Türkiye’de doğurganlık hızı düşmeye devam etti: Nüfusun yenilenme seviyesinin altında kaldı

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan “Doğum İstatistikleri, 2025” verileri, Türkiye’de doğurganlık oranlarındaki düşüş eğiliminin sürdüğünü ortaya koydu. Verilere göre 2025 yılında canlı doğan bebek sayısı 895 bin 374 oldu. Doğan bebeklerin yüzde 51,4’ünü erkekler, yüzde 48,6’sını ise kız çocukları oluşturdu.

Doğurganlık hızı son dokuz yıldır kritik seviyenin altında

Bir kadının doğurganlık dönemi boyunca doğurabileceği ortalama çocuk sayısını ifade eden toplam doğurganlık hızı, 2001 yılında 2,38 çocuk seviyesindeyken 2025 yılında 1,42 çocuk olarak hesaplandı.

Türkiye’de nüfusun kendini yenileme seviyesi olarak kabul edilen 2,10 eşiğinin altında kalan toplam doğurganlık hızı, son dokuz yıldır bu seviyenin üzerine çıkamadı.

2017 yılında toplam doğurganlık hızının 2,10’un altında kaldığı il sayısı 57 iken, bu sayı 2025 yılında 76’ya yükseldi. Ayrıca 1,50’nin altında doğurganlık hızına sahip il sayısı da 4’ten 59’a çıktı.

Şanlıurfa zirvede, Bartın son sırada

İller bazında toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu şehir 3,15 çocuk ile Şanlıurfa oldu. Şanlıurfa’yı 2,53 çocuk ile Şırnak ve 2,23 çocuk ile Mardin takip etti.

En düşük doğurganlık hızına sahip il ise 1,09 çocuk ile Bartın olarak kayıtlara geçti. Bartın’ın ardından 1,10 çocuk ile İzmir, 1,11 çocuk ile Eskişehir, Ankara ve Zonguldak sıralandı.

Türkiye, AB ortalamasının üzerinde kaldı

Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin doğurganlık oranları incelendiğinde, 2024 yılında en yüksek toplam doğurganlık hızının 1,72 çocuk ile Bulgaristan’da olduğu görüldü. En düşük oran ise 1,01 çocuk ile Malta olarak açıklandı.

Türkiye’nin toplam doğurganlık hızı 1,42 ile Avrupa Birliği ortalaması olan 1,34’ün üzerinde yer aldı ve AB ülkeleri arasında 11. sıraya yerleşti.

Eğitim seviyesi yükseldikçe doğurganlık azaldı

Verilere göre annenin eğitim seviyesi arttıkça doğurganlık oranı düştü. 2025 yılında ilkokul mezunu annelerde toplam doğurganlık hızı 2,51 çocuk olurken, yükseköğretim mezunu annelerde bu oran 1,24 çocuk olarak gerçekleşti.

Kent-kır sınıflamasına göre incelendiğinde ise yoğun kentlerde toplam doğurganlık hızı 1,33 çocuk seviyesinde kaldı. Orta yoğun kentlerde bu oran 1,53, kır bölgelerinde ise 1,75 çocuk olarak hesaplandı.

Kadınlar daha ileri yaşta anne oluyor

Yaşa özel doğurganlık hızında da dikkat çeken değişim yaşandı. 2001 yılında en yüksek doğurganlık oranı 20-24 yaş grubunda görülürken, 2025 yılında zirve 25-29 yaş grubuna kaydı. Bu durum doğum yaşının yükseldiğine işaret etti.

İlk doğumunu yapan annelerin ortalama yaşı 2025 yılında 27,5 olurken, tüm doğumlar dikkate alındığında annelerin ortalama yaşı 29,4 olarak hesaplandı.

İlk doğumdaki ortalama anne yaşının en yüksek olduğu il 29 yaş ile Artvin oldu. Bu ili İstanbul ve Tunceli izledi. En düşük ilk doğum yaşı ise 24,4 ile yeniden Şanlıurfa’da görüldü.

Ergen yaşta doğum oranı geriledi

15-19 yaş grubundaki kadınlarda görülen adölesan doğurganlık hızı da düşüş gösterdi. 2001 yılında binde 49 olan oran, 2025 yılında binde 9’a kadar geriledi.

Öte yandan annelerin son iki doğumu arasındaki ortalama süre 2025 yılında 4,8 yıl oldu. İkinci ve birinci doğum arasındaki sürenin en kısa olduğu il 2,7 yıl ile Şanlıurfa olurken, en uzun süre 5,5 yıl ile Kırklareli’de kaydedildi.

Doğumların yüzde 42,8’i ilk çocuk

TÜİK verilerine göre 2025 yılında gerçekleşen doğumların yüzde 42,8’i annenin ilk doğumu oldu. İkinci doğumların oranı yüzde 30,5, üçüncü doğumların oranı yüzde 15,5 olarak hesaplanırken, dördüncü ve üzeri doğumların oranı yüzde 10,8 seviyesinde gerçekleşti.

Ayrıca doğumların yüzde 3,3’ü çoğul doğum olarak kayıtlara geçti. Çoğul doğumların büyük bölümünü ikiz bebekler oluşturdu.

Japonya'da çocuk nüfusu tarihi düşük seviyeye gerilediDünya