Şeker fiyatlarında sert yükseliş! Son iki yılın zirvesine çıktı

Küresel şeker piyasasında olumsuz hava koşulları, biyoyakıt üretimindeki artış ve ihracat kısıtlamaları fiyatları yükseltiyor.

Kredi sigorta kuruluşu Coface'ın analizine göre, ham şekerin ton fiyatı yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 25 artarak 450 doları aştı ve son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Yeni üretim sezonunun başlamasından bu yana S&P GSCI Tarım Endeksi yüzde 16 gerilerken şeker endeksinin yüzde 1 yükselmesi, piyasadaki ayrışmayı ortaya koydu.

Küresel şeker üretiminde açık bekleniyor

Uluslararası Şeker Örgütü, önceki sezonda 1,1 milyon ton arz fazlası veren küresel şeker piyasasında 2026/2027 döneminde 200 bin tonluk açık oluşacağını öngörüyor. Başlıca üretici ülkelerde yaşanan sorunlar nedeniyle açığın daha da büyüyebileceği değerlendiriliyor.

Dünya üretiminin yüzde 23,5'ini karşılayan Brezilya'da eylül ve ekim başındaki yoğun yağışlar, ülkenin şeker kamışı üretiminin yüzde 90'ından fazlasının gerçekleştirildiği Orta-Güney bölgesinde hasadı aksattı. Kamışların şeker oranının da düşmesiyle mart-eylül döneminde işlenen miktar yüzde 2,9 azalarak 510 milyon tona geriledi.

Küresel üretimde yüzde 16 paya sahip Hindistan'da ise haziran-eylül dönemindeki muson yağışlarının normalin yüzde 12,6 altında kalması verim beklentilerini zayıflattı.

Dünyanın beşinci büyük üreticisi ve Brezilya'nın ardından ikinci büyük ihracatçısı olan Tayland'da üretimin yüzde 17 düşerek 10 milyon tonun altına inmesi bekleniyor.

Bu gelişmelerde etkili olan El Niño'nun olumsuz sonuçlarının en az 2027'nin ilk çeyreğine kadar sürmesi öngörülüyor.

Avrupa Birliği'nde ise yaz aylarındaki rekor sıcaklıkların şeker pancarı hasadını etkilemesi nedeniyle üretimin yüzde 20 azalarak 13,5 milyon tona düşeceği tahmin ediliyor.

Biyoyakıt üretimi şeker arzını daraltıyor

Şeker kamışının yakıt üretiminde kullanılması da piyasadaki dengeleri değiştiriyor. Brezilya ve Hindistan, petrol ürünleri ithalatını azaltmak amacıyla benzine karıştırılan etanol oranlarını artırırken İran'daki savaşın ardından yükselen petrol fiyatları bu tercihi daha cazip hale getirdi.

Brezilya, temmuz ayında zorunlu etanol karışım oranını Ocak 2027'ye kadar geçerli olmak üzere yüzde 30'dan yüzde 32'ye çıkardı. Hindistan ise 2030 için belirlediği yüzde 20'lik hedefe 2025'te ulaştı.

Brezilya'nın Orta-Güney bölgesinde sezonun ilk beş ayında şeker üretimine ayrılan kamışın payı, geçen yılki yaklaşık yüzde 53 seviyesinden yüzde 47'nin altına indi.

Ekim ortası itibarıyla şeker üretimi önceki sezonun aynı dönemine göre yüzde 14,6 azalırken etanol üretimi yüzde 4,3 arttı. Son dönemde şeker fiyatlarının yükselmesi üreticilerin tercihlerini değiştirebilecek olsa da mevcut açığın tamamen kapanması beklenmiyor.

Hindistan ihracatı durdurdu, Brezilya'nın önemi arttı

2023 yılına kadar dünyanın ikinci büyük şeker ihracatçısı olan Hindistan, iç piyasadaki arzı korumak amacıyla dış satımını kademeli olarak azalttı ve Mayıs 2026'da neredeyse tamamen durdurdu.

Ülke yönetimi, 31 Ekim'e kadar 1 milyon ton ham şeker ithalatına izin veren tarife kontenjanı açarken 1 Kasım'dan itibaren şeker kamışının etanol üretiminde kullanılmasını yasakladı.

Bu adımlarla 2026/2027 sezonunda iç tüketime ayrılan miktarın 28 milyon tonda tutulması hedefleniyor. Ülkedeki 31 milyon tonluk üretimin 3 milyon tonu ise etanol için ayrılmıştı.

Hindistan'ın aldığı kararlar, dünya şeker ihracatının yüzde 55'ini gerçekleştiren Brezilya'nın küresel ticaretteki ağırlığını artırdı. Coface, bu durumun Brezilya'da yaşanabilecek yeni üretim aksaklıklarına karşı piyasayı daha kırılgan hale getirdiğine dikkat çekti.