Trump iran anlaşması için nihai kararını erteledi

ABD Başkanı Trump, İran ile potansiyel bir anlaşmaya ilişkin nihai kararını henüz açıklamazken, Tahran yönetimi tarafından öne sürülen bazı unsurlar reddedildi. İki taraf arasındaki görüş ayrılıkları sürüyor.

Trump, 29 Mayıs Cuma günü sosyal medya platformunda yaptığı paylaşımda bir anlaşma için şartları sıraladı. Bu şartlar arasında İran'ın nükleer silah edinmeme taahhüdü, Hürmüz Boğazı'nın tüm ticari gemilere derhal açılması, su yolundaki deniz mayınlarının temizlenmesi ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ABD, İran ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) koordinasyonunda imha edilmesi yer aldı. Trump ayrıca, finansal tazminat veya yatırımla ilgili hiçbir düzenlemenin ileri bir tarihe kadar yürürlüğe girmeyeceğini duyurdu. Beyaz Saray'da ulusal güvenlik ekibiyle bir toplantı yaparak nihai kararını açıklayacağını belirten Trump, toplantı sonrasında herhangi bir açıklama yapmadı.

Trump nihai kararını açıklamadı

Toplantıya ilişkin isminin gizli kalması koşuluyla konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili, yaklaşık iki saat süren toplantının önerilen anlaşma üzerinde nihai bir karar alınmadan sona erdiğini aktardı. Toplantıdan bir karar çıkmaması, sürecin devam ettiğini gösterdi.

Bu arada Washington yönetimi Hürmüz Boğazı'ndaki baskısını artırdı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) 29 Mayıs'ta yaptığı uyarıda, stratejik su yoluna yakın bölgelerde askeri operasyonlar düzenleneceğini bildirdi. Açıklamada, deniz mayını döşeyen veya bu faaliyetlere destek veren gemilerin askeri hedef haline gelebileceği belirtildi. CENTCOM, İran'ın boğazdaki mayın temizleme operasyonlarını ve güvenli seyrüseferi engelleme çabalarını sürdürdüğünü iddia etti. ABD kuvvetleri ayrıca İran'a yönelik deniz ablukası önlemlerinin devam ettiğini ve 29 Mayıs itibarıyla 115 ticari geminin güzergahını değiştirmek zorunda kaldığını duyurdu.

İran anlaşma taslağındaki uyuşmazlıkları gündeme taşıdı

İran cephesinden ise Trump'ın açıklamalarına itiraz geldi. Ülkenin yarı resmi haber ajansı Fars'ın bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberinde, Trump'ın sözlerinin "doğrular ve yalanlar karışımı" olduğu ifade edildi. Haberde, bir taslak anlaşmanın şu anda İran'ın dahili inceleme sürecinin son aşamalarında olduğu ve henüz nihai bir karar alınmadığı aktarıldı. Fars'ın haberine göre, taslak metinde Trump'ın talep ettiği Hürmüz Boğazı'nın ücret alınmadan açık tutulması şartı da nükleer malzemelerin imhası gerekliliği de yer almıyor.

Haberde ayrıca Trump'ın tasvirinden çıkarılan en önemli maddelerden birinin, İran'ın dondurulmuş 12 milyar dolarlık varlıklarının serbest bırakılması talebi olduğu belirtildi. Taslak düzenlemeye göre Tahran, bu fonlar serbest bırakılmadan müzakere sürecinin bir sonraki aşamasına geçmeyecek. Bir diğer kilit maddenin ise Lübnan'da kapsamlı bir ateşkes sağlanması olduğu bildirildi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Baghaei, devlet televizyonu IRIB'e verdiği röportajda herhangi bir anlaşmanın kesinleşmediğini vurguladı. Baghaei, Tahran ile Washington arasında mesaj trafiğinin devam ettiğini belirterek, İran'ın acil önceliğinin "savaşı bitirmek" olduğunu söyledi. Sözcü, "Bu aşamada uranyum zenginleştirme veya zenginleştirilmiş uranyum ile ilgili konuların ayrıntıları hakkında bir konuşmamız yok" dedi.

Hürmüz boğazı üzerindeki diplomatik gerilim sürüyor

İranlı yetkililer ayrıca Hürmüz Boğazı konusundaki pozisyonlarını yineledi. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünün uluslararası alanda kabul edilmiş bir gerçek olduğunu savundu. Rızai, gemilerin İran donanmasından izin alarak, ilgili ücretleri ödeyerek ve rehberlik hizmetiyle su yolundan geçebileceğini ifade etti.

Dışişleri Sözcüsü Baghaei de kıyıdaş ülkeler olarak İran ve Umman'ın boğazın güvenliğinden sorumlu olduğunu vurguladı. Baghaei, iki ülkenin çıkarlarını ve güvenliğini korumak için uygun mekanizmaları geliştirmesi gerektiğini, aynı zamanda uluslararası denizciliğin emniyetini sağlamakla yükümlü olduklarını söyledi. Taraflar arasındaki diplomatik temaslar devam ederken, gözlemciler sürecin önümüzdeki günlerde de belirsizliğini koruyacağını belirtiyor.