'Makslanma' sırası sardalyada

AYDİL DURGUN
aydil.durgun@dunya.com

İnternet üzerinden yayılan trendlerin günlük hayatı, mo­dadan gastronomiye tüketici alışkanlıklarını etkilediği bir çağda yaşadığımız bir gerçek. Hemen her ay yeni bir trend karşımıza çıkıyor, ömrünü tamamlıyor ve sıradakine koltuğu devrediyor. Bazısı yıllardır uygulanan pratikler olsa da artık hepsinin havalı bir adı olduğundan daha çok dikkat çekiyor.

Maxxing olarak anılan akım­lar bu trendlerin en iyi örnekleri. Nedir bu maxxing peki? İngilizce maximize kelimesinden türeyen, bir şeyi en üst seviyede yapmak an­lamına gelen bir terim. Kendinizi, yaşam tarzınızı, sağlığınızı, görü­nüşünü geliştirmeye odaklanıp bu yolda abartılı olarak nitelendirile­bilecek rutinler oluşturduğunuz bir yaşam biçiminden söz ediyo­ruz. Mesela daha güzel görünmek için looks-maxxing (dış görünü­şünü güzelleştirme) ya da verimli bir hayat yaşaman için producti­vty-maxxing, kaliteli uyku için sle­ep-maxxing…

Aslında bildiğimiz şeyler, süslü paketle sunuluyor

Aslında mesele insanlık için çok da yeni sayılamayacak alışkanlık­ları yeni ve akılda kalıcı bir terimle yeniden paketlemekten ibaret. İşe yarıyor mu? Yarıyor… Sosyal med­ya üzerinden hızla yayılıyor; mo­dern zamanların kaosunda disiplin ve rutinlere olan ihtiyacı karşılıyor.

Maksimumla ya da –maksla­ma olarak Türkçeleştirebileceği­miz bu terim elbette algoritmala­rın en sevdiği konulardan biri olan yemekte de karşımıza çıkıyor. Da­ha sağlıklı bir beslenme ve sindi­rim sistemi için fibre-maxxing (lif­li beslenme) bunlardan biri. Yine spor ve sağlıklı beslenme merak­lıların bayıldığı, zayıflama iğnele­rinden sonra daha da yaygınlaşan protein-maxxing yani protein ağır­lıklı beslenme bir başka örneği. Ek­şi, tuzlu, umamisi bol gıdaların öne çıktığı savory-maxxing özellikle atıştırmalıklarda kendini gösteri­yor. Geçtiğimiz haftalarda bu say­fada yer verdiğimiz yancı turşunun başrole terfi etmesi de aslında bu trendin bir sonucu.

Daha geniş anlamda non­na-maxxing (büyükanne-maksla­ma) trendi öne çıkıyor. İçinde ba­rındırdığı çelişkileriyle kendi özel parantezini hak eden bir maxxing çeşidi. Çünkü tam da bir çıktığı ka­buğu beğenmeme hikayesi. İnter­netin gelip geçici trendlerle haya­tımızı bu kadar hızlandırdığı günü­müzde hayatı yavaşlatmanın, eski günlere dönmenin güzellemesini yapıyor. Ekran süresini kısaltıyor, aile ve arkadaşlarla sosyalleşmeyi savunuyor. Ama en çok da annean­nelerimiz/babaannelerimizin za­manındaki yeme-içme alışkanlık­larını yüceltiyor. Hazıra sırtını da­yamadan sıfırdan yemek yapmayı, yavaş pişen yemekleri, konserve­lerle mevsimlik hazırlık yapmayı, ekşi maya ekmekleri, ev yapımı ta­ze makarnaları, sıfır atık mutfak­ları, mahalle pazarlarına gitmeyi, kalabalık ve uzun sofraları seviyor.

Asker kumanyasındaydı, lüks olma yolunda

Bu aralar maksladığımız şey ise sardalya, konserve sardalya. Bi­rinci ve İkinci Dünya Savaşları’n­da askerlerin kumanyasının vaz­geçilmezi, bir zamanların müteva­zı lezzeti sardalya konservesi yine Z kuşağının da etkisiyle pek popü­ler. Temmuz sonu ve ağustos ba­şını kapsayan iki haftalık sürede Google trend verilerine göre sar­dine-maxxing araması yüzde 100 arttı. Yılda yaklaşık 1 milyon tona çıkabilen üretimiyle Fas sardal­yada dünya birincisi. Ancak o bile son zamanlardaki talebe yetişmek­te zorlanyor ve ihracatına yönelik bir dizi önlemler almış durumda. Bu yılın şubat ayında sardalya ih­racatına yasak getirdi. Sardalya­nın kültürel başkenti diyebilece­ğimiz Portekiz bu durumdan etki­lenen ülkeler arasında. Balıkçılar son döndemde ağları dolu şekilde kıyıya dönemiyor. Ağlara doldur­dukları sardalyalar ise balık halin­de kapış kapış satılıyor. Tabii ta­lebe yetişmede yaşanan bu zor­luğu yalnızca sardine-maxxing akımıyla artan taleple açıklamak eksik olur. Okyanus ve denizlerin ısınması, aşırı avlanma nedeniy­le azalan sardalya popülasyonu da etkenlerden biri. Bu minik balıkla­rın neden maxxing trendine dahil olduğuna gelince… Bir kere konser­ve formunda olduğundan normal şartlarda kısa ömürlü olan sardal­yanın ömrüne ömür kattığı için pratik bir seçenek. Renkli konser­ve kutuları ve bol çeşidiyle sosyal medya içerikleri için ideal objeler­den. Yalnızca pratik de değil, zen­gin bir aroma paletine de sahip.

“Çataldaki botoks”

Üstelik içerdiği omega-3 yağ asi­di, protein B12, D vitaminleri saye­sinde sağlığa boyundan büyük fay­daları var. Hatta şaşırıcı bir şekilde kalsiyum kaynağı. Kalp sağlığına iyi geliyor, kolestrolü dengeliyor, beynimize faydalı ve antienflama­tuar özelliğe sahip yani iltihaplan­ma giderici. Maxxing trendine da­hil olmasına en büyük katkı sağla­yan özelliği cildi güzelleştirmesi. Cildi cam gibi parlattığından söz ediliyor hatta çataldaki botoks ola­rak anılıyor.

Bu trendi abartıp sardalya oru­cuna dönüştürenler bile var, üç gün boyunca yalnızca sardalya tü­keten kullanıcılar deneyimlerini sosyal medya üzerinden paylaşı­yor. Uzmanlar ise sardalya her ne kadar sağlıklı bir besin olsa da tek tip beslenmenin her türlüsünün kötü bir seçenek olduğu konusun­da uyarıyor. Birçok gıda gibi o da bolluktan lüks tüketime giden yo­lun yolcusu olmuş durumda. Şim­dilerde sardine-maxxing akımı dahil olan içeriklere market rafla­rında fiyatının ne kadar arttığını gösteren videolar eşlik ediyor. İn­giltere’de örneğin konserve balık pazarında daha niş çeşitlerinde fi­yatları 14 pound’a kadar çıkabili­yor. Baharatlı, turşulu, domatesli gibi çeşitleri var. Ancak iyi bir zey­tinyağı ile hazırlanan sade sardal­ya konservesinin tadı bambaşka; aromalar korunduğu gibi geçen za­manda katmanlı hale de geliyor.