Mısır'da doğal gaz kesintisi yüzde 33'e çıktı: Gübre üretiminde kriz

Mısır'da artan enerji ithalat maliyetleri, ülkenin en önemli ihracat sektörlerinden gübre üretimini baskı altına aldı. Hükümetin kasım başında uygulamaya koyduğu doğal gaz kısıtlamaları daha da genişletilirken ülkenin büyük azotlu gübre üreticilerinden MOPCO'ya verilen gaz miktarındaki kesinti yüzde 33'e yükseldi. Karar, küresel gübre fiyatlarının yüksek seyrettiği bir dönemde üretim kapasitesi ve ihracat gelirlerine ilişkin endişeleri artırdı.

Doğal gaz kesintisi yüzde 20'den yüzde 33'e yükseldi

Mısır Gübre Üretim Şirketi (MOPCO), 8 Kasım Pazar günü Mısır Borsası'na yaptığı bildirimde, tesislerine sağlanan doğal gaz miktarının yüzde 33 azaltılacağı yönünde bilgilendirildiğini açıkladı.

Şirketin gaz tedarikindeki kesinti, 1 Kasım'da uygulamaya konulan yüzde 20 seviyesinden 13 puan artırılmış oldu.

MOPCO, üretim ve işletme faaliyetlerinin mevcut doğal gaz miktarına göre düzenlendiğini ve faaliyetlerin sürdürüldüğünü bildirdi. Ancak yeni kısıtlamanın üretim miktarını ne ölçüde etkileyeceğine ilişkin sayısal bir tahmin paylaşılmadı.

Ülkedeki diğer büyük gübre üreticilerinden Abu Qir Fertilizers ve KIMA da ay başındaki yüzde 20'lik kesintiyi doğrulamıştı. Bununla birlikte yüzde 33'lük yeni oranı borsa bildirimiyle kesinleştiren şirket MOPCO oldu.

LNG ithalatındaki maliyet artışı sanayiyi vuruyor

Mısır'ın doğal gaz arzındaki sıkışıklığın temelinde, yerli üretimdeki gerileme ve ithal sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) pahalanması bulunuyor.

Orta Doğu'daki savaşın enerji piyasaları üzerinde yarattığı baskı, LNG fiyatlarını yükseltirken ithalata giderek daha fazla bağımlı hale gelen Mısır'ın enerji faturasını ağırlaştırdı.

Asya LNG piyasasında referans kabul edilen fiyatlar, eylül sonunda milyon İngiliz ısı birimi başına yaklaşık 25 dolarken ekim sonunda 34 doların üzerine çıktı. Bu yükseliş, spot piyasadan yapılan alımların maliyetini önemli ölçüde artırdı.

Mısır yönetimi, ithalat faturasını sınırlamak amacıyla doğal gazın sanayiye tahsis edilen bölümünde kısıtlamaya gidiyor. Elektrik üretiminin öncelikli tutulması, doğal gazı yoğun biçimde kullanan gübre ve petrokimya tesislerini daha fazla etkiliyor.

Gübre üretiminde 2 milyon tonluk kapasite risk altında

Kesintiden etkilenen MOPCO, Mısır'ın Dimyat kentindeki serbest bölgede faaliyet gösteriyor. Üç üretim tesisinden oluşan şirketin yıllık üre gübresi üretim kapasitesi yaklaşık 2 milyon ton düzeyinde bulunuyor.

Doğal gaz, azotlu gübre üretiminde yalnızca enerji kaynağı olarak kullanılmıyor. Aynı zamanda amonyak üretiminin temel ham maddesini oluşturuyor. Amonyak ise üre gübresinin üretim sürecinde kullanılıyor.

Bu nedenle doğal gaz miktarının azaltılması, yalnızca elektrik veya ısı maliyetlerini yükseltmekle sınırlı kalmıyor. Üretim sürecinde kullanılabilecek ham madde miktarını da doğrudan etkiliyor.

Bununla birlikte gaz tedarikindeki yüzde 33'lük kesinti, gübre üretiminin de aynı oranda azalacağı anlamına gelmiyor. Gerçek üretim kaybı tesislerin çalışma koşullarına, stok yönetimine ve alternatif tedarik imkânlarına bağlı olacak.

MOPCO'nun faaliyetlerini sürdürdüğünü açıklaması, henüz üretimin tamamen durduğu yönünde bir gelişme bulunmadığını gösteriyor.

Mısır'ın 2,53 milyar dolarlık gübre ihracatı baskı altında

Doğal gaz kısıtlamalarının ekonomik etkisi, Mısır'ın ihracat gelirleri açısından da önem taşıyor.

Ülkenin gübre ihracatı 2026'nın ilk dokuz ayında 2,53 milyar dolara ulaştı. Kimyasal ürünler ve gübreleri kapsayan daha geniş ihracat grubunun değeri ise 9,54 milyar dolar oldu.

Mısır'ın yıllık üre üretim kapasitesi yaklaşık 6,5 milyon ton, iç tüketimi ise 2,9 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Bu kapasite ve tüketim düzeyi, normal koşullarda dış pazarlara önemli miktarda ürün sunulmasına imkân sağlıyor.

Kasım teslimatlı granül üre gübresinin ihracat fiyatı ton başına yaklaşık 535 dolara ulaşırken fiyatların eylül ayına göre yüzde 17 yükseldiği belirtiliyor.

Yüksek uluslararası fiyatlar normal koşullarda gübre üreticilerinin ihracat gelirlerini destekleyebilir. Ancak doğal gaz kısıtlamaları üretimi azaltırsa şirketler yüksek fiyatlardan yararlanabilecekleri dönemde satış hacmi kaybıyla karşı karşıya kalabilir.

Gaz kısıtlamaları diğer sektörlere de yayılabilir

Mısır'ın enerji arzındaki sorunlar gübre sanayisiyle sınırlı kalmayabilir. Metanol üreticileri de doğal gaz tahsisindeki kısıtlamalardan etkilenirken demir-çelik sektörüne yönelik yeni kesinti bildirimleri gündeme geldi.

Ülkenin büyük çelik üreticilerinden Ezz Steel'e doğal gaz tedarikinin yüzde 30 azaltılacağı yönünde bildirim yapıldığı ileri sürüldü. Ancak bu oran henüz şirketin resmî açıklamasıyla doğrulanmadı.

Gübre, petrokimya ve demir-çelik sektörleri doğal gazı farklı amaçlarla kullanıyor. Bu nedenle tedarik kısıtlamalarının üretim üzerindeki etkileri de sektörden sektöre değişebiliyor.

Özellikle azotlu gübre üretiminde doğal gazın temel ham madde olması, bu sektörü fiziksel tedarik kesintilerine karşı daha kırılgan hale getiriyor.