İran-ABD görüşmesinin ardından ilk açıklama

İran ile ABD arasındaki doğrudan görüşmeler Bürgenstock'ta gerçekleşti. Washington ve Tahran heyetleri kritik görüşme sonrası ortak basın açıklaması yaptı. 

Basın açıklamasının ardından İran ile ABD arasında Pakistanlı ve Katarlı arabulucuların katılımıyla dörtlü görüşmelere geçildi.

Washington heyetini ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner temsil ederken, Tahran'ı ise İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran Dışişleri Bakanı Abbas temsil etti. Arabulucu olarak Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani de görüşmelere katıldı.

Kalibaf, ABD ile görüşmelerinin başlamasının ardından, ABD'nin Mina'daki ilkokula düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden çocuklara ilişkin temsili bir görüntü paylaşması dikkat çekti.

ABD'den görüşme sonrası ilk açıklama

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile görüşmelerde "sadece son birkaç saat içinde büyük ilerleme görüldüğünü" ve "daha fazla ilerleme" kaydedilmesinin beklendiğini söyledi.

Vance, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, İsviçre'de ABD, Pakistan, Katar ve İran ile dörtlü görüşme öncesi açıklamalarda bulundu.

ABD Başkan Yardımcısı Vance, "Burada başarmaya çalıştığımız şey oldukça basit, diplomasi ve işbirliği yoluyla Orta Doğu'yu dönüştürmek." ifadesini kullandı.

"Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve İran'ın nükleer programının sona erdirilmesinin zaten çoktan gerçekleştirilmiş olduğunu" belirten Vance, şunları kaydetti:

"Şimdi önümüzdeki soru şu, birlikte daha ne kadarını başarabiliriz? Yeni bir sayfa açabilir miyiz? Orta Doğu'daki ilişkileri kalıcı olarak değiştirebilir miyiz? Yoksa eski yöntemlere geri mi döneceğiz? Bu bizim tercihimiz değil ancak gerçekleşmesi de mümkün olan bir durum."

İran ile Körfez ülkelerinin uzun yıllardır gergin ilişkilere sahip olduğuna işaret eden Vance, şimdi ise herkesin barış ve refahı teşvik etmek için birlikte çalışabileceği bir gelecek gördüklerini dile getirdi.

Vance, "Başkan’ın bizden istediği şey, İran halkıyla ilişkilerimizde yeni bir sayfa açmak ve İran halkına 'eğer liderleriniz bölgesel istikrarsızlığın kaynağı olmaktan ve uzun vadede nükleer silah hedeflerinden vazgeçmeye istekliyse, o zaman ABD de ilişkileri kökten dönüştürmeye hazır' diyen bir el uzatmaktır." şeklinde konuştu.

"Sadece son birkaç saat içinde büyük ilerleme görüldüğünün" altını çizen Vance, "daha fazla ilerleme" kaydedilmesinin beklendiğini vurguladı.

Vance, son birkaç gün içinde Lübnan’da ateşkesin sürdürülmesi konusunda da büyük ilerleme görüldüğüne dikkati çekerek, "Katarlı, Pakistanlı ve İsrail’deki dostlarımız ile çalışırken harika ortaklıklar kurduk. Hepimiz bölgesel barış için çalışıyoruz. Elbette, bu hedefe tam olarak nasıl ulaşılacağı konusunda zaman zaman anlaşmazlıklar yaşanacaktır ancak Lübnan'da geldiğimiz noktadan gerçekten çok memnunum." dedi.

Barışın her zaman biraz çaba ve karşılıklı taviz gerektirdiğinin altını çizen Vance, ABD Başkanı Donald Trump'ın sadece ABD ile İran arasındaki barış değil, bölgesel barış konusunda da kararlı olduğunu ifade etti.

Pakistan ve Katar'dan toplantıyı mümkün kılan taraflara teşekkür

Pakistan Başbakanı Şerif, "bu toplantının yapılmasını sağlayan vizyoner ve son derece dinamik liderliği" nedeniyle ABD Başkanı Trump'a teşekkür etti.

Toplantıda "harika" görüşmeler yapacaklarına ve bunların ileride verimli sonuçlara yol açacağına inandığını belirten Şerif, "Umarım evlerimize döndüğümüzde elimizde dünya çapında barış, ilerleme ve refahı destekleyecek harika bir belge olacak." diye konuştu.

Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Al Sani de anlaşmanın "sadece bölgenin güvenliği açısından değil, aynı zamanda dünyanın güvenliği ve küresel ekonomi açısından da büyük öneme sahip olduğuna" dikkati çekti.

Bu "tarihi" toplantıyı mümkün kılan taraflara liderlikleri ve kararlılıkları için teşekkürlerini sunan Al Sani, "Aslında asıl kutlama bu değil, nihai anlaşmaya vardığımızda yapacağımız kutlama olacak. Bunun sadece bir başlangıç olmasını umuyorum." ifadelerini kullandı.

Trump'tan Hizbullah uyarısı

ABD Başkanı Donald Trump, Lübnan'da "Hizbullah'ın sorun çıkarmasını" Tahran yönetiminin engellemesi gerektiğini, aksi takdirde İran'ı yeniden hedef alabileceklerini belirtti.

ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Hizbullah konusunda Tahran'ı hedef aldı.

Trump, "İran, Lübnan’daki yüksek maaşlı vekil güçlerinin sorun çıkarmalarını derhal engellemelidir. Aksi takdirde, geçen hafta yaptığımız gibi İran’a yine çok sert bir darbe indireceğiz, hatta bu sefer daha da sert şekilde." ifadelerini kullandı.

İran ile ABD arasında varılan mutabakat

İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu.

İslamabad Mutabakatı adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.

Mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.