Milyonların gözü Kuzey İtalya’da

1956’da Cortina d'Ampez­zo ilk kez Kış Olimpiyat­ları’na ev sahipliği yaptı­ğında bambaşka bir ortam söz konusuydu. 32 ülkeden spor­cular sadece 24 farklı yarışma­da mücadele etmişti. Oyun­lar da yalnızca 11 gün sürmüş­tü ve canlı TV yayını yoktu. 70 yıl sonra Cortina yine evsahi­bi ama bu kez Kuzey İtalya’da 19 gün boyunca tam 93 ülkeden 2892 sporcu kozlarını paylaşa­cak. Ekran başında da 2 milyar­dan fazla kişinin izlemesi bek­leniyor.

Bu kez evsahibinin isminde­ki farklılığı da görmüş olmalısı­nız: Milano Cortina 2026 aynı zamanda yeni Olimpik mode­lin devamını izleyeceğimiz anlamına geliyor: Bölgesel ya da paylaşımlı evsahip­liği. Adından anlaşılacağı gibi bu Olimpiyatlar’da Kuzey İtalya’da Lom­bardiya bölgesinin en önemli şeh­ri Milano ka­dar Cortina gi­bi komşu böl­gelerdeki kayak merkezleri de ev sahibi. Hatta Mila­no ile Cortina arasındaki mesa­fe 400 kilometre! Milano’nun en yüksek noktası deniz seviye­sinden sadece 122 metre yük­seklikte. Bu nedenle, buz hokeyi de dahil olmak üzere paten et­kinlikleri Milano'da yapılacak. Diğer yarışların çoğu ise İtalyan Alpleri'ndeki çeşitli kasabalar­da düzenlenecek.

Uluslararası Olimpiyat Ko­mitesi (IOC), son dönemde bu yeni modeli seçmesinin sebe­bi Kış Olimpiyatları’na evsahi­bi bulmada çektiği zorluk oldu. Geçen 10 yılda başta Avrupa’da­ki­ler olmak üzere birçok aday şehir bilhassa yüksek maliyetler sebebiyle evsahipliğinden vazgeçti. IOC de ev sahipliğinin bir şehirden ziyade bölgeye verilmesine olanak sağ­ladı. İlk örneği dört yıl önce Pekin 2022’de gör­dük. Şimdi Milano-Corti­na bunu sürdürüyor. Dört yıl sonra da Fransız Alpleri tasdik­leyecek.

Asıl yatırım tesislere

Şimdi gelelim maliyetlere: S&P Global, geçen hafta yayın­lanan raporunda Milano Cor­tina 2026’nın İtalya’ya toplam maliyetinin tahmini 5,7 milyar ila 5,9 milyar euro arasında ola­cağını öngörüyor. Ancak bunun 2,7 milyar euroluk kısmı bölge­deki demiryolu ve karayolunun yenilenmesi gibi altyapı yatı­rımlarıyla ilgili.

Nihai organizasyon bütçesi­nin 1,7 milyar euro olması plan­lanmıştı. Ama The Oxford Oly­mpics Study gibi araştırmalar bu bütçenin 2,6 milyar dolara çıkacağını tahmin ediyor. Bu­nun da 1,4 milyarlık kısmı Olim­pik tesislerin inşasına ve ye­nilenmesine ayrıldı. Mesela Cortina'daki Olimpiyat spor­cu köyü 40 milyon euro, Mila­no'daki Olimpiyat köyü ise 140 milyon euro maliyetle inşa edil­di. Yine Milano’da buz hokeyi maçları için sıfırdan yapılan ve gecikmeli tamamlanan Santa Giulia Arena’nın tahmini inşa­at maliyetiyse 250 milyon euro. S&P Global’a göre önceki oyun­larla karşılaştırıldığında, Mila­no-Cortina, Soçi ve Pekin'deki oyunlardan daha az ancak son 20 yılda düzenlenen diğer kış oyunlarından daha fazla mali­yetli olacak.

Gelir tarafındaysa IOC, yayın hakları ve uluslararası spon­sorluk programlarından Mila­no-Cortina için 925 milyon do­lar vereceğini açıklamıştı. Bu rakam, 2022 Pekin Olimpiyat­ları için verdiği 880 milyon do­lardan fazla. Buna ilave olarak Milano ve Cortina'ya Olimpi­yatlar için 2 milyondan fazla zi­yaretçinin gelmesi bekleniyor. 1,2 milyon adedi satılan biletle­rin gelirleri de IOC ile organi­zasyon komitesi arasında pay­laşılacak.

Bunun yanı sıra Kış Olimpi­yatları’nın orta ve uzun vade­li etkileri de var: Banca Ifis’in aralık ayında yayınladığı araş­tırmaya göre Milano-Cortina 2026 Olimpiyat Oyunlarının, turistlerin etkinlik sırasında ve sonrasında harcamaları ile kül­türel miras yoluyla yaklaşık 5,3 milyar euro değerinde gelir ya­ratması bekleniyor.

Para ödülü yerine sponsorlar

Elbette takım sporları ile tenis, motor sporları, golf gibi dallardaki sporcularla kıyaslayınca kış sporlarının yıldız isimleri bir parça geri planda kalıyor. Bu durum en çok kazananlar listelerine de yansıyor. Mesela Sportico’nun en fazla kazanan 100 sporcu listesinde hiçbir kış sporcusu yok. NHL buz hokeyi liginin oyuncuları bile listede yer almıyor. Bunun en büyük sebebi buz hokeyi hariç kış sporlarının erişiminin ve para ödüllerinin düşük kalması.

Dünya Kayak Federasyonu FIS’in para ödüllerine bakınca bu durumu daha iyi görmek mümkün. Bu sezonun dünya kupası yarışlarında 12 birinciliği bulunan Sloven Domen Prevc’in şu ana kadar hak kazandığı meblağ yaklaşık 400 bin euro. Alp disiplininde erkekler genel klasman lideri İsviçreli Marco Odermatt’ın toplam ödülü 657 bin euro, kadınlar lideri Amerikalı Mikaela Shiffrin’inkiyse 490 bin euro.

Bununla beraber Forbes’un en çok kazanan kadın sporcular listesinde Çinli snowbordcu Eileen Gu ve Amerikalı kayakçı Lindsey Vonn’u görüyoruz. Bu iki büyük yıldızın listeye girmelerinin sebebiyse pistte değil, pist dışında elde ettikleri gelirler. Mesela ABD doğumlu Gu’nun yarışlardan kazandığı para ödülü sadece 100 bin dolar. Buna karşılık hem Çin hem de ABD pazarında milyonlara hitap eden bir yıldız olarak Red Bull, Porsche, IWC Schaffhausen ve TCL electronics gibi sponsorlardan yılda yaklaşık 23 milyon dolar kazanıyor. Beş yıllık emeklilikten sonra pistlere geri dönen Amerikalı efsane Vonn’un 8,2 milyon dolarlık gelirinin 8 milyonu Land Rover, Rolex’in aralarında bulunduğu onlarca sponsordan geliyor.