Türkiye'nin yeni nükleer santraline Kanada talip: Kritik görüşme yarın

Kanada Başbakanı Mark Carney'nin 21-24 Ekim tarihlerindeki Türkiye ziyareti, enerji ve savunma sanayiinde yeni anlaşmaların önünü açabilecek kritik görüşmelere sahne olacak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile 22 Ekim Perşembe günü Ankara'da bir araya gelmesi beklenen Carney'nin gündeminde, Türkiye'nin Karadeniz kıyısında kurmayı planladığı nükleer güç santrali de bulunuyor. İki ülkenin enerji, savunma, ekonomi ve diplomatik ilişkileri kapsayan ortak bir bildiri üzerinde çalıştığı belirtiliyor.

Sinop'taki santral için Kanada seçeneği

Türkiye'nin Akkuyu'nun ardından hayata geçirmeyi planladığı ikinci nükleer güç santrali için Kanada'nın CANDU reaktör teknolojisi değerlendiriliyor. Görüşmeler kapsamında, Kanadalı şirketin projeye yönelik olası teklifinin uygulanabilirliğini inceleyecek ortak bir çalışma grubu oluşturulması bekleniyor.

Türkiye, yeni nükleer santral projeleri için yalnızca Kanada ile görüşmüyor. Güney Kore'nin Korea Electric Power Corporation ve Çin'in State Power Investment Corporation şirketleri de olası işbirliği seçenekleri arasında yer alıyor. Henüz hangi ülke veya teknolojiyle ilerleyeceğine ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.

Kanada seçeneğinin yeniden gündeme gelmesi, mart ayında atılan adımın devamı niteliğinde. Türkiye Nükleer Enerji AŞ ile Kanadalı AtkinsRéalis arasında CANDU teknolojisinin Türkiye'de uygulanabilirliğinin değerlendirilmesini öngören bir mutabakat zaptı imzalanmıştı. Yeni görüşmelerin, teknik incelemelerin daha somut bir proje değerlendirmesine dönüşmesini sağlayıp sağlamayacağı izlenecek.

LNG ve kritik madenler de masada

Enerji görüşmelerinin ikinci önemli başlığını sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) oluşturuyor. Türkiye'nin Kanada'dan LNG tedarik etme ihtimalinin ele alınması beklenirken kritik minerallerde işbirliği de gündemde bulunuyor.

Türkiye açısından bu görüşmeler, doğal gaz tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesi bakımından önem taşıyor. Ancak olası LNG alımlarına ilişkin miktar, fiyat, sözleşme süresi veya teslimat takvimi henüz açıklanmış değil. Dolayısıyla görüşmelerin doğrudan bir gaz alım anlaşmasıyla sonuçlanacağı kesinleşmiş değil.

Savunma sanayiinde İHA ve denizcilik gündemi

Ziyarette savunma sanayii işbirliğinin de genişletilmesi hedefleniyor. İnsansız hava araçları, deniz platformları ve savunma teknolojileri iki ülke arasındaki temasların öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor.

Kanada, 2024 yılında Türkiye'ye yönelik bazı savunma sanayii ihracat kısıtlamalarını kaldırmıştı. Bu adım, özellikle insansız hava araçlarında kullanılan optik sistemler bakımından önem taşıyordu. Yeni görüşmelerde teknolojik işbirliğinin ve ortak üretim olanaklarının değerlendirilmesi bekleniyor.

Bununla birlikte savunma alanında kısa sürede büyük ölçekli sözleşmeler imzalanacağına ilişkin resmî bir açıklama bulunmuyor.

İki ülke arasındaki ticaret 4,3 milyar dolar

Kanada Başbakanlığı tarafından açıklanan verilere göre iki ülke arasındaki mal ticareti 2025 yılında 4,3 milyar dolara ulaştı. Türkiye'nin Kanada'ya ihracatı yaklaşık 3,2 milyar dolar, Kanada'dan ithalatı ise 1,1 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Son beş yılda yaklaşık yüzde 50 büyüyen ticaret hacminin daha da artırılması hedefleniyor. Temmuz ayında başlatılan kapsamlı serbest ticaret anlaşması müzakereleri de bu hedefin önemli parçalarından birini oluşturuyor.

Carney'nin Ankara'daki siyasi temaslarının ardından 23 Ekim Cuma günü İstanbul'da iş dünyası temsilcileriyle görüşmesi bekleniyor. Enerji, havacılık, ileri teknoloji, madencilik ve savunma sanayii alanlarındaki yatırım fırsatları bu toplantıların gündeminde bulunuyor.

Kritik soru: Yeni santralin ortağı kim olacak?

Türkiye, Akkuyu'nun ardından Sinop ve Trakya'da yeni nükleer santraller kurmayı hedefliyor. Uzun vadeli planlarda 2050 yılına kadar 20 bin megavat nükleer kapasiteye ulaşılması öngörülüyor.

Bu hedef doğrultusunda Kanada'nın yanı sıra Çin ve Güney Kore ile sürdürülen görüşmelerde teknoloji seçimi, finansman koşulları, maliyet ve yerli sanayiye sağlanacak katkı belirleyici olacak.

Carney'nin ziyareti sırasında beklenen ortak bildiri, işbirliğinin siyasi çerçevesini güçlendirebilir. Ancak Sinop nükleer santrali için kesin yatırım kararı, yüklenici seçimi veya inşaat sözleşmesi imzalandığı anlamına gelmeyecek. Projenin geleceği, teknik ve ticari müzakerelerin sonucuna bağlı olacak.