak bu süre sınırı ilk kez getirilmiş değil; 25 Aralık 2020 tarihli yönetmelik değişikliğinde de aynı azami süre bulunuyordu. Yeni düzenlemeyle beş yıllık dönem içerisinde tesisin en az bir kez İnceleme, Tespit ve Denetim Komisyonu tarafından denetlenmesi hükmü yeniden düzenlendi.

Önceki metinde denetimin ardından işletme izni belgesinin liman başkanlığınca vize edilmesine ilişkin hüküm bulunuyordu. Yeni metinde bu ifade çıkarılırken en az bir denetim yapılması zorunluluğu korundu. İşletmecilerin belge yenileme sürecini ve tesislerin yönetmelik şartlarına uygunluğunu takip etme yükümlülükleri ise devam ediyor.

Tesisin kapasitesi değişirse izin belgesi yenilenebilecek

İşletme izni veya kısmi işletme izniyle faaliyet gösteren tesislerde taşınmazlara ilişkin değişiklikler, tesis organizasyonu ve yerleşim planına işlenecek. Bağlama planı bulunan işletmelerde bu planın da güncellenmesi gerekecek. Taşınmaz ve kapasite değişiklikleri, sonraki ara denetimde veya belge başvurusu kapsamında yapılacak denetimde değerlendirilecek.

İdare gerekli görürse işletme izni, kısmi işletme izni veya yüzer havuz işletme izni belgesini yeniden düzenleyebilecek. Bu hüküm, özellikle yeni üretim alanı ekleyen, mevcut tesisini genişleten veya kapasitesini değiştiren işletmeler açısından önem taşıyor. Böylece tesisin fiilî durumuyla izin belgelerindeki bilgilerin uyumlu tutulması amaçlanıyor.

Yeni plan kuralları için 1 Ocak 2027 tarihi

Düzenlemeyle tesis organizasyonu, yerleşim ve bağlama planlarının hazırlanması, değerlendirilmesi ve onaylanmasında idarenin hazırlayacağı rehber esas alınacak. Ancak bu hüküm için özel bir geçiş süresi tanındı. Yeni rehber uygulaması, 1 Ocak 2027 tarihinden önce yapılacak başvurularda geçerli olmayacak.

Diğer yönetmelik değişiklikleri ise 27 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Bu nedenle işletmeler açısından tek bir uygulama tarihi bulunmuyor. Devir, kiralama, elektronik kayıt ve belge şartlarındaki yeni hükümler bugünden itibaren dikkate alınırken planların hazırlanmasına ilişkin yeni rehber düzenlemesi için yıl sonuna kadar geçiş imkânı sağlanıyor.