NASA on yıllık Mars misyonunun sona erdiğini duyurdu

NASA on yılı aşkın hizmet süresinin ardından iletişim kanalları tamamen kapanan uzay aracı MAVEN için yürüttüğü teknik Mars görevi projesini resmi olarak sonlandırdı. Kurum yetkilileri 3 Haziran tarihinde yaptıkları yazılı açıklamada bilinmeyen bir anomali sebebiyle rotasından sapan aracın bataryasının tamamen tükendiğini bildirdi. Teknik uzmanlar kontrolden çıkan ve enerjisi biten uzay aracının artık hiçbir şekilde kurtarılamayacağını duyurdu. Kasım 2013 döneminde fırlatılan araç Kızıl Gezegen üzerindeki üst atmosfer yapısını derinlemesine inceleme amacıyla uzun vadeli bir Mars görevi yolculuğuna başlamıştı.

Uzay aracı bilimsel faaliyetlerine tam olarak 16 Kasım 2014 tarihinde resmi geçiş yaptı. NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi mühendisleri ilgili sistemlerin iklim değişikliklerini anlamaya yönelik önemli veriler topladığını belirtti. Başlangıçta sadece bir yıl sürmesi öngörülen bu tarihi Mars görevi donanımların yüksek dayanıklılığı sayesinde on yıl daha uzadı. Bilim insanları toplanan verilerin gelecekte bölgeye gönderilecek insanlı mürettebat ekiplerine doğru koruma kalkanları sağlama konusunda kritik rol oynayacağını açıkça ifade ediyor.

Atmosfer verileri gelecekteki insanlı uçuşlara zemin hazırlıyor

Gelişmiş teknik donanımlar güneş patlamaları ve uzay hava olaylarının yanı sıra toz fırtınalarını da başarıyla kaydetti. Sistem dünyadaki yer istasyonlarına güneşten gelen koronal kütle atılımlarını önceden bildiren güçlü bir erken uyarı mekanizması sağladı. NASA Mars Keşif Programı Direktörü Tiffany Morgan düzenlediği basın toplantısında yürütülen çalışmanın büyüklüğüne dikkat çekti. Morgan elde edilen bulguların 11 yılı aşkın süredir Mars görevi stratejilerinde ana köşe taşı haline geldiğini belirtti.

Morgan toplanan verilerin gelecekteki misyon tasarımlarını şekillendirdiğini ve gezegen sistemine yönelik anlayışı pekiştirdiğini sözlerine ekledi. Araç aynı zamanda Mars Aktarım Ağı kapsamında gezegenler arası kritik bir iletişim istasyonu olarak görev yaptı. Sistem Mars Reconnaissance Orbiter ve diğer uzay araçlarıyla koordineli şekilde yüzeydeki robotların topladığı paha biçilemez verileri dünyaya iletti. Teknik ekipler güneş sisteminden geçen yıldızlararası 3I/ATLAS kuyruklu yıldızını gözlemlemek için de bu çok yönlü Mars görevi altyapısını kullandı.

İletişim kaybının ardındaki teknik detaylar 

Görev yöneticileri uzay aracı ile son bağlantıyı 6 Aralık 2025 tarihinde gerçekleştirdi. İletişim kaybı aracın gezegenin karanlık yüzeyine doğru yaptığı rutin geçişten hemen önce meydana geldi. Mühendisler kesintinin Artemis II mürettebatının ayın arkasında uçarken yaşadığı sinyal kaybına benzediğini ve sadece 30 dakika sürmesini beklediklerini aktardı. Teknik ekipler NASA Derin Uzay Ağı üzerindeki açık çevrim alıcıları yardımıyla telemetri sinyallerinin küçük bir kısmını kurtarmayı başararak mevcut Mars görevi durumunu analiz etti.

Analiz edilen radyo sinyalleri MAVEN uzay aracının güvenli moda geçtiğini ve kontrolsüz bir dönüş hareketine yakalandığını ortaya koydu. Yaşanan rotasyon hareketi yörüngede sapmaya yol açarak pillerin tamamen tükenmesine neden oldu. Kurum şubat ayında kurulan özel bir anomali inceleme heyeti vasıtasıyla karanlık tarafta meydana gelen teknik aksaklıkları inceliyor. Görev liderleri resmi kurum içi tahmin paylaşımlarından ve spekülasyonlardan kaçınırken yürütülen Mars görevi resmen bitse dahi aracın 50 ila 100 yıl daha yörüngede kalacağını öngörüyor.