Görüşme iddialarının ardından Hürmüz’de gemi vuruldu
ABD ile İran arasında müzakere mesajları birbirini tutmazken Hürmüz Boğazı’nda bir kargo gemisi bilinmeyen bir cisimle vuruldu. Gemi trafiğinin zaten sınırlı olduğu hatta yaşanan olay, enerji ve taşımacılık riskini yeniden büyüttü.
Hürmüz Boğazı’nda barış ve normalleşme beklentilerini zayıflatabilecek yeni bir olay yaşandı. Umman açıklarında seyreden bir ticari kargo gemisi, kimliği henüz belirlenemeyen bir cisimle vurulduğunu bildirdi.
Gemi Umman açıklarında vuruldu
Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi, olayın Umman’a bağlı El Hasab’ın yaklaşık 37 kilometre kuzeydoğusunda meydana geldiğini açıkladı.
Askeri makamlardan ilk bildirimin Türkiye saatiyle 01.00 sıralarında alındığı, geminin VHF telsiz sistemi üzerinden bilinmeyen bir cismin isabet ettiğini bildirdiği belirtildi.
Geminin adı, bayrağı ve taşıdığı yük henüz açıklanmadı. Olası hasar, yaralanma veya çevresel etkiye ilişkin de doğrulanmış bir bilgi paylaşılmadı.
Bölgedeki yetkililer olayın kaynağını ve gemiye isabet eden cismin türünü belirlemek amacıyla inceleme başlattı. Bölgeden geçen ticari gemilere dikkatli seyretmeleri ve şüpheli faaliyetleri bildirmeleri çağrısı yapıldı.
Washington ile Tahran’ın mesajları çelişti
Saldırı, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la yeni bir anlaşmanın yakın olduğunu ve Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmasının ilk aşamayı oluşturacağını söylemesinin hemen ardından geldi.
Trump, İran’a yönelik planlanan büyük saldırıların diplomasiye fırsat vermek amacıyla durdurulduğunu savundu. ABD’li yetkililer ise Washington ile Tahran arasında yeni veya farklı bir müzakere turunun planlanmadığını bildirdi.
İran yönetimi de ABD ile doğrudan görüşme yapılacağı iddiasını reddetti. Tahran, temasların yalnızca Umman üzerinden yürütüldüğünü ve görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nda geçici bir deniz rotasının ele alındığını belirtti.
Taraflardan gelen çelişkili açıklamalar, boğazdaki ticari gemilerin hangi güvenlik düzenlemesine göre hareket edeceğine ilişkin belirsizliği artırıyor.
Hürmüz’de trafik hâlâ normalleşmedi
Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’in girişindeki Babülmendep’te gemi trafiği savaş öncesindeki seviyelerin oldukça altında kalmaya devam ediyor.
Pazar günü Hürmüz’den yalnızca dokuz geminin geçtiği, bu gemilerin yedisinin İran tarafından oluşturulan ve Tahran’la koordinasyon gerektiren rotayı kullandığı bildirildi.
Babülmendep’teki günlük geçişlerin de 41 gemiden 30 gemiye gerilemesi, bölgedeki iki büyük ticaret koridorunda riskin devam ettiğini gösterdi.
Yeni saldırının ardından denizcilik şirketlerinin seferlerini ertelemesi, tankerleri daha uzun rotalara yönlendirmesi veya bölgede ek güvenlik talep etmesi gündeme gelebilir.
Enerji ve navlun riski yeniden büyüdü
Hürmüz Boğazı, normal koşullarda küresel deniz yoluyla taşınan petrolün dörtte birinden fazlasının geçtiği en önemli enerji koridorlarından biri konumunda bulunuyor.
Dünya sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri de ağırlıklı olarak Katar’dan çıkan sevkiyatlarla bu boğazdan gerçekleştiriliyor.
Ticari gemilere yönelik saldırıların devam etmesi, petrol ve doğal gaz teslimatlarında gecikmeye, savaş riski sigorta primlerinin yükselmesine ve navlun maliyetlerinin artmasına neden olabilir.
Şirketlerin Hürmüz yerine Afrika’nın güneyinden geçen daha uzun rotaları tercih etmesi, yolculuk süreleriyle birlikte yakıt ve personel maliyetlerini de artırıyor.
Gözler saldırının kaynağında
Olayın kasıtlı bir saldırı mı, hava savunma faaliyeti sırasında oluşan bir isabet mi yoksa farklı bir askeri olayın sonucu mu olduğu henüz bilinmiyor.
Geminin kimliğinin ve hasarın boyutunun açıklanması, olayın enerji piyasaları ve ticari taşımacılık üzerindeki etkisinin anlaşılması açısından belirleyici olacak.
Piyasalar ayrıca ABD ile İran’dan gelecek yeni açıklamaları ve Umman’ın yürüttüğü diplomatik temasların somut bir güvenli geçiş düzenlemesine dönüşüp dönüşmeyeceğini izleyecek.
