Trump'ın 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesine Kongre engeli

ABD Başkanı Donald Trump'ın 2027 mali yılı için hazırladığı 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesinin Kongre'den geçme ihtimali, 3 Kasım ara seçimlerinin ardından önemli ölçüde zayıfladı. Temsilciler Meclisi ve Senato'da çoğunluğu kazanan Demokratlar, savunma harcamalarında yüzde 44'lük artış öngören plana karşı çıkarken özellikle İran savaşına ayrılacak kaynakların sınırlandırılmasını istiyor. Cumhuriyetçilerin ise yeni Kongre ocak ayında göreve başlamadan önce bütçeyi yasalaştırmak için yeterli desteği bulması zor görünüyor.

Demokratlar 1 trilyon dolar sınırını savunuyor

Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesinin başkanlığını üstlenmesi beklenen Demokrat Adam Smith, seçimlerin ardından yaptığı açıklamada savunma harcamaları için daha gerçekçi ve sürdürülebilir bir yaklaşım çağrısında bulundu. Smith, bütçenin 1 trilyon doları aşmaması ve temel kamu hizmetlerinde ağır kesintiler pahasına finanse edilmemesi gerektiğini savundu.

Demokratların bütçe görüşmelerinde yaklaşık 1 trilyon dolarlık bir büyüklüğü kabul edebileceği belirtiliyor. Ancak bu tutar henüz üzerinde uzlaşılmış resmî bir teklif değil. Trump yönetiminin talebiyle Demokratların savunduğu seviye arasındaki fark, savunma harcamalarının kapsamı konusunda ciddi bir siyasi mücadeleye işaret ediyor.

350 milyar dolarlık ek kaynak tehlikede

Beyaz Saray'ın nisan ayında açıkladığı 2027 bütçe teklifi, yaklaşık 1,15 trilyon dolarlık olağan savunma harcamalarına ilave olarak 350 milyar dolarlık zorunlu kaynak öngörüyor. Böylece toplam savunma bütçesi 1,5 trilyon dolara ulaşıyor. Yönetim, bu kaynakla mühimmat üretimini artırmayı, askeri sanayiyi genişletmeyi ve yeni savunma teknolojilerini finanse etmeyi hedefliyor.

Planın en tartışmalı bölümlerinden biri olan 350 milyar dolarlık ek finansmanın, bütçe uzlaştırma yöntemiyle geçirilmesi düşünülüyordu. Ancak Cumhuriyetçilerin kendi aralarında da ortak bir yol belirleyememesi ve seçimlerde çoğunluğu kaybetmesi bu seçeneği zorlaştırdı. Yeni Kongre göreve başladıktan sonra aynı yöntemin kullanılması daha da güçleşebilir.

İran savaşı bütçe mücadelesini büyüttü

Savunma bütçesine yönelik muhalefetin merkezinde ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü askeri operasyonlar bulunuyor. Demokratlar, Kongre'nin açık yetkisi olmadan başlatıldığını savundukları savaşın yeni bütçe kaynaklarıyla sürdürülmesine karşı çıkıyor. Parti içindeki bazı isimler, savaşın finansmanını sınırlamayı yeni dönemin öncelikleri arasında gösteriyor.

Trump yönetimi ise artan askeri harcamaların ordunun hazırlık seviyesini korumak, tüketilen mühimmat stoklarını yenilemek ve savunma sanayisinin üretim kapasitesini büyütmek için gerekli olduğunu savunuyor. Bu görüş ayrılığı, normal koşullarda iki partinin desteğiyle ilerleyen savunma düzenlemelerindeki uzlaşmayı da zayıflatmış durumda.

Savunma şirketlerinin siparişleri etkilenebilir

Bütçenin istenen büyüklükte kabul edilmemesi, ABD savunma sanayisinde yeni siparişlerin kapsamını ve büyük projelerin takvimini etkileyebilir. Özellikle füze savunma sistemleri, savaş gemileri, insansız hava araçları ve mühimmat üretimine yönelik yatırımlar Kongre'deki mücadelenin sonuçlarına bağlı olacak.

Trump yönetiminin öncelikleri arasında yer alan Golden Dome füze savunma sistemi de bütçe belirsizliğinden etkilenebilecek projelerden biri. Bununla birlikte harcamaların azaltılması bütün savunma programlarının durdurulacağı anlamına gelmiyor. Nihai etki, Kongre'nin hangi projeleri öncelikli kabul edeceğine ve ek kaynakların ne ölçüde onaylanacağına bağlı olacak.

Kritik tarih 11 Aralık

ABD'de 2027 mali yılı 1 Ekim'de başlamasına rağmen savunma harcamalarına ilişkin tam yıllık ödenek düzenlemeleri henüz tamamlanmadı. Federal yönetimin mevcut geçici finansman düzenlemesi 11 Aralık'ta sona eriyor. Bu tarih, Kongre'nin yeni bir geçici kaynak düzenlemesi üzerinde anlaşması veya daha kapsamlı bir bütçe uzlaşmasına varması açısından önem taşıyor.

Demokratlar arasında uzun vadeli bütçenin ocak ayında göreve başlayacak yeni Kongre'ye bırakılmasını savunanlar da bulunuyor. Böyle bir durumda Trump'ın 1,5 trilyon dolarlık talebi daha güçlü Demokrat denetimine tabi olacak. Ancak bütçe henüz resmen reddedilmiş değil; nihai harcama seviyesi Kongre'deki görüşmelerin ardından belli olacak.