Japonya faiz artışlarını hızlandırabilir: Petrol fiyatları baskıyı artırıyor

Japonya Merkez Bankasının 5 Kasım'da yayımladığı toplantı tutanakları, ülkede faiz artışlarının beklenenden daha hızlı ilerleyebileceğini ortaya koydu. Para Politikası Kurulu üyeleri, enflasyonun yüzde 2 hedefinin üzerinde kalıcı hale gelmesi riskini değerlendirirken bazı üyeler faiz artırımlarında daha hızlı hareket edilmesi ihtimalini gündeme getirdi. Tartışmalar, Japonya'nın para politikasındaki değişimin küresel sermaye akımları üzerindeki olası etkilerini de yeniden öne çıkardı.

17-18 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilen toplantıya ait tutanaklar, bankanın faizleri yüzde 1,25'e yükseltme kararının arkasındaki görüş ayrılıklarını da ayrıntılandırdı. Ekim ayında faizlerin sabit tutulmasına rağmen yeni açıklanan görüşler, önümüzdeki toplantılarda para politikasının hangi koşullarda daha fazla sıkılaştırılabileceğine ilişkin önemli işaretler taşıyor.

Faiz artışlarının hızı değişebilir

Tutanaklarda bir kurul üyesi, enflasyonun beklenen patikanın üzerine çıkacağına ilişkin işaretler görülmesi halinde faiz artışlarının hızlandırılması gerektiği görüşünü dile getirdi. Bir başka üye ise aceleci davranmaya gerek olmadığını ancak fiyatlarda aşırı ve kalıcı yükselişi önlemek için para politikasının uygun biçimde yönetilmesi gerektiğini savundu.

Kurul üyeleri genel olarak enflasyonun yüzde 2 hedefine yaklaşması ve finansal koşulların destekleyici niteliğini koruması nedeniyle faiz artırımlarının sürdürülmesi gerektiği görüşünde birleşti. Bununla birlikte artışların hızı ve faizlerin ulaşabileceği nihai seviye konusunda farklı değerlendirmeler yapıldı.

Bazı üyeler, faizlerin ekonomik gelişmelere daha hızlı yanıt verebilecek bir seviyeye çıkarılmasını savunurken diğerleri piyasa beklentilerinin Japon ekonomisindeki ücret ve fiyat gelişmelerinin önüne geçmiş olabileceğine dikkat çekti.

Petrol fiyatlarında yüzde 50'lik yükseliş gündeme geldi

Eylül toplantısındaki tartışmalarda enerji maliyetleri önemli bir yer tuttu. Bir kurul üyesi, petrol fiyatlarının temmuz ayından itibaren yaklaşık yüzde 50 yükseldiğine dikkat çekerek enerji piyasasındaki hareketlerin enflasyon görünümü açısından taşıdığı riskleri değerlendirdi.

Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin, enerji ithalatına bağımlı Japon ekonomisinde üretim ve tüketim maliyetlerini artırabileceği belirtildi. Gıda fiyatlarındaki artışların da sonbahar aylarından itibaren tüketici enflasyonunun hızlanmasına katkıda bulunabileceği değerlendirildi.

Merkez bankasının eylül ayındaki projeksiyonlarında, enerji maliyetleri ve ücret artışlarının fiyatlara yansımasıyla çekirdek enflasyonun 2026 mali yılının ikinci yarısında yüzde 3'ün üzerine çıkabileceği öngörülmüştü. Tutanaklar, bu beklentilerin faiz artışı kararında neden önemli rol oynadığını ortaya koydu.

Faiz yüzde 1,25'e çıktı, iki üye karşı oy kullandı

Japonya Merkez Bankası, 18 Eylül'de politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 1'den yüzde 1,25'e yükseltti. Böylece faiz oranı son 31 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Karar dokuz üyeli kurulda yediye karşı iki oyla alındı.

Faiz artışına karşı çıkan üyelerden Toichiro Asada, enflasyonun yüzde 2'nin altında seyrettiği ve ekonomik büyümenin yeterince güçlü olmadığı bir dönemde yeni sıkılaştırmanın üretim, istihdam ve reel gelirler üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini savundu. Ayano Sato ise tüketim ve enflasyon beklentilerindeki gelişmelerin daha uzun süre değerlendirilmesi gerektiği görüşünü dile getirdi.

Banka, 30 Ekim'deki sonraki toplantısında faizi yüzde 1,25 seviyesinde sabit tuttu. Ancak bu kez Hajime Takata, faizin yüzde 1,50'ye çıkarılması yönünde oy kullandı. İki toplantı arasındaki görüş ayrılıkları, kurul üyelerinin faiz artırımlarının zamanlaması konusunda farklı öncelikler taşıdığını gösteriyor.

Küresel piyasalarda yen kaynaklı risk

Japonya'daki faiz politikasının önemi ülke sınırlarını aşıyor. Uzun yıllar düşük faizle Japon yeni üzerinden borçlanarak başka ülkelerin tahvil, hisse senedi ve diğer finansal varlıklarına yatırım yapan kuruluşlar, Japonya'daki borçlanma maliyetlerinin yükselmesinden etkilenebiliyor.

Faiz artışlarının hızlanması, bu işlemlerin maliyetini artırarak bazı yatırımcıların açık pozisyonlarını azaltmasına yol açabilir. Yenin değer kazanması da yen cinsinden borcu bulunan yatırımcılar açısından ilave baskı oluşturabilir. Ancak küresel piyasalardaki etkilerin büyüklüğü, Japonya'daki faiz kararlarının yanı sıra ABD ve Avrupa'daki faizlerin seyrine de bağlı olacak.

Japonya Merkez Bankasının bir sonraki faiz kararı 18 Aralık'ta açıklanacak. Piyasalarda yüzde 1,50 seviyesine yönelik beklentiler bulunmakla birlikte, yeni yayımlanan tutanaklar aralık ayında kesin bir artış yapılacağı anlamına gelmiyor. Enerji fiyatları, ücret artışları ve tüketici enflasyonunun seyri, bankanın önümüzdeki adımlarında belirleyici olacak.