Tercih döneminde puan kadar hedefler de önemli

Hüseyin VATANSEVER

Yükseköğrenime doğru atı­lan ilk adımda adaylar, yo­ğun bir çalışma dönemini geride bıraktı ve ardından sınav salonlarında eğitim hayatlarının yanı sıra kariyer yolculuklarının ilerleyişini belirleyecek sorula­rı dikkat ve özenle cevapladı. Ar­tık; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından 2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (2026-YKS) sonuçlarının açıklan­masıyla adayları üniversite tercih heyecanı sardı. Bir başka ifadeyle eldeki sonuçların ışığında her bir aday kendi geleceği için en doğru seçimi yapmaya çalışacak.

ÖSYM tarafından 20-21 Haziran tarihlerinde gerçekleştirilen 2026- YKS sonuçları açıklanmasını takip eden süreçte 2026-YKS için tercih işlemleri, 29 Temmuz-10 Ağustos tarihleri arasında gerçekleştiri­lecek. ÖSYM’nin açıkladığı 2026- YKS sonuçlarına ilişkin sayısal ve­rilere göre Temel Yeterlilik Testi’ne (TYT) başvuran 2 milyon 425 bin 627 adaydan 2 milyon 225 bin 76’sı sınava katılırken, 170 bin 551 aday sınava girmedi. Ayrıca, Alan Yeter­lilik Testlerine (AYT) başvuran 1 milyon 627 bin 970 adaydan 154 bin 857’si, Yabancı Dil Testine (YDT) başvuran 203 bin 640 adaydan 60 bin 370’i sınava katılmadı. Katılan adaylardan, TYT oturumunda 246, AYT’de 49, YDT’de 6 olmak üzere 301 adayın sınavı geçersiz sayıldı.

Kadın adayların sınava katılım oranları daha yüksek oldu

TYT’ye başvuranlar arasında er­kek adayların sınava katılım oranı yüzde 91,48’iken, kadın adaylarda bu oran yüzde 94,21 oldu. Aynı şekil­de AYT’ye başvuran erkek adayların yüzde 88,09’u katılım gösterirken, kadın adaylar yüzde 92,33 oranında sınava daha yoğun katılım gösterdi. YDT’de ise erkekler adaylarda sına­va katılım oranı yüzde 63,81’de ka­lırken, kadın adaylarda ise bu oran yüzde 74,99'u buldu. Tüm testlerde kadın adayların erkek adaylara gö­re sınava katılım oranlarının daha yüksek olduğu görüldü.

Yapay zekadan yardım alınabilir ama tercihleri kendiniz yapın

Tercih sürecinde adayların eği­tim görecekleri üniversite ve bölü­mü seçerken, ilgi duydukları alan­ların yanı sıra kendi yeteneklerini dikkate almaları tavsiye ediliyor. Ayrıca adayların tercih edecek­leri alanları iyi araştırmaları, ÖS­YM’nin yayımladığı 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzundaki bö­lümlere ilişkin bilgileri dikkatlice okumaları ve profesyonel destek al­maları da başlıca tavsiyeler arasın­da yer alıyor. Sınav sonucu elde edi­len puanlar ile bölümlerin öğrenci kabul ettiği puanların yıllara göre değişkenlik gösterebiliyor olması nedenle YKS tercihinde sıralama­nın dikkate alınması daha sağlıklı sonuç veriyor. Tercih listesini oluş­tururken genellikle güvenilir, ada­ya öngörü sunan en tutarlı veri, sı­ralamalar oluyor. Son 4 yılın yer­leştirme sonuçları Yüksek Öğretim Kurumu’nun YÖK Atlas isimli veri tabanında yayınlanıyor. Hangi üni­versitenin, hangi bölümünün han­gi sıralamayla kontenjanlarını dol­durduğu bu ekranlarda görülüyor. Adaylara puana göre liste yapılması yerine, isabetli karar vermeyi sağ­layan en doğru veri olarak ‘başarı sı­ralaması’ndan yararlanılması öne­riliyor. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü de adaylara ter­cihlerini yaparken rehberlik etme­si amacıyla hazırladığı YKS Tercih Süreci Öğrenci ve Veli Bilgilendir­me Kılavuzu da bu süreçte yayım­landı. Tercih sürecinin yalnızca pu­an ve başarı sıralamasına göre şe­killendirilmemesi gerektiği ifade edilen kılavuzda, öğrencilerin ilgi alanları, yetenekleri, kişisel hedef­leri ve yaşam beklentileri doğrul­tusunda bilinçli tercihler yapmala­rına katkı sunacak kapsamlı bilgi­ler ve öneriler yer alıyor. Adayların bilgi alabileceği bu kılavuzda ayrıca üniversite ve bölüm tercihi yapılır­ken yalnızca başarı sırası ve puanın değil, akademik kadro, eğitim içe­riği, uluslararası olanaklar, staj im­kânları, burs seçenekleri, kampüs yaşamı, mezuniyet sonrası kariyer fırsatları ile üniversitelerin genel ve özel koşullarının da birlikte de­ğerlendirilmesi gerektiği de vur­gulanıyor. Kılavuzda, tercih döne­minde yapay zeka araçlarının bilgi edinme ve seçenekleri karşılaştır­ma amacıyla kullanılabileceği ifa­de ediliyor. Ancak kılavuz, adayları tercihlerini belirlerken sadece ya­pay zeka araçlarına bağlı kalmama­ları yönünde uyarıyor.

Adaylar üniversiteden çok kim olmak istediğine odaklanmalı

Tercih edilen her okulun ya da bölümün adayın gelecek planlarıy­la örtüşmesi, tercih döneminin en stratejik yönünü oluşturuyor. Yük­seköğretimin bir eğitim süresinden ibaret olmadığı göz önüne alındı­ğında adayların gelecekte çalışma­yı arzuladığı alanlar, sahip olmak istediği yaşam tarzı ve topluma kat­kı sunacağını düşündüğü becerile­rini geliştirebileceği yerler de seçi­mini belirliyor. Bu nedenle tercih sürecinde bir üniversitenin pres­tijini sorgulamak yerine, adayların kendilerine odaklanması ve eği­tim hayatı sonunda kendisini ge­liştirerek kazanacağı donanımla­ra karar vermekle ilk adımı atması gerekiyor. Kendi gelişimine uygun olmayan bir bölümde okumak, ki­şinin kendine yabancılaşmasına ve profesyonel iş yaşamı boyunca ge­rekecek olan heyecanı yitirmesine neden olabilir. Tercih dönemi yal­nızca bir “okul seçimi” olarak değil, kariyer olasılıklarına açılan kapıyı seçmek olarak görülmeli.

Bu yıl 16 program ilk kez öğrenci kabul edecek

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından yapılan açıklamaya göre 2026-2027 eğitim-öğretim yılında 7’si lisans, 9’u ön lisans olmak üzere 16 yeni program ilk kez öğrenci kabul edecek. Geleceğin mesleklerine yönelik bölümler arasında yapay zeka mühendisliği, siber güvenlik, yapay zeka, büyük veri analistliği, dijital dönüşüm elektroniği, imalat yürütme sistemleri operatörlüğü, elektronik ve otomasyon, iklimlendirme ve soğutma teknolojisi gibi programlar öne çıkıyor. Bu yıl da tarih ve yapay zeka, felsefe ve yapay zeka, biyoteknoloji ve genetik, dijital oyun teknolojileri, mobil güvenlik teknolojileri dahil 16 yeni program daha tercih kılavuzuna eklendi. Son üç yıl içinde yapay zeka, tarımda ve sağlıkta dijitalleşme, yeşil dönüşüm ve sektörlerin ihtiyaçları doğrultusunda 70'e yakın yeni program açılırken, yapay zekayla ilişkili programların sayısı ise dikkati çekici şekilde 171 üniversitede 785’e ulaştı.