Trump anlaşma olmazsa savaş yeniden başlar dedi İran misilleme sözü verdi

ABD ve İran arasında haftalardır devam eden Orta Doğu odaklı kriz henüz bir çözüme kavuşmadı. Trump çarşamba günü gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD'nin İran ile müzakerelerde son aşamada olduğunu ifade etti. Bu açıklama, finansal piyasalarda tarafların anlaşmaya yakın olduğu beklentisini artırırken, tahvil fiyatlarında yükseliş ve petrol fiyatlarında düşüş izlendi. Ancak Trump, İran'ın öne sürülen şartları kabul etmemesi durumunda ilerleyen günlerde saldırılara yeniden başlayacakları tehdidini yineledi. Trump, tarafların bir anlaşmaya yakın olduğunu defalarca belirtmesine rağmen henüz resmi bir diplomatik metin ortaya çıkmadı.

Washington yönetimi, İran'ın nükleer zenginleştirme planlarından tamamen vazgeçmesini ve Hürmüz Boğazı'nı ticari gemi trafiğine yeniden açmasını talep ediyor. Tahran yönetimi ise bu talepleri reddederek, öncelikle ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasını sonlandırmasını istiyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada, baskı yoluyla teslim olmalarının söz konusu olmadığını belirtti. Sahil Güvenlik Akademisi'ndeki konuşmasının ardından Trump, süreci hızlı bir şekilde sonuçlandırmak istediklerini vurguladı.

İran Orta Doğu sınırlarını aşan misilleme planlıyor

İran, ABD veya İsrail'in askeri saldırıları yeniden başlatması halinde Orta Doğu sınırlarını aşan geniş çaplı bir misilleme yapacağını bildirdi. Tasnim haber ajansına göre, İran Devrim Muhafızları (IRGC), olası bir saldırıda bölgesel savaşın mevcut sınırların dışına taşacağını ve daha önce hedef alınmayan bölgelere ağır darbeler indireceklerini duyurdu. Savaşın başladığı şubat ayı sonundan itibaren karar alma mekanizmasında etkinliğini artıran IRGC, çatışmaların ilk günlerinde Türkiye ve Kıbrıs gibi hedeflere de insansız hava aracı ve füze saldırıları düzenlemişti. Tahran'ın askeri kapasitesi nisan ayındaki ateşkese kadar hasar görse de, İran ordusu çevre ülkelerde operasyon yürütme yeteneğini koruyor.

Trump salı günü İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, müzakerelerin nihai aşamasından önce savaşı resmi olarak sonlandırma planlarını aktardı. Trump, çarşamba günü yaptığı açıklamada Netanyahu'nun kendi yönlendirmeleri doğrultusunda hareket edeceğini ifade etti. Diğer yandan Trump, müzakerelerin bir parçası olarak petrol yaptırımlarının hafifletilmesini teklif ettiklerine dair basında yer alan iddiaları yalanladı. İran, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumu teslim etme ve zenginleştirme faaliyetlerini kalıcı olarak durdurma taleplerini reddetmeye devam ediyor.

Hürmüz Boğazı petrol trafiği nasıl etkileniyor?

Hürmüz Boğazı petrol trafiği, ABD Merkez Komutanlığının (CENTCOM) Umman Körfezi'nde İran bandıralı M/T Celestial Sea adlı petrol tankerine doğrudan müdahale etmesiyle yeni bir daralma riski taşıyor. ABD güçlerinin arama yaptıktan sonra rotasını değiştirmesi şartıyla serbest bıraktığı gemi olayı, boğazdaki güvenlik endişelerini tetikleyerek ticari sevkiyat hacimlerini baskılıyor.

İran ise son 24 saat içinde 26 adet geminin IRGC donanmasının koordinasyonuyla Hürmüz Boğazı'ndan güvenli bir şekilde geçtiğini iddia etti. Bu rakam son haftalara göre yüksek bir seviyeyi işaret etse de, kriz öncesindeki küresel sevkiyat hacimlerinin çok altında kalıyor. İran medyası, Güney Kore bandıralı gemilerin de güvenli geçiş için Çin'in ardından IRGC ile koordinasyon kurduğunu aktardı. Asya hisse senedi piyasaları, diplomatik temasların yarattığı iyimserlikle Wall Street endekslerini takip ederek pozitif bir seyir izledi.

Küresel petrol stokları eriyor ve arz daralıyor

Körfez bölgesindeki askeri hareketlilik petrol tedarik zincirleri üzerinde doğrudan etkiler yaratıyor. Bir önceki işlem seansında yüzde 5'in üzerinde değer kaybeden Brent petrol, haber akışlarının ardından yeniden varil başına 105 doların üzerine çıkarak kayıplarını telafi etti. Teknik olarak Brent petrol için 98 dolar ana destek noktası olarak izlenirken, yukarı yönlü hareketlerde 112 dolar direnç seviyesi olarak öne çıkıyor.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Pekin'de yaptığı görüşmede kapsamlı bir ateşkesin zorunlu olduğunu vurgulayarak düşmanlıkların yeniden başlamasına karşı uyarıda bulundu.

Goldman Sachs verilerine göre, savaşın uzaması ve tedarik zincirindeki aksamalar nedeniyle küresel ham petrol stokları rekor bir hızla azalıyor. Endüstri temsilcileri, çatışma hemen sonlansa dahi Orta Doğu'dan sağlanan petrol akışının 2027 yılına kadar tam kapasiteye ulaşamayacağını belirtiyor. Piyasalar, artan jeopolitik risklerin orta vadede emtia fiyatlarındaki enflasyonist baskıları ve volatiliteyi yüksek tutacağını fiyatlıyor.