Avrupa'da zeytinyağı alarmı! Böyle giderse...
Avrupa Sayıştayı’nın yayımladığı yeni rapor, Avrupa Birliği’nin zeytinyağı kontrol sisteminde önemli eksikler bulunduğunu ortaya koydu. Denetçiler, bazı uygunluk kontrollerinin yetersiz kaldığını, risk bazlı denetimlerde boşluklar olduğunu ve bunun ürünün kalitesi, güvenliği ve izlenebilirliği açısından risk yaratabileceğini belirtti.
Avrupa Birliği, zeytinyağında küresel lider konumda bulunuyor. Ancak Avrupa Sayıştayı’nın (ECA) raporu, mevcut denetim çerçevesinin tüm üye ülkelerde aynı etkinlikle uygulanmadığını ve bazı alanlarda sistemin zayıf noktalar taşıdığını vurguluyor. Bu durumun, hem tüketici güvenini hem de Avrupa zeytinyağının uluslararası itibarını etkileyebileceği ifade ediliyor.
Dünya zeytinyağı üretiminin yüzde 61’i
Rapora göre AB, dünya zeytinyağı üretiminin yüzde 61’ini, ihracatın yüzde 65’ini ve tüketimin yüzde 45’ini gerçekleştiriyor. Buna karşın Birlik, kendi yıllık üretiminin yaklaşık yüzde 9’una denk gelen miktarda zeytinyağı ithalatı da yapıyor. Bu tablo, iç piyasada denetim ve izlenebilirliğin önemini daha da artırıyor.
Sistemsel açıklar tespit edildi
Zeytinyağı, AB içinde etiketleme, kategori doğrulama ve pestisit testleri gibi alanlarda sıkı biçimde denetlenmesi gereken bir ürün olarak tanımlanıyor. Ancak denetçiler, bazı uygunluk kontrollerinin yeterli olmadığını ve piyasanın bazı bölümlerinin risk bazlı denetimlere dahil edilmediğini saptadı. Bu tür eksikliklerin “sistemsel kırılganlık” yarattığı ve kaliteyi zedeleyebileceği belirtiliyor.
Ülkeler arasında farklılıklar var
ECA, zeytinyağının izlenebilirliğinde üye ülkeler arasında farklılıklar bulunduğunu kaydetti. İspanya ve İtalya gibi ülkelerin zeytinin menşeinden nihai ürüne kadar tedarik zincirini takip etmek için elektronik kayıt sistemleri kullandığı aktarıldı. Ancak tüm ülkelerde aynı düzeyde izleme ve denetim olmadığı vurgulandı.
Pestisit kontrolleri iyi
Rapora göre AB içinde üretilen zeytinyağında pestisit kalıntı kontrolleri genel olarak etkili yürütülüyor. Denetimde ayrıca karışım kuralları ve izlenebilirliğe ilişkin bazı düzenlemelerin yeterince net olmaması nedeniyle ülkeler arasında farklı uygulamaların ortaya çıktığına dikkat çekildi.
Zeytinyağının birden fazla AB ülkesinden veya AB dışı kaynaklardan gelmesi halinde sınır ötesi izlenebilirliğin zorlaştığı belirtildi. Özellikle farklı hasat yıllarının ya da farklı kategorilerin karıştırılmasına ilişkin yasal şartların yeterince ayrıntılı olmaması, kontrol sürecinde belirsizlik yaratıyor.
Denetim çalışması 2018-2023 dönemini kapsarken; Belçika, Yunanistan, İtalya ve İspanya incelendi. Bu ülkelerden İspanya, İtalya ve Yunanistan’ın toplamda AB üretiminin yaklaşık yüzde 91’ini oluşturduğu ifade edildi.
Zeytin sektörünü karıştıran vergi düzenlemesiEkonomi
Komşudan 'koruma' hamlesi: Zeytin, peynir, safran, rakı, şarapEkonomi