Esaretten özgürlüğe: 23 Nisan! Türkiye Cumhuriyeti'nin 106 yıllık gururu
Bir milletin kaderini kendi ellerine aldığı günün adı olan 23 Nisan, ulusal egemenliğin sarsılmaz iradesini temsil ediyor. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün bu anlamlı günü çocuklara armağan etmesiyle bayram, hem bağımsızlık ruhunun hem de yarınlara emanet edilen umudun en güçlü ifadesi olarak yaşatılıyor. 106 yıldır kutlanan gurur dolu gün, bu sene de çeşitli etkinliklerle tüm yurtta kutlanacak.
Türkiye bugün TBMM'nin açılışının 106., 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın 105. yıl gururunu yaşıyor. Ulusal egemenliğin simgesi olan 23 Nisan, bir asrı aşan geçmişiyle her yıl aynı coşkuyla kutlanmaya devam ediyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışından kısa süre sonra milli bayram ilan edilen bu anlamlı gün, Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından çocuklara armağan edilerek dünyada eşsiz bir bayram haline geldi.
23 Nisan’ın milli bayram ilan edilmesi
23 Nisan, Birinci Büyük Millet Meclisi’nin açılışından tam bir yıl sonra, 23 Nisan 1921’de milli bayram olarak kabul edildi. Bu karar, “23 Nisan’ın Milli Bayram Addine Dair Kanun” ile resmiyet kazandı. İki maddeden oluşan kanunun birinci maddesinde, "Türkiye Büyük Millet Meclisinin ilk yevmi küşadı olan 23 Nisan günü milli bayramdır", ikinci maddesinde ise "Tarihi kabulünden muteber olan işbu kanunun icrasına Büyük Millet Meclisi memurdur" ifadeleri yer aldı.
Söz konusu karar, Resmi Gazete’nin 2 Mayıs 1921 tarihli ve 13 sayılı nüshasında yayımlanarak kamuoyuna duyuruldu. Bu tarihten itibaren düzenlenen kutlamalarda çocuklar ön planda yer almaya başladı.
Atatürk’ün çocuklara armağanı
Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 23 Nisan’ı 1929 yılında çocuklara ithaf etti. Böylece bayram, ilk kez aynı yıl “Çocuk Bayramı” olarak kutlandı. Bu adım, bayramın anlamını daha da genişleterek geleceğin teminatı olan çocuklara verilen önemi simgeledi.
Atatürk’ün başlattığı gelenek kapsamında, 23 Nisan haftalarında çocuklar devlet makamlarında ağırlanmaya başlandı. Zamanla bu uygulama, yöneticilerin koltuklarını sembolik olarak çocuklara devretmesi şeklinde yaygınlaştı.
Bayramın adı ve kapsamı zamanla değişti
23 Nisan ise 27 Mayıs 1935’te çıkarılan Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile “Ulusal Egemenlik Bayramı” olarak tanımlandı. Kanunun ilgili maddesinde, "Ulusal Egemenlik Bayramı, 22 Nisan öğleden sonra ve 23 Nisan günü" ifadelerine yer verildi.
1981 tarihli kanunda 20 Nisan 1983’te yapılan değişiklikle bayramın adı “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak güncellendi.
Uluslararası boyuta taşınan bayram
23 Nisan, 1979 yılında ilk kez altı ülkenin katılımıyla uluslararası bir kimlik kazandı. Bu tarihten sonra dünyanın farklı ülkelerinden çocuklar Türkiye’ye gelerek kutlamalara katılmaya başladı. Türkiye, çocuklara bayram armağan eden ve bu bayramı dünya ile paylaşan ilk ülke olma özelliğini taşıyor.
Meclis’in açılışına dair tarihi belge
TBMM arşivlerinde, Meclis’in açılış süreci ve 23 Nisan’ın milli bayram ilan edilmesine ilişkin önemli belgeler yer alıyor.
Arşivde bulunan beyannamede, Büyük Millet Meclisi’nin 23 Nisan Cuma günü Ankara’da açılacağı, açılışın cuma namazı sonrası Kur’an-ı Kerim tilaveti, dualar ve törenlerle gerçekleştirileceği belirtiliyor. Aynı metinde, bu törenlerin ülke genelinde eş zamanlı olarak yapılması gerektiği vurgulanıyor.
Bu beyanname, dönemin Temsil Heyeti Başkanı Mustafa Kemal Paşa tarafından yayımlanarak halkla paylaşıldı.
23 Nisan Kutlamaları
Başkent Ankara’da kutlamalar TBMM’de çelenk sunumu ile başlayacak. Ardından Anıtkabir ziyareti, Birinci Meclis’te tören ve TBMM Genel Kurulu’nda “23 Nisan Özel Oturumu” gerçekleştirilecek. TBMM Başkanlığı makamı temsili olarak çocuklara devredilecek.
Kent genelinde belediyeler tarafından park ve meydanlarda gün boyu etkinlikler düzenlenecek. Çankaya’da kortej yürüyüşleri, bando gösterileri ve çocuk etkinlikleri yapılırken, Kuğulu Park ve Ahlatlıbel’de sahne gösterileri ve atölyeler kurulacak. Günün dikkat çeken etkinliklerinden biri ise Atatürk Sanat Merkezi’nde düzenlenecek “1000 Çocuk Korosu” konseri olacak. Yenimahalle ve Etimesgut’ta da konser ve resmi törenler gerçekleştirilecek.
İstanbul genelinde kutlamalar parklar, meydanlar ve kültür alanlarına yayılacak. Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu’nda çocuk korosu ve uluslararası halk dansları gösterileri sahnelenecek. Kemerburgaz Kent Ormanı’nda doğa içinde atölyeler ve etkinlikler düzenlenecek.
İBB Şehir Tiyatroları çocuk oyunlarını ücretsiz sahnelerken, Miniatürk 23-26 Nisan tarihleri arasında ücretsiz ziyaret edilebilecek. İlçelerde ise kortej yürüyüşleri, çocuk şenlikleri, konserler ve atölyeler düzenlenecek. Kadıköy, Üsküdar, Tuzla, Beylikdüzü ve diğer birçok ilçede gün boyu etkinlikler yapılacak.
İzmir’de kutlamalar Cumhuriyet Meydanı’ndaki resmi törenle zirveye ulaşacak. Kent genelinde kortejler, halk dansları gösterileri, çocuk şenlikleri ve konserler düzenlenecek. Kültürpark’ta gün boyu sürecek etkinlikler konserle tamamlanacak.
Bornova, Buca ve Selçuk gibi ilçelerde uçurtma şenlikleri, kortej yürüyüşleri ve sahne gösterileri yapılacak. Manisa’da Mesir Festivali ile birleşen kutlamalar, Denizli ve Muğla’da ise çocuk şenlikleri ve atölyelerle devam edecek.
