Liste daraldı, yerlilik şartı dengeleri değiştirdi

Türkiye’de otomotiv sektörü, özellikle iç pazarda yüksek vergi yükü ve kur etkisiyle birlikte zor bir dönem daha geçiri­yor. Geçen yıl rekor kıran pazarın bu yıl aynı seviyeye ulaşmamasını bekleyen sektör temsilcileri, sava­şın etkisinin hissedilmeye başlan­dığını dile getirirken, diğer tarafta da yatırımcıların vites düşürdüğü­nü aktarıyor. Özellikle Özel Tüke­tim Vergisi (ÖTV) muafiyetine yö­nelik yapılan düzenleme ile birlik­te pazarın ilk 3 ayının oldukça zayıf geçtiği görülürken, sektör temsil­cileri kapsamın genişletilmesini bekliyor. ÖTV muafiyetine yönelik yapılan son düzenleme ile birlikte ortopedik engel oranı yüzde 40 ve üzeri olan vatandaşlar da araç alı­mında vergi avantajından yarar­lanabilir hale geldi. Bu değişiklik, sistemin erişilebilirliğini artıran önemli bir adım olarak öne çıkı­yor. Daha önce daha sınırlı bir gru­ba hitap eden muafiyet, artık daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşma potansiyeline sahip. Fakat sektör temsilcileri etkinin sınırlı olacağı­nı söylüyor. Listenin daralmasıyla birlikte pazara bulunacak etkinin sınırlı olacağı da kaydediliyor.

En çok Çinliler etkilendi

Yapılan değişiklik, ÖTV muaf modeller üzerinde ciddi bir daral­mayı getirdi. Düzenlemeye ekle­nen yüzde 40 yerlilik şartı, ithal mo­delleri tamamen devre dışı bırak­tı. Muaf pazar böylece Türkiye’de üretim yapan markalardan oluş­maya başladı. Bu süreçte birçok it­hal markanın ÖTV muaf pazarın­daki satışları düştü. Toplam pazar paylarında da gerileme gerçekleşti. Bundan en çok etkilenenler ise Çin­li üreticiler oldu. Kayıplar ilk çey­rekte yüzde 10’a ulaştı.

Listede 10 model var

ÖTV muafiyeti kapsamında alı­nabilecek araç listesi de üretime gö­re belli. 8 modelin yer aldığı listede, Türkiye’de üretimi yapılan ve yerli­lik oranı şartını karşılayan model­ler öne çıkıyor. Bu kapsamda öne çı­kan araçlar arasında TOGG T10X ve TOGG T10F gibi yerli elektrik­li modeller dikkat çekerken, iç­ten yanmalı ve hibrit seçenekler­de ise Renault Clio, Renault Mega­ne, Hyundai i20, Hyundai Bayon, Toyota Corolla, Toyota C-HR, Fi­at Egea ve Renault Duster listeye giren modeller arasında yer alıyor. Bu tablo, özellikle B ve C segmen­tinde yoğunlaşan, fiyat erişilebilir­liği görece daha yüksek araçların öne çıktığını gösterirken, 10 yıl ye­ni muaf araç alamama kuralı daha dayanıklı modellere talebi artırıyor.

“Etkisi sınırlı olur, model kapsamı dar”

Yeni muafiyet kapsamı hakkında DÜNYA’ya özel açıklamalarda bulunan Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış A.Ş. CEO'su Ali Haydar Bozkurt, Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle birlikte ortopedik engel oranı yüzde 40'ın üzerinde olan kişilerin ÖTV muafiyetinden yararlanarak araç almasının önü açıldığını söyledi. Yapılan son düzenlemeyle birlikte bu etkinin değerlendirildiğini aktaran Bozkurt, “Bunun sınırlı bir etki yaratacağını söylemek gerekir. Çünkü burada zaten belirli marka ve modeller bu kapsama giriyor. Dolayısıyla toplam pazarı yukarı taşıyacak bir etkiden ziyade, daha çok belirli bir müşteri kitlesine hitap eden bir etkiden söz edebiliriz” dedi. Mevcut durumda asıl etkinin perakende müşterisinin alım gücü olduğunu belirten Bozkurt şöyle devam etti: “Savaşın getirdiği belirsizlik de etkili. Elbette bu dönemde ÖTV muafiyetinden yararlanan bir müşteri kitlesi var ve bu talebi net şekilde görüyoruz. Özellikle yerli üretim şartıyla birlikte Toyota’nın Türkiye’de üretilen Toyota C-HR Hybrid ve Corolla Sedan modelleri bu kapsamda öne çıkıyor. Yılın başında kampanyalarla birlikte hızlı bir satış ivmesi yakaladık ve stokların hızla tükendiğini gözlemliyoruz. Ancak bu etkinin toplam pazar üzerinde sınırlı kalacağını, asıl belirleyicinin yine ekonomik beklentiler olacağını söyleyebiliriz. Öte yandan düzenlemede yer alan 10 yıl satamama şartı da önemli bir unsur.”

Limit 2,8 milyon TL

Yeni düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri ise araçların 5 yıl boyunca satılamaması ve 10 yıl boyunca da yeni ÖTV muaf model alınamayacak olması. Bu kural, kısa vadeli al-sat uygulamalarını ortadan kaldırırken, kullanıcıları daha uzun vadeli düşünmeye zorluyor. Bu durum, satın alma kararında dayanıklılık, güvenilirlik ve garanti süresi gibi kriterleri daha da önemli hale getiriyor. Uzun garanti sunan markalar bu noktada rekabette öne çıkma şansı yakalıyor. 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli engelli araç alımında ÖTV muafiyet limiti yüzde 25,49 artışla 2 milyon 873 bin 972 liraya yükseldi. Bu limit, ÖTV ve KDV dahil fiyat olarak belirlendi. Satılacak araçlarda da en az yüzde 40 yerlilik oranı şartı konuldu. Böylece yüzde 90 ve üzeri engellilik oranına sahip bireyler veya ortopedik engel raporu bulunanlar 10 yılda bir bu haktan yararlanabilecek hale geldi.

Muafiyetli en düşük fiyat 800 bin liradan başlıyor

ÖTV muafiyetli araç fiyatlarında vergi yüksekliğinden dolayı içten yanmalı araçlar oldukça avantajlı hale geliyor. Elektrikli tarafta zaten ÖTV yüzde 25 seviyesinde olduğu için indirim oranı içten yanmalı versiyonlara göre çok da yüksek olmuyor. En ucuzlar listesinin başında uzun yıllardır Türkiye’de üretilen Fiat Egea geliyor. Baz donanımla Fiat Egea Sedan 1 milyon 429 bin liralık bir etiket taşıyor. Bunu ÖTV muaf sistemle birlikte satın aldığınızda bu fiyat yaklaşık 809 bin lira seviyesine kadar düşüyor. İkinci en uygun model ise yine İzmit tesislerinde üretilen Hyundai i20. Modelin baz versiyonu 1 milyon 425 bin liralık bir etiket taşıyor. Muaf tarafta ise aracın yaklaşık fiyatı 838 bin lira. Renault Clio 1 milyon 795 bin liralık etiketten 1 milyon lira seviyesine kadar düşerken, aynı durumu Hyundai Bayon da paylaşıyor. Toyota Corolla Sedan ise 1 milyon 894 bin liralık etiket karşısında 1 milyon lira seviyesinde. TOGG ise elektrikli modellere uygulanan yüzde 25’lik vergi kapsamında yaklaşık 1 milyon 869 bin liralık bir etiket taşırken, ÖTV muaf sistemle aracın fiyatı 1.4 milyon lira seviyelerine kadar düşüyor.