2029’da 55 milyar dolar ihracat

Nurdoğan ARSLAN ERGÜN

Türkiye’nin ihracat lis­tesinde uzun zaman­dır ikincilik koltuğunu koruyan kimya sektörü, küre­sel ticaretteki dalgalanmala­ra rağmen ihracattaki iddia­sını yükseltiyor. Bu yılın ilk 8 ayında, geçen yılın aynı döne­mine göre yüzde 4,6’lık artış­la 22,8 milyar dolarlık ihracat rakamına imza atan sektör, yılsonundaki 35 milyar dolar hedefini koruyor.

Kimya sek­törünün orta vadeli planı ise 2029 sonunda 55 milyar do­larlık ihracat rakamına ulaş­mak. 2026’nın ilk yarısında 17,1 milyar dolarla sektörün ‘tarihin en yüksek 6 aylık’ ih­racat rakamına ulaştığını söy­leyen İstanbul Kimyevi Mad­deler ve Mamulleri İhracatçı­ları Birliği (İKMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Vefa İbrahim Aracı, temmuz ayında yaşa­nan gerilemenin ardından ağustos ayında yeniden bü­yümeye geçtiklerini belirtti.

Aracı, “Önümüzde çok önemli dört ay var. Küresel ticaretteki belirsizliklere, jeopolitik risk­lere ve üretim maliyetlerin­deki baskıya rağmen sektö­rümüzün güçlü üretim altya­pısına ve ihracat kabiliyetine güveniyoruz. Yılın son bölü­münde mevcut pazarlarımız­daki payımızı artırmak, yeni pazarlarda daha güçlü bir var­lık göstermek ve katma değer­li ihracatı desteklemek için çalışmalarımızı yoğun şekil­de sürdüreceğiz” dedi.

ABD’de fırsatlar büyüyor, yeni pazarlar doğacak

Kimya sektörünün 8 ay­lık ihracatında ABD’nin 1,04 milyar dolarla üçüncü sırada yer aldığını açıklayan Aracı, bu bölgeye ihracatın yüzde 34 arttığına işaret etti. Yeni regü­lasyonlarla birlikte Türkiye’ye dönük taleplerin arttığını söy­leyen Aracı, ihracatçı açısın­dan bu pazarda fırsatların bü­yüdüğünü kaydetti. Enerji ve hammadde fiyatları, navlun ve sigorta maliyetleri ile Av­rupa’daki talep koşullarının ihracat performansı üzerin­de etkili olduğunu dile getiren Aracı, Çin’in artan üretim ka­pasitesinin Avrupa pazarında yarattığı fiyat baskısının da re­kabeti zorlaştırdığını belirtti.

Aracı’ya göre, buna karşın ilk 20 pazardaki ihracatın yüzde 12,85 artması sektörün güç­lü olduğu pazarlardaki büyü­me potansiyelinin sürdüğünü gösteriyor. Avrupa’nın kimya sektörü açısından ana pazar olmayı sürdüreceğini belirten Aracı, bununla birlikte küre­sel ticaretteki değişimin pazar çeşitlendirmesini zorunlu ha­le getirdiğini vurguladı. Aracı, İKMİB’in yeni dönem faaliyet takviminde Avrupa’nın yanı sıra ABD, Körfez, Latin Ame­rika ve Asya pazarlarına yöne­lik organizasyonların ağırlık kazanacağını belirtti.

Suriye’de üretim fırsatları doğabilir

Yakın coğrafyadaki jeopoli­tik gelişmelerin kimya sektö­rünün ihracatı üzerinde doğ­rudan etkili olduğunu belirten Aracı, Rusya-Ukrayna sava­şı, İran çevresindeki belirsiz­likler ve bölgesel ulaşım hat­larına ilişkin risklerin enerji, hammadde, navlun ve sigor­ta maliyetlerini etkilediği­ni söyledi. Buna karşılık Irak ve Suriye’de yeniden yapılan­ma ve artan tüketim ihtiyacı­nın kimya sektörü açısından yeni fırsatlar oluşturduğunu belirtti. Aracı, 2026 yılının ilk 8 ayında Suriye’ye 280,4 mil­yon dolarlık kimya ihracatı gerçekleştirildiğini, Irak’a yö­nelik ihracatın ise 693,9 mil­yon dolara ulaştığını açıkladı.

Suriye’de yeniden yapılanma sürecinde plastik, boya, ya­pı kimyasalları, izolasyon, te­mizlik ve hijyen ürünleri gibi birçok kimyasal ürün grubu­na ihtiyaç duyulacağını kay­deden Aracı, sektörün yal­nızca ihracat değil, ilerleyen dönemde üretim ve yatırım açısından da fırsatlar görebi­leceğini söyledi. Aracı, “Yeni­den yapılanmanın birçok hal­kasında kimyasal girdilere ihtiyaç duyuluyor. Enerji alt­yapısının güçlenmesi, ban­kacılık ve finans işlemlerinin sağlıklı işlemesi, gümrük ge­çişlerinin kolaylaşması ve ya­tırım ortamının daha öngörü­lebilir hale gelmesiyle Türk kimya sanayisinin Suriye’de ihracatın yanında üretim ve yatırım tarafında da daha güçlü bir rol üstlenebile­ceğini düşünüyo­rum” dedi.

Hammadde ve maliyetler rekabetçiliği etkiliyor

Kimya sektörünün yüksek işletme sermayesi ve uzun vadeli yatırım ihtiyacı nedeniyle finansman koşullarındaki değişimlerden doğrudan etkilendiğini dile getiren İbrahim Vefa Aracı, hammaddenin önemli bölümünün ithal edilmesinin üretim, stok ve ihracat arasında yüksek bir finansman ihtiyacı oluşturduğunu söyledi.

Yüksek finansman maliyetlerinin yalnızca firmaların nakit akışını değil, yeni kapasite yatırımları, Ar-Ge ve yeşil dönüşüm yatırımlarını da etkilediğine dikkat çeken Aracı, ihracatçı ve üretici firmalar için daha seçici finansman mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini ifade etti. Özellikle Eximbank ve reeskont kredilerinin erişilebilirliğinin artırılması, vadelerin sektörün üretim döngüsüne uygun hale getirilmesi ve ihracat taahhüdüne bağlı işletme sermayesi imkanlarının güçlendirilmesinin önemine işaret eden Aracı, finansmanın üretim ve ihracat kapasitesini desteklemesi gerektiğini belirtti.

Kimya sektöründe enerji, hammadde ve diğer üretim girdilerindeki artışların ihracatçıların fiyat rekabetini zorlaştırdığını da belirten Aracı, kur ile üretim maliyetleri arasındaki dengenin ihracatçı açısından kritik hale geldiğini söyledi. İşçilik, enerji ve diğer girdilerdeki artışın kur hareketinin üzerinde kalmasının özellikle fiyat rekabetinin yoğun olduğu pazarlarda firmaların marjlarını daralttığını ifade eden Aracı, Avrupa pazarında Çin kaynaklı kapasite fazlası ve düşük fiyat baskısının da tabloyu ağırlaştırdığını kaydetti.

“Test maliyetleri KOBİ’leri zorluyor”

Avrupa’daki çevre ve sürdürülebilirlik düzenlemelerinin kimya sektöründe ihracatın koşullarını değiştirdiğini belirten Aracı, REACH, CLP, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ve Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR) gibi düzenlemelerin karbon, döngüsellik, izlenebilirlik ve teknik uyumu ihracatın temel unsurları haline getirdiğini söyledi. Özellikle KOBİ’ler açısından test, belgelendirme, danışmanlık ve yatırım maliyetlerinin önemli bir yük oluşturduğunu ifade eden Aracı, İKMİB’in yeni dönemde firmaların bu düzenlemelere uyum sağlamasına yönelik çalışmalarını artıracağını belirtti.

“Kozmetikte ‘Kore’ algısını kırabiliriz”

Türk kimya sektörünün alt birimlerinden kozmetikte son dönemde yaşanan gelişmelere değinen İbrahim Vefa Aracı, “Tüm dünyada kozmetik alanında ‘Kore modeli’ diye bir algı oluştu. Türk kozmetik sektörünün gücünü gösterecek modellere geçmemiz lazım. THY’larında, dizilerde ürünlerimizi göstermeliyiz. Avrupa Şampiyonu olan kızlarımız var, tüm bunları bir algı oluşturmak için kullanmalıyız” dedi.