Piyasalar çelişkili mesajları fiyatlıyor, yön arayışı sürüyor

Trump’ın ‘verimli görüşmeler’ mesajına İran’dan gelen sert yalanlama, piyasalarda bilgi kirliliğini artırdı. Çelişkili açıklamalarla yön bulmak zorlaşırken, petrol yataya döndü, altında yükseliş sınırlı kaldı; yatırımcılar ise temkinli duruşunu koruyarak ‘bekle-gör’ moduna geçti. Petrol dün gün boyu 100 doların altında seyretti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran açık­lamaları önceki gün piyasalar üzerindeki etkisini arttırırken, dün sıcak savaşın sürmesine rağmen sakin bir hava gerçekleşti. Trump, İran’la ‘düşman­lıkların tam ve kesin olarak so­na erdirilmesi’ konusunda ‘çok iyi ve verimli’ görüşmeler yapıl­dığını duyurdu. Fakat İran, “Böyle bir niyetimiz yok. ABD kendi kendine müzakere ediyor” açıklamasını yaptı.

Bu haber akı­şı karşısında piyasalar temkinli bir kademeye geçti. Bu bilgi kirli­liği karşısında denge arayışı de­vam ederken, yön bulmak gittik­çe zorlaşıyor. Son günlerde gelen çelişkili haber akışı, yatırımcıla­rın temkinli pozisyon almasına neden olurken, ilk etapta görülen sert fiyatlamaların yerini daha sı­nırlı hareketler aldı. Piyasalar, je­opolitik riskleri tamamen göz ardı etmese de, haber akışını büyük öl­çüde fiyatlamış görünüyor. Petrol dün gün boyu 100 doların altın­da seyretti. Ham petrol 90 doların altında. Ons altın 4 bin 500 dolar seyrini devam ettirdi. Gümüş 75 dolara yaklaştı. BİST 100 endeksi 13 bin puanda tutunmaya çalışır­ken, TL karşısında dolar ve euro­nun yatay seyri sürüyor.

Petrol fiyatları yataya döndü

Orta Doğu’daki gerilim 27’nci gününde devam etti. Karşılıklı açıklamalar petrol üzerinde be­lirsizliğe neden oldu. Savaşın ilk günlerinde olduğu gibi Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde hala ka­palı olmasına rağmen hareketler sert değil. İran’ın Hürmüz’ü bazı gemi geçişlerine açması, ‘düşman olmayan ülkelere’ yeşil ışık yak­ması petroldeki fiyat artışını sı­nırladı. Arz tarafına yönelik risk­lerin devam etmesine rağmen, piyasada net bir kesinti yaşanma­ması ve haber akışının belirsiz­liği, fiyatların yatay bantta hare­ket etmesine neden oluyor. Ana­listler, yatırımcıların ‘bekle-gör’ stratejisine geçtiğine dikkat çe­kiyor. Dün gün içinde brent pet­rolün düşüşü yüzde 5’e yaklaştı. Türkiye saatiyle piyasalar açıl­dığında 96,13 dolar olan brent ti­pi petrolün varil fiyatı, 93 dolar seviyesine kadar geriledi. Fakat günün devamına açılışa yakın bir seyirde yatay grafik izledi.

Altında yükseliş sınırlı

Güvenli liman olarak öne çıkan altın ise jeopolitik risklere para­lel olarak sınırlı bir yükseliş ser­giledi. Ons altının gün içindeki yükselişi yüzde 4’ü buldu. Ancak çatışmanın ilk günlerinde görü­len sert sıçramalar dün yerini da­ha kontrollü artışlara bıraktı. Bu durum, piyasanın riskleri kısmen sindirdiği şeklinde yorumlandı. Dün gün içinde 4 bin 490 puan se­viyelerine kadar inen ons altın, 4 bin 600 doların üzerine kadar çık­tı. Aynı şekilde gümüş de hafif de­ğerlendi. Gümüş ise yüzde 5 yuka­rıda konumlandı. TSİ ile açılışta 71,6 dolar olan gümüş gün içinde­ki 75 dolara kadara yaklaştı.

Kurda paralel seyir sürüyor

Küresel ölçekte artan risk algı­sı, dolara olan talebi destekleme­yi sürdürüyor. Dolar/TL kuru 44 seviyesinin üzerinde kalıcı olur­ken, gün içinde 44,3 seviyelerinde işlem gördü. Küresel dolar talebi ve içeride uygulanan sıkı para po­litikası, kurdaki paralel eğilimin devam etmesine neden oldu. Öte yandan jeopolitik riskler ve kü­resel piyasalardaki dalgalanma, Borsa İstanbul’da satış baskısı­nı beraberinde getirdi. BIST 100 endeksi dün açılışı 13 bin puanın seviyesinde gerçekleştirdi. Gün içinde hareketleri 12 bin 964 se­viyesine kadar gerilese de yaban­cı yatırımcı hareketlerindeki za­yıflama ve risk iştahındaki düşüş, endeks üzerinde baskıyla 13 bin puanın hafif altında kaldı.

“28 yıldır kuyumcuyum, ilk defa satacak altın yok”

Türkiye’de de piyasalarda yaşanan bu yatay seyir altında çok da izlenmedi. Vatandaşlar fiziki altın alımı için kuyumculara akın etmeye devam etti. Piyasada fiziki altın kalmadı. Altın fiyatlarının düşmesini fırsat bilen vatandaşlar, sabah saatlerinden itibaren kuyumcuların yolunu tuttu.

Yoğun talep karşısında bazı işletmelerde altın stokları kısa sürede tükendi. Vadeli piyasalarda gram altının fiyatı 6 bin 560 liraya kadar çıktı. Kuyumcularda bu fiyat 6 bin 900 liraları buldu. Bazı banka uygulamalarında ise 7 bin lira seviyeleri görüldü. Bilecik’te 28 yıldır kuyumculuk yapan İbrahim Rafet Sünetci, müşterilerine altın yok demekten usandığını söyledi. Çareyi dükkanın camına yazı asarak bulan Sünetçi; “28 yıldır kuyumcuyum, ilk defa altın yok” yazdı.

Altın fiyatlarındaki sert düşüş sonrası yaşanan talep patlamasına karşı altın üretim tesislerinde de gece gündüz mesai başladı. Türkiye’deki 13 altın rafinerisinden birisi olan Bursalı firma da fazla mesai yaparak vatandaşların talebine yetişmeye çalışıyor. Özbağ Kuyumculuk Genel Müdürü Aziz Sözeroğlu, piyasada altın sıkıntısı olmadığını vurgulayarak vatandaşlara panik yapmamalarını ve planlı yatırımlarına devam etmelerini söyledi.

Gerçek dışı açıklamalarda ‘yalancı çoban’ etkisi

Ekonomist Mahfi Eğilmez, kendi bloğunda paylaştığı bir yazıda, şunları dile getirdi: “Son yıllarda finansal piyasalarda yaşanan dalgalanmalar, yalnızca ekonomik göstergelerle değil, siyasal aktörlerin söylemleriyle de şekilleniyor. Bu çerçevede en çok tartışılan figürlerden biri, kuşkusuz Donald Trump. Özellikle sosyal medya çağında, bir liderin attığı tek bir mesaj bile milyarlarca dolarlık varlık fiyatlarını etkileyebilir.

Trump’ın başkanlığı döneminde sıkça kullandığı sosyal medya paylaşımları, zaman zaman döviz kurlarında, hisse senedi piyasalarında ve emtia fiyatlarında ani hareketlere yol açtı. Uluslararası ilişkilerde tarafların zaman zaman gerçekte olduğundan daha ileri bir noktadaymış gibi görünmeleri yeni bir durum değil. Bu, müzakere gücünü artırmaya yönelik bir strateji olarak kabul edilebilir. Trump’ın İran’la anlaşmaya yakın olunduğunu söylemesi de bu çerçevede değerlendirilebilirdi.

Ne var ki bu açıklamalar geçmiş yaklaşımlarıyla da birleştirildiğinde daha çok bir manipülasyon gibi algılanıyor. Trump’ın, dünyanın en büyük ekonomisinin yöneticisi olarak piyasalar üzerindeki etkisi inkâr edilemez. Bu etkiyi manipülatif biçimde kullanması ise ABD’nin yıpranmış itibarını daha da bozacağı için piyasa aktörleri bu tür açıklamaları ileride iyice iskonto ederek fiyatlamaya başlayacaktır. Bu tür gerçek dışı açıklamalar yalancı çoban öyküsündeki gibi sonuçlanabilir.”