Küresel talep arıtışıyla makarna sektörü büyümeyi sürdürüyor

Hüseyin VATANSEVER

Küresel bir besin ola­rak makarnanın değe­rini, çeşitliliğini ve sağ­lıklı özelliklerini hatırlatmak ve tüketicilerde bilinç oluşturmak amacıyla Dünya Makarna Günü, her yıl 25 Ekim tarihinde kutla­nıyor. Böyle özel bir günün kut­lanması fikri ilk kez 1995 yılında Roma’da gerçekleşen Dünya Ma­karna Kongresi’nde Türkiye’yi temsil eden makarna sanayici­lerinin önerisiyle gündeme gel­di.

1997 yılında bu fikrin kabul edilmesiyle Dünya Makarna Gü­nü,1998’den itibaren küresel çap­ta kutlanmaya başlandı. Her yıl bir ülkenin ev sahipliğinde dü­zenlenen kutlamaların ilki 1998 yılında İtalya’nın Napoli şeh­rinde, sonuncusu ise 2025 yılın­da İstanbul’da gerçekleşti. Bu yıl Dünya Makarna Günü kutlama­larına İtalya’nın Parma şehri ev sahipliği yapacak.

Bu yıl Pazar gününe denk gelen özel günün bir bayram havasında geçmesi için geniş aile sofralarının kurulması ve sofralarda makarnaya yer ve­rilmesi öneriliyor. Ayrıca Dün­ya Makarna Günü kutlamalarına katılmak, sektörde faaliyet göste­ren işletmeler ya da şirketler için önemli paydaşlarla bağlantı kur­mak ve uluslararası düzeyde gö­rünürlüğü artırmak başta olmak üzere çeşitli fırsatlar sunuyor.

Küresel pazarda 100 milyar dolar seviyesi yakın gelecekte aşılabilir

Uluslararası Makarna Orga­nizasyonu (IPO) verilerine gö­re 2025 yılında küresel makarna üretimi 17,6 milyon ton olarak ger­çekleşti. Üretimin bölgelere gö­re dağılımında yüzde 34,4’lük pay ile AB üyesi 27 ülke ilk sırayı al­dı. İkinci sırada yüzde 18,1’lik pay ile diğer Avrupa ülkeleri yer alır­ken, Orta ve Güney Amerika böl­gesi yüzde 17,1 pay ile üçüncü sı­rada yer aldı. Bu bölgeleri yüzde 12,2 pay ile Kuzey Amerika ve yüz­de 13,3 ile Afrika izledi. 2025 yılın­da kişi başına yıllık makarna tüke­timinde ise 23,3 kilogram ile İtalya ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi 17 ki­logram ile Tunus, 13,4 ile Venezü­ella, 12,2 ile Yunanistan ve 10,1 ile Almanya takip etti. Türkiye’de ise kişi başına yıllık makarna tüke­timi 7,5 kilogram seviyesinde ol­makla birlikte sektör temsilcileri bu miktarın düşük olduğunu ve iç pazarda tüketimi artırmak için ça­lıştıklarını belirtiyor.

Küresel makarna pazarının büyüklüğünün 2026 yılı itibarıy­la yaklaşık 79 milyar dolar sevi­yesinde olacağı tahmin ediliyor. Pazarın 2034 yılına kadar yüz­de 5,24’lük yıllık bileşik büyü­me oranı (CAGR) sergileyeceği ve 120,13 milyar dolara çıkacağı öngörülüyor. Avrupa’nın hakim konumda olduğu makarna pa­zarının büyümesini sağlayacak eğilimler arasında yoğun yaşam tarzları nedeniyle pişirmeye ha­zır gıdalara olan talep ve Asya Pa­sifik bölgesinde Batı tarzı beslen­me alışkanlıklarının yaygınlaş­ması gösteriliyor.

Türkiye’nin makarna ihracatı 9 ayda yüzde 13,8 arttı

Küresel makarna üretiminde güçlü konuma sahip Türkiye’de ise 2026 yılının ocak-eylül döne­minde, geçen yılın aynı dönemi­ne göre yüzde 13,8 artarak 756,6 milyon dolarlık makarna ihraca­tı gerçekleştirildi. Türkiye İhra­catçılar Meclisi (TİM) verileri­ne göre, yılın 9 aylık döneminde makarna ihracatı 1 milyon 274 bin ton olarak gerçekleşti. Tür­kiye’nin en fazla makarna ihraç ettiği ülke, geçen yılın aynı dö­nemine göre yüzde 80,8 artışla 123,8 milyon dolara ulaşan So­mali oldu.

Somali’yi 71,64 milyon dolarla Gana, 64, 86 milyon do­larla Irak takip etti. İlk 10 pazar arasında Irak ve Burkina Faso’ya yapılan ihracatta yüzde 145’in üzerinde artış kaydedilirken Ja­ponya, Çin ve ABD de öne çıkan pazarlar arasında yer aldı. Ayrı­ca sektör, ihracattaki büyüme hı­zıyla yeni yatırımları da devreye aldı. Böylece yakın döneme ka­dar 3 milyon ton civarında olan Türkiye makarna sektörünün toplam üretim kapasitesi, ye­ni yatırımlar ve mevcut firmala­rın kapasite artış yatırımlarıyla birlikte 4 milyon tona yükseldi. Üretim hacminde yaşanan bu ge­lişmelerin sektörün elini küresel pazarda oldukça güçlendirdiği belirtiliyor. Türkiye’nin üretim teknolojisi ve kalitesinde sektö­rün önde gelen ülkesi İtalya’dan hiçbir geri kalır yanı kalmadığı­nı belirten sektör temsilcileri, bu durumun makarna satın alan ülkeler üzerinde olumlu ekti­sini gördüklerini dile getiriyor. Türkiye’nin bu durumda isteni­len kalitede ürünü, talep edilen miktarda ve zamanda tüketiciye ulaştırma imkânı bulunuyor.

“İhracatta ülkelere göre farklı eğilimler görülüyor”

Makarna sektörünün ihracat verilerini değerlendiren TİM Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Nihat Uysallı, ihracat pazarlarında ülkelere göre farklı eğilimlerin yaşandığını belirtti. Somali ve Irak gibi önemli pazarlarda Türkiye’nin ticari konumunu güçlendirdiğini ifade eden Uysallı, Batı Afrika ülkelerinde ise farklı ihracat eğilimlerinin görüldüğünü söyledi. Nijer ve Burkina Faso’ya ihracat artarken Togo ve Nijerya’ya yapılan ihracatın gerilediğine dikkati çeken Uysallı, aynı bölgedeki ülkelerin bile farklı talep ve rekabet koşullarına sahip olabildiğini vurguladı.

Gana’ya ihracatta miktar artışının ihracat değerine aynı oranda yansımadığını belirten Uysallı, performansın yalnızca satış miktarı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini kaydetti. Uysallı, güçlü olunan pazarlardaki ticari ilişkilerin geliştirilmesi ve ihracatın gerilediği ülkelerde bunun nedenlerinin belirlenmesi gerektiğini ifade ederek, “Her ülkenin talep yapısına ve rekabet koşullarına uygun bir yaklaşım geliştirmek, üretim gücümüzü ihracat gelirine daha etkin biçimde yansıtmamız açısından önem taşıyor” dedi.