Enerji krizi tarımı vuruyor: Maliyetler zincirleme artıyor

BURSA/GAZİANTEP-DÜNYA

Orta Doğu’da son haftalar­da tırmanan savaşın kü­resel piyasalarda yarattı­ğı sarsıntı, Türkiye gibi enerji ve tarımsal girdilerde dışa bağım­lı ekonomiler açısından riskleri artırıyor. Petrol fiyatlarının hızla yükselmesi ve Hürmüz Boğazı’n­da artan jeopolitik gerilim, tarım ve gıda sektöründe maliyet bas­kısını derinleştirirken, üretim­den ihracata kadar uzanan zin­cirde kırılganlığı artırıyor.

Özer Matlı: Enerjideki her dalgalanma tarıma yansıyor

Bursa Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Özer Matlı, Orta Doğu’daki savaş ortamının etki­lerinin artık sadece enerji ile sı­nırlı kalmadığını belirterek, “Or­ta Doğu’daki savaş ortamı, petrol ve doğalgaz fiyatları üzerinden sanayiye; gübre, yem, lojistik ve navlun maliyetleri üzerinden de tarım ve gıda sektörüne yansıyor. Türkiye, ithalat ağırlıklı girdi ya­pısı nedeniyle bu tür jeopolitik kırılmalara karşı daha hassas bir konumda” dedi.

Enerjide yaşanan dalgalan­manın doğrudan üretim mali­yetlerine yansıdığına dikkat çeken Matlı, “Bugün enerjide yaşanan her dalgalanma, ya­rın tarlada maliyet, hasatta ve­rim kaybı ve tezgâhta fiyat artı­şı olarak karşımıza çıkabiliyor” ifadelerini kullandı.

Enerji fiyatlarındaki artış zinciri etkiliyor

Gaziantep Ticaret Borsası Meclis Başkanı Ahmet Tiryaki­oğlu, ABD–İsrail–İran hattında yaşanan gelişmelerin özellikle enerji piyasaları üzerinden küre­sel ekonomiyi etkilediğini belir­terek, Hürmüz Boğazı’ndaki ge­lişmelerin belirleyici rol oynadı­ğını söyledi.

Petrol fiyatlarının kısa sürede 70 dolar seviyelerinden 100 do­ların üzerine çıktığını hatırlatan Tiryakioğlu, “Enerjiye bağlı ma­liyet unsurlarındaki bu yükseliş, başta tarımsal üretim olmak üze­re lojistik, tedarik ve genel üretim maliyetleri üzerinde doğrudan etkili oluyor” dedi.

Tarımsal üretimin çok sayıda değişkenin birlikte yönetilmesi­ni gerektirdiğini vurgulayan Tir­yakioğlu, küresel gelişmelerin üretimden tüketime kadar uza­nan zincirde yeni dengeler oluş­turduğunu ifade etti.

Gübre ve akaryakıt maliyetleri yükseliyor

Hürmüz Boğazı’nda artan risk­lerin yalnızca petrol sevkiyatını değil, gübre tedarikini de etkile­diğini belirten Özer Matlı, “Böl­gedeki gelişmeler, üre ve amon­yak gibi kritik hammaddelere erişimde zorluklar yaşanması­na neden oluyor. Bu durum güb­re fiyatlarında yüzde 20-25 artışı beraberinde getirirken, akarya­kıt fiyatlarının 70 lira seviyele­rinde seyretmesi üreticilerimi­zin maliyetlerini artırıyor” diye konuştu.

Üretimin sürdürülebilirliği için destek şart

Gaziantep Ticaret Borsası Yö­netim Kurulu Başkanı Mehmet Akıncı da enerji maliyetlerinde­ki artışın tarım sektörünü doğ­rudan etkilediğini belirterek, “Enerji maliyetlerindeki geliş­meler, tarımsal üretimden lojis­tiğe kadar tüm süreci doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle üre­timin sürdürülebilirliği açısın­dan tarım sektörünün destek­lenmesi büyük önem taşımakta­dır” dedi.

Artan maliyetlerin tarladan sofraya uzanan zincirde etki­ler oluşturduğunu dile getiren Akıncı, bu etkinin azaltılması için üreticiye yönelik destekle­rin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Yeni dönemde risk yönetimi öne çıkıyor

Sektör temsilcileri, mevcut sü­recin geçici bir dalgalanmanın ötesine geçtiğine işaret ederek, önümüzdeki dönemde girdi teda­rik güvenliği, maliyet yönetimi ve pazar çeşitlendirmesinin kritik başlıklar olacağını vurguluyor.

Özer Matlı, “Artık ‘bekle-gör’ yaklaşımının değil, ‘erken önlem al, kaynağı çeşitlendir, riski dağıt’ anlayışının zorunlu hale geldiği bir dönemdeyiz” derken, Ahmet Tiryakioğlu ise sürecin sağduyu ve güçlü koordinasyonla yönetil­mesi gerektiğini ifade etti.

Artan maliyet baskısı ve küre­sel belirsizlikler karşısında üre­timin sürdürülebilirliğinin ko­runması için kamu ve özel sek­törün eşgüdüm içinde hareket etmesi gerektiği vurgulanıyor.