Petrol devlerinin kârı düştü, gözler Hürmüz krizine çevrildi

Dünya genelinde faaliyet gösteren en büyük 12 petrol şirketinin toplam kârı, 2025 yılında düşük fiyatların etkisiyle yıllık bazda yaklaşık 27 milyar dolar azaldı. Buna karşın, Hürmüz Boğazı merkezli gerilimin arzı kısıtlaması ve fiyatları yukarı çekmesi, 2026 için kârlılık beklentilerini yeniden artırdı.

Londra merkezli Energy Intelligence Group Petrol Piyasaları Ekonomisti Julien Mathonniere, piyasadaki gelişmeleri değerlendirerek fiyat görünümüne ilişkin önemli mesajlar verdi.

Mathonniere, gerilimin kısa sürede sona ermesi halinde Brent petrolün bu yıl ortalama 81 dolar seviyesinde dengelenebileceğini belirterek, "Çatışmanın uzaması ve Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması durumunda bu yıl fiyatlar 150 dolar seviyesine yükselebilir. Çatışmanın sürdüğü her gün fiyatlara yukarı yönlü ek baskı devam ediyor" dedi.

Artan jeopolitik risklerin yatırım kararlarını da etkileyeceğine işaret eden Mathonniere, "Uluslararası petrol şirketleri son yıllarda daha cazip mali koşullar nedeniyle Körfez bölgesine yönelmişti. Son gelişmeler, yeni yatırımlar için risk-getiri dengesi ve portföy çeşitlendirme stratejilerinin yeniden gözden geçirilmesine yol açacaktır." ifadelerini kullandı.

Fiyat artışlarının şirketlere sınırsız kazanç sağlamayabileceğini vurgulayan Mathonniere, "Halihazırda yüksek seyreden fiyatlar şirket karlılığını artırır ancak daha sert sıçramalar için fiyatların varil başına 120 dolar veya üstüne çıkarak uzun süre bu seviyede kalması gerekir. Ayrıca bu artışın bir kısmı daha yüksek maliyetlerle de dengelenir. Yani bu durum şirketler için ne kazançsız bir oyun ne de tamamen kar anlamına gelir." değerlendirmesinde bulundu.

Irak-Türkiye hattı etkisi sınırlı kaldı

Orta Doğu’daki çatışmaların petrol piyasasında tarihi ölçekte arz kaybına yol açtığını belirten Mathonniere, Uluslararası Enerji Ajansı’nın 400 milyon varillik acil stok salımı kararının etkisinin sınırlı olacağını söyledi.

Bu miktarın günlük bazda 1 milyon varilin biraz üzerinde katkı anlamına geldiğini ifade eden Mathonniere, "Hürmüz kaynaklı arz açığını kapatmak için ise günlük yaklaşık 10 milyon varil ek üretime ihtiyaç var. Bu nedenle ya boğazın hızla yeniden açılması gerekiyor ya da arz ciddi şekilde yetersiz kalacak" dedi.

Energy Intelligence verilerine göre Körfez’den yapılan ham petrol sevkiyatının günlük 7 milyon varilin altına gerilediğini belirten Mathonniere, bunun savaş öncesindeki 18 milyon varillik seviyenin yüzde 40’ından daha azına denk geldiğini aktardı.

Irak-Türkiye petrol hattının yeniden devreye alınmasının fiyatları sınırlı ölçüde aşağı çektiğini belirten Mathonniere, şöyle devam etti:

"Irak-Türkiye petrol hattının yeniden açılması fiyatları bir miktar düşürse de günlük en fazla 200 bin varillik katkı sağlıyor. Bu, Hürmüz kaynaklı açığın yalnızca yüzde 1'ini telafi edebiliyor. Eğer birkaç ay boyunca günlük 10-11 milyon varil yani küresel talebin yaklaşık yüzde 10'una karşılık gelen açık devam ederse bunun enerji fiyatları ve enflasyon üzerindeki etkisi oldukça sert olacak."

OPEC+ fiyatları dengelemekte yetersiz kaldı

Mathonniere, 2025’te petrol şirketlerinin kârlarında yaşanan düşüşün ana nedeninin düşük fiyatlar olduğunu belirterek OPEC+ politikalarını da değerlendirdi.

Intercontinental Exchange verilerine göre Brent petrolün geçen yıl ortalama 68,2 dolar seviyesinde gerçekleştiğini ve bunun yaklaşık yüzde 15’lik düşüş anlamına geldiğini hatırlatan Mathonniere, "Düşük petrol fiyatları şirketlerin karlılığını etkileyen en belirleyici unsur oldu." dedi.

Kârlılık üzerinde yalnızca fiyatların değil, artan sermaye maliyetleri, arz fazlası, zayıf talep artışı ve düşük rafinaj marjlarının da etkili olduğunu belirten Mathonniere, OPEC+’nın fiyatları destekleme çabasının sınırlı kaldığını ifade etti.

"OPEC+ politikalarının da bu süreçte fiyatları desteklemekte yetersiz kaldığını söyleyen Mathonniere, "Kesintiler fiyatları yukarı taşımayı hedeflese de bazı ülkelerin aşırı üretimi ve arzın kademeli geri dönüşü piyasayı gevşetti. Bu da fiyat düşüşünü derinleştirerek şirketlerin karlarındaki gerilemenin ana faktörü oldu." ifadelerini kullandı."

Mathonniere ayrıca, küresel arz fazlası, OPEC dışı üretimde artış ve zayıf talebin de bu süreci hızlandırdığını vurguladı.

Petrol devlerinin kârı yüzde 10’un üzerinde geriledi

Verilere göre, aralarında ExxonMobil, Chevron, Shell, bp, TotalEnergies, Eni, Equinor ve Saudi Aramco’nun da bulunduğu 12 büyük şirketin toplam kârı 2025’te yüzde 10,9 düşerek yaklaşık 220 milyar dolara geriledi. Bir önceki yıl bu rakam yaklaşık 247 milyar dolar seviyesindeydi.

Şirket bazında bakıldığında Saudi Aramco’nun kârı yüzde 5,1 azalarak 104,7 milyar dolara, ExxonMobil’in kârı yüzde 14,5 düşüşle 28,8 milyar dolara indi.

Shell’in kârı yüzde 21,9 gerileyerek 18,5 milyar dolara, TotalEnergies’in kârı yüzde 14,7 düşüşle 15,6 milyar dolara, Chevron’un kârı ise yüzde 30,3 azalarak 12,3 milyar dolara geriledi.

ConocoPhillips yüzde 13,5 düşüşle 8 milyar dolar, bp yüzde 25,7 kayıpla 7,5 milyar dolar, Equinor yüzde 30,4 azalışla 6,4 milyar dolar, Eni ise yüzde 5,6 düşüşle 5,7 milyar dolar kâr açıkladı.

Hizmet şirketlerinde de benzer bir tablo görüldü. Schlumberger’in kârı yüzde 24,4 azalarak 3,4 milyar dolara, Baker Hughes’un kârı yüzde 13,3 düşüşle 2,6 milyar dolara geriledi. Halliburton ise yüzde 48,8’lik sert düşüşle 1,3 milyon dolar kâr bildirdi.

Enerji piyasaları allak bullak! Petrol, gaz ve kömür fiyatları uçuştaEkonomi